17:25 21 Avgust 2019
Efir
  • RUB138.47
  • EUR10092.14
  • USD9061.00
Prezident TSSAP Rostislav Iщenko. Arxivnoye foto

AQSH Oʻzbekistondan aslida nimani xohlaydi: elchi Rozenblyum iqrori

© Sputnik / Vladimir Trefilov
Analitika
Havola olish
244133

Oʻzbekiston va AQSH oʻrtasidagi munosabatlar qanday rivojlanishi haqida tizimli tahlil va monitoring markazi prezidenti Rostislav Iщenko Sputnik uchun maxsus soʻzladi

TOSHKENT, 13 iyul — Sputnik, Rostislav Iщenko. AQShning Oʻzbekistondagi yangi elchisi Deniyel Rozenblyum oʻz vazifasini bajarishga kirishgach, oʻtkazgan birinchi matbuot-anjumani davomida oʻzi faoliyat yuritib turgan mamlakatidagi ustuvor vazifalarni belgilab oldi. Mahalliy OAVlar elchining chiqishidan kelib chiqqan holda, bu vazifalarni beshtaga ajratishdi.

Aslida esa ular sonini uchtagacha qisqartirish mumkin.

  • AQSH va Oʻzbekiston oʻrtasidagi strategik sheriklik;
  • Vashington tomonidan Oʻzbekistondagi "islohotlar siyosati"ni cheksiz qoʻllab-quvvatlash;
  • Oʻzbekistonga amerika biznesining kirib kelishini taʼminlash.

"Inson huquqlari" va "madaniy almashinuvlar" haqidagi balandparvoz gaplar alohida punktlarga ajratilgan edi. Ammo ular amerika siyosatining mustaqil qarorimas, balki AQSH oʻz strategik maqsadlarini amalga oshirish uchun lozim boʻlgan vositadir. Bu yerda "islohotlar siyosati"ni ham qoʻshish mumkin edi, agar u ("islohotlar siyosati") ", milliy siyosiy landshaftni haqiqatan tubdan oʻzgartirmaganida.

Aslini olganda elchi Rozenblyum oʻzbek rahbariyatiga Toshkentda oʻzining anʼanaviy maqsadlariga erishishni xohlashini maʼlum qildi:

  • mahalliy hokimlikni susaytirishni;
  • uni oʻz nazoratiga olishni;
  • Oʻzbekiston salohiyatidan mintaqadagi oʻzining ustuvor vazifalarini amalga oshirish yoʻlida ish materiali sifatida foydalanishni;
  • amerika biznesiga oʻzbek davlati parchalanishidan foydalanib qolishga ruxsat berishni.

AQSH xuddi shunday maqsadlarni Yugoslaviya va Liviya, Suriya va Iroq, Afgʻoniston va Qirgʻiziston, Gruziya va Armaniston, Eron va Ozarbayjon, Ukraina va Moldovada koʻzlagan. Natijalar har-xil boʻlib, u koʻproq Vashingtonning urinishlari emas, balki mahalliy elitaning adekvatligiga bogʻliq boʻlgan.

Milliy davlatchilikning susaytirilishiga qaratilgan va uning salohiyatidan oʻz geosiyosiy maqsadlariga erishish yoʻlida foydalangan amerika siyosati milliy elitalar tarqoq holatga kelgan joylarda ham muvaffaqiyat qozongan.

Aynan ichki ziddiyatlar ojiz tomonni tashqi oʻyinchi yuzida koʻmakdosh izlashga majbur etadi. Bu koʻmakni oppozitsiyadan yulib olish uchun qator holatlarda amaldagi hokimiyat (Ukraina Kuchma davrida, Moldaviya Voronin davrida, Gruziya Shevardnandze davrida)ning oʻzi amerika vassali boʻlishga rozi boʻlgan. Ular Vashington mijozi holatiga oʻtish davrini "Yevropaga integrallashuv" ritorikasi bilan niqoblaganlar.

Ammo bu na amaldagi hokimiyat, na milliy davlatchilikni qutqargan. Aksincha, ular amerikaliklarga oʻz shaxsiy siyosatini amalga oshirishga qulay shart-sharoitlar yaratib berganlar.

Shu tariqa, amerika elchisining aytganlariga baho berar ekanmiz, biz: nega aynan shu ustuvor vazifalar, deb emas, balki nega hozir degan savolni berishimiz kerak. Shu maqsadlarga erishishga intilish hamisha kuzatilgan holat. Bugun Vashington ular haqida ochiq aytmoqda, chunki Oʻzbekistonni faol harakatlar uchun qulay maydon, deb hisoblaydi.

Nega amerikaliklar bunday oʻylaydi?

Chunki Oʻzbekistonda rahbar almashuvi yaqinda yuz berdi. 2016-yil Islom Karimov vafot etgach, dekabrda Oʻzbekiston prezidenti etib Shavkat Mirziyoyev saylandi. Hokimiyat tranziti tinch va osuda kechdi, bunday vaqtlarga xos boʻlganidek, eski elitalarning bir qismi oldingi taʼsiridan mahrum boʻldi, "Karimovdan keyin" siyosiy oʻsishga nomzod boʻlganlarning ayrimlari oʻz kutishlarida aldandilar.

Hokimiyat almashinuvi roʻy bergandan buyon yangi hokimiyat strukturasi toʻlaqonli mustahkam boʻlishi uchun yetarlicha vaqt oʻtgani yoʻq.

Bu bir qism elitalar noroziligini chuqurroq parchalanishga aylantirib yuborish uchun qulay lahza. Har holda amerikaliklar shunday hisoblaydi.

Xususan, AQShning Oʻzbekistondagi elchisi Vashington Toshkentdagi hokimiyatni susaytirish uchun siyosiy, iqtisodiy, madaniy va mafkuraviy dastaklarni qoʻllashini va Oʻzbekiston milliy manfaatlari orqali amerika tashqi siyosatini amalga oshiruvchi oddiy realizatorga aylantirmoqchiligini maʼlum qildi.

Endigina oʻzini taniyotgan yangi oʻzbek hukumatining nisbatan ojizligini hisobga olgan holda, AQSH ushbu siyosatini ayniqsa faol amalga oshiradi.

Rozenblyumga ochiqlik uchun rahmat.

Asosiy mavzular