11:48 16 Oktyabr 2019
Efir
  • RUB147.25
  • EUR10438.58
  • USD9455.24
Knife

Choʻntakdagi pichoq nimaga kerak?

© Flickr / Mr Korn Flakes
Analitika
Havola olish
72851

Sputnik Oʻzbekiston kolumnisti Dilshoda Rahmatova odamlarni hamisha oʻylantirib kelgan: choʻntakdagi pichoq nimaga kerak, degan savolga javob topishga harakat qildi

Oʻzbekistonda keyingi vaqtlarda ayniqsa, yoshlar orasida agressiya holatlari - muammolarni muomala, muloqot bilan emas, pichoqbozlik bilan hal etishga intilish holatlari soni koʻpayayotganini kuzatish mumkin. Har holda oxirgi vaqtlarda hali Vatanga xizmati singmagan yoki Oʻzbekiston bayrogʻini xalqaro sahnalarda baland koʻtarishga ulgurgan taniqli sportchilar bilan shunday holatlar sodir etilmoqda.

...Burungi zamonlarda yigitning hamrohi ot, non va pichoq boʻlgan. Bular hayotiy zaruratlar edi: avtomobil yoʻq, zamon notinch, hali har qadamda somsaxonalar qurilmagan. Zarur boʻlgan-da!

Bugun ayrimlar uchun oʻsha qoidalar hamon amalda… Keyingi boʻlayotgan voqealarga, pichoqbozliklarga qaraganda qadriyatga ham aylanib ulgurganda oʻxshaydi. Oʻzi shunday axir, har qanday ahmoqona odat ham bir avlod oʻtib, qadriyatga aylanib qolishi mumkin.

Yodingizda, bir-ikki sportchilar pichoqlangan edi. Yaqinda yasha shunday holat boʻldi – 23 yoshli Muslimbek Omonovni pichoqlab qoʻyishdi.

Qiziq tomoni, ushbu janjallarni sodir etganlarning qoʻliga pichoq oʻtsatdan tushib qolmagan. Uni yigitlar oʻzi bilan olib kelgan. Nima, ular qasddan shunday qilishganmi?  Aslini soʻrasangiz, ular pichoqni shunchaki har ehtimolga qarshi choʻntagiga solib kelgan boʻladi. Biroq buning huquqiy bahosi boshqacha: jinoyatga tayyorgarlik koʻrish va uni qasddan sodir etish!

Shu holatda Chexovning teatr haqidagi gapi yodga tushadi: birinchi sahnada miltiq devorda osiqlik turgan boʻlsa, oxirgi koʻrinishgacha u otilishi kerak.

Pichoq masalasida ham shunday – pichoqni choʻntakka solib chiqdingmi, u baribir ishga tushadi. Buni oʻzing xohlamassan, lekin bu sening inon-ixtiyoringdagi narsa emas, endi.

Inson oʻziga kerak boʻlmagan matohni koʻtarib yurmaydi, koʻtarib yuribdim, demak ishlatadi. Ongli-ongsiz ravishda oʻzi bilan pichoq ovoldimi bu uning koʻngli buzuqliga ishora emasmi?

Albatta, yigitlar har doim qurolga ishqiboz boʻlgan. Qurolni yoqtirishadi, goʻzallik, mukammallik timsoli deb bilishadi uni. Bu minglab yillar davomida ularning qoniga singib ketgan. Biroq insonning qonidan tashqari, ongi ham bor. Oʻylashi kerak emasmi?

Koʻp eshitamiz, AQShda besababdan besabab fuqarolar yoppasiga otiladi, oʻldiriladi. Buning har xil sabablarini aytishadi – esi joyida emas, hayotdan toʻyib ketgan, kimdandir xafa boʻlgan. Boʻlishi mumkin. Lekin bu holatlarni birlashtirib turgan sabab – odamlarda qurol bor, uni ishlatishni istashadi. Kamiga esa kinolar, televideniya jozibali, chiroyli qilib uning ishlatilishini namoyish etib turibdi. Odam falon pulga qurol olib, uni ishlatish lozim boʻlgan holatni bir yil kutadi, ikki yil,ana, boringki, oʻn yil kutadi Holat esa yuz beravermaydi. Oqibatda kutish joniga tekkan qurolbardorning oʻzi holatni yaratishni istab qoladi...

Pichoq masalasida ham shunday.

Koʻpni koʻrganlar "qurolning devi boʻladi, odamni koʻtaradi", deyishadi. Kechki payt oʻzi bilan pichoq olib chiqqan odam uni ishlatishni istaydi-da va u yuzaga kelgan eng qulay holatdan foydalanib qolmoqchi boʻladi.

Albatta, odamlar uni "oʻzimni himoya qilishga oldim" deb oʻzini ham boshqalarni ham aldaydi. Pichoqdan qanaqa himoyachi chiqishi mumkin? U hujum vositasi.

Albatta, hamma ham “bugun bu bilan birovni pichoqlayman”, deb xayol qilmaydi, bu bilan oʻzi duch kelishi mumkin muammolarni yengil hal qilmoqchi boʻladi. Aslida esa, koʻryapmizki, hayotda pichoq egasini oʻn, yuz barobar kattaroq muammolarga duchor qilmoqda. Bir begunoh hayotdan koʻz yumib, ikkinchisi uzoq yillarga qamalishiga sabab boʻladi. Hammasi esa oddiy boshlangan edi – shunchaki muammoga duch kelsa, oson hal qilmoqchi edi…

Nihoyat tushunishimiz kerak, zamonlar oʻzgaryapti, erkaklar uchun qurol goʻzal, mukammal narsa sanaladigan zamonlar ortda qoldi. Bu boradagi qadriyatlarni oʻzgartirish zamoni keldi.

Qurol bilan koʻchaga chiqib, mamont ovlaydigan, dushmanlarni yer tishlatadigan zamonlar oʻtgan.

Allaqachon huquqiy davlat, huquqiy jamiyat qurilgan. Endi hammasini qurol emas, huquq hal qilmoqda. Endi qurol sizning himoyangizni taʼminlamaydi, aksincha, muamoingizni koʻpaytiradi, xolos!

Asosiy mavzular