13:03 30 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB132.07
  • EUR12003.57
  • USD10321.21
Analitika
Havola olish
160710

RAND Corporation tahlil markazi AQSH qurolli kuchlarining yana bir zaif tomonini aniqladi. Institut mutaxassislari AQShning dala artilleriyasi rus artilleriyasidan zaifroq degan xulosaga kelishdi.

RAND Corporation tahlil markazi AQSH qurolli kuchlarining yana bir zaif tomonini aniqladi. Institut mutaxassislari AQShning dala artilleriyasi rus artilleriyasidan zaifroq degan xulosaga kelishdi.

Shunday qilib, amerikalik mutaxassislar oʻz mamlakatlarining Rossiyadan orqada qolishini tan oladigan harbiy-texnik rivojlanish sohalari roʻyxati yana bittaga koʻpaydi. Maʼlumki, AQSH harbiylari va mutaxassislarini radio elektron urush vositasi, havo hujumidan mudofaa, gipertovushli qurol, tank qurish sanoati va hattoki kosmos kabi mavzular tashvishga solmoqda.

Biz Amerika Qoʻshma Shtatlarining mutlaq gegemoniyasining oldingi davrida yaratilgan eng qiziqarli va mashhur afsonalardan birining oʻlimida ishtirok etyapmiz. Dunyoning aksariyat qismi oʻshanda amerikaliklarning dunyoning qolgan qismiga nisbatan ustunligi tufayli bu holat abadiy davom etishiga samimiy ishonch hosil qilgan edi. Bundan tashqari, asosiy yutuqlar aynan ilmiy-texnik (va natijada harbiy-texnik) sohada namoyon boʻlgandi.

Tan olishimiz kerakki, oʻsha paytda - 15-20 yil oldin - shunga oʻxshash nuqtai nazar mantiqqa toʻgʻri kelardi.

Zamonaviy fan shu qadar rivojlanganki, u juda murakkab va qimmatbaho tus oldi. Qaysi asosiy bilim sohalarida maʼsuliyat yoʻq boʻlganda yoki yoʻqolganda, mamlakat tarixning chetiga suriladi, degan qatʼiy ishonch tarqalib ketgandi, chunki boʻshliqni yopish uchun endi imkoniyat qolmaydi. Ushbu fonda super rivojlangan va super boy Amerika Qoʻshma Shtatlari butun dunyo boʻylab ilm-fanga, shu jumladan, “miyalarni” sotib oldi - va natijada taraqqiyotning soʻnggi yutuqlariga asoslangan harbiy ishlanmalarga juda katta sarmoyalar kiritdi.

Nega aynan shu holatda shuncha odam endi Vashingtonning ustunligi beqiyos va abadiy boʻlib qoldi deb qaror qabul qilganini tushunish mumkin. Eng qizigʻi, amerikaliklarning oʻzlari - ekspertlar va yuqori martabali amaldorlar ham bunga ishonishgan holda oʻzlarining davlat siyosatini qurishgan.

RAND korporatsiyasi artilleriya bilan bogʻliq mavjud muammolarning sabablari haqida toʻgʻridan-toʻgʻri yozadi: 2000-yillarning boshlaridan beri AQSH harbiylari isyonchilarga qarshi kurashga koʻproq eʼtibor qaratdilar va aviatsiya ular uchun asosiy kuchga aylandi.

Pentagon va NATO uchun soʻnggi oʻn yilliklardagi odatiy kurash taktikasi yaxshi maʼlum:

a) boshqa dushman mamlakatning harbiy (va shu bilan birga fuqarolik) infratuzilmasini va katta armiya guruhlarini bombardimon qilish. Zeroki amerikaliklarga qarshi samarali havo mudofaa tizimi yoʻqligi sababli uchuvchilar uchun jiddiy tahdid boʻlmagan.

b) keyin Kalashnikovlar bilan ishlaydigan qoloq mahalliy aholining qarshilik markazlarini yoʻq qilish uchun havo reydlari yoki quruqlikdagi kichik amaliyotlar (vertolyotlar va samolyotlar yordamida).

Biroq, bunday yondashuv (toʻsatdan - Vashington uchun) noxush oqibatlarga olib keladigan tarzda oʻzgarib ketdi. Xususan, okean orti mutaxassislarning taʼkidlashicha, ularning artilleriyasi samaradorligi pasaygan va rus artilleriyasidan past. Bu amerikalik qurolli kuchlarning kam ishlatilganligi sababli tajribasining sezilarli darajada pasayishi va Moskvaning zamonaviy artilleriya qurollari, shu jumladan kuchli gaubitsalar, baravariga oʻt ochish reaktiv tizimlari  va ballistik raketalarning faol rivojlanishi tufayli roʻy berdi.

Haqiqat abadiy hech narsa yoʻqligini va eng qudratli imperiyalar abadiy tepada qolishga qodir emasligini yana bir bor tasdiqladi, shu jumladan, harbiy sohada ham.

Hukmron stereotip turli tomonlardan quladi. "Dunyodagi yigʻish tsexi" pozitsiyasidan foydalangan Xitoy esa oʻzining xususiy ilmiy, texnologik, buning ketidan esa harbiy-texnik maktabini oʻstirish uchun foydalandi. Moskva misolida oladigan boʻlsak, u bir nechta strategik sohalarda yutuqlarga erishishga umid bogʻladi - va bu umid ish berib, Rossiyani tegishli sohalarda dunyo yetakchisiga aylantirdi. Oxir-oqibat, Shimoliy Koreya bor, uning raketa qurilishi sohasidagi urinishlari uzoq yillar davomida masxara qilingan - va kunlarning birida Pxenyan bu borada yutuqlarga erishgani maʼlum boʻldi ham. Endi esa hech kim kulishni istamayapti, ayniqsa yaponlar va amerikaliklar.

Shubhasiz-ki, qurol-yarogʻ ishlab chiqarishga ajratiladigan byudjet va mablagʻlarni koʻpaytirishdan manfaatdor boʻlgan Pentagon AQSH harbiy ekspertlari havotirini xaspoʻshlamoqda. Faqatgina bu bu mutaxassislar tomonidan Amerika harbiy mashinasining real holati va zaif tomonlari boʻyicha keltirgan faktlarning toʻgʻri ekanligi boʻyicha holatni bekor qilmaydi.

Muammo shundaki, Amerika tizimi amerikaliklarni dunyoning eng yuqori choʻqqisida turishi va oʻziga tinch boʻlgan davrlardan  yana bir muhim zaiflikni meros qilib oldi - byudjetning aniq bir ijobiy samara va natijalarga olib kelmaydigan juda katta betoʻxtov xarajatlari.

Albatta, RAND korporatsiyasi va Pentagonning boshqa "aqliy markazlari" bu xususiyat haqida kamroq gapiradilar va ularni tushunish mumkin. Ular uchun oʻzi oʻtirgan shoxni kesishdan hech qanday maʼno yoʻq.

Asosiy mavzular