01:06 20 Fevral 2020
Efir
  • RUB150.07
  • EUR10319.35
  • USD9528.49
Analitika
Havola olish
1806 0 0

Eron birorta ham qurol ishlatmasdan AQShga qaqshatqich zarba berishi mumkin. Masalan Ormuz boʻgʻozini yopib qoʻyish orqali.

TOSHKENT, 24 yanv - Sputnik. Tramp allaqachon Eron bilan jang qilmoqchi emasligini va iqtisodiy sanktsiyalar siyosatini davom ettirishini aniq aytdi, deb yozadi RIA Novosti kolumnisti Natalya Dembinskaya.

Ammo mutaxassislar ogohlantiradilar: Tehron mojaroni ataylab avj oldirishi mumkin. Buning natijasi AQSH birjalarining qulashi va global inqiroz boʻladi. Ushbu bashoratni dunyoning yetakchi iqtisodchilaridan biri Nuriyel Rubini aytdi. Ushbu stsenariy nima uchun juda haqiqatga yaqin ekanligi toʻgʻrisida - RIA Novosti Natalya Dembinskaya materialida.

Gaplaridan qaytdi

AQSH harbiy-havo kuchlari 3 yanvarga oʻtar kechasi Iroqdagi Islomiy inqilobiy soqchilar korpusining Al-Quds maxsus kuchlarini boshqargan Eron generali Qassam Sulaymoniyni yoʻq qilganidan soʻng, Tehron Pentagonni terrorchi tashkilot deb tan oldi va 2015 yildagi yadroviy bitimdan chiqish niyatini bildirdi. U qasos olishni vaʼda qildi va amerikaliklardan Yaqin Sharq mintaqasini tark etishni talab qildi. 8-yanvarga oʻtar kechasi IIKC AQShning Iroqdagi bazalariga oʻnlab raketalarni uchirdi.

AQSH va Eron oʻrtasida katta urush muqarrar boʻlib tuyuldi. Ammo bunga javoban Donald Tramp faqat Tehronga qarshi iqtisodiy sanktsiyalarni kuchaytirishga vaʼda berdi.

"Eron hujumi paytida amerikaliklarning hech biri jabrlanmadi. Biz yoʻqotishlarga duch kelmadik. Barcha askarlarimiz xavfsiz va bizning harbiy bazalarimiz ozgina zarar koʻrdi", dedi Tramp va Eron "chekinayotganga oʻxshaydi va bu hamma manfaatdor tomonlar uchun yaxshi" deb qoʻshib oʻtdi".

Keyinchalik AQSH Markaziy qoʻmondonligi AQShning 11 harbiysi Eron raketa zarbalari natijasida jabrlanganini tan oldi. Biroq, Oq uy murosaga kelish pozitsiyasini oʻzgartirmadi.

Kuzatuvchilar taʼkidladilar: Tramp general Qassam Sulaymoniyning oʻldirilishidan keyin gapirgan tajovuzkor bayonotlardan oʻzini olib qochmoqda. Keyin u Eronning neft va madaniy obʼyektlariga zarba berishga vaʼda berdi.

Qassam Sulaymoniyning oʻlimi va Eronning AQShning Yaqin Sharqdagi bazalariga qilgan hujumi neft va metall narxlarining koʻtarilishiga sabab boʻldi. Yanvar oʻrtalarida Brent bir barreli 71,5 dollargacha koʻtarildi, oltin esa yetti yillik eng yuqori koʻrsatkichga koʻtarildi. AQSH, Yevropa va Osiyodagi birjalar koʻrsatkichlari, aksincha, pasayib ketdi.

Biroq, aksariyat tahlilchilarning Vashington va Tehron mojaroni kuchaytirmaslikka ishonishlari S&P 500 fond birja indeksini yangi rekordlargacha koʻtardi. Investorlar ikkala tomonga ham inqirozning yanayam kuchayishini keragi yoʻq fikrga kelishdi, ammo bu sodir boʻladigan boʻlsa, iqtisodiy oqibatlari jiddiy boʻlmaydi.

Eron javob berishi mumkin

Bu juda optimistik nuqtai nazardir deb global moliyaviy sohada taniqli mutaxassis Nuriel Rubini ishonadi.

Uning fikricha, Eron nafaqat inqirozni chuqurlashtirish uchun barcha imkoniyatlarga ega, balki bunga intilish uchun sabablar ham bor. Axir, neft narxining koʻtarilishi oqibatida, global inqiroz va, ehtimol, AQShda hokimiyat almashinuvi boʻladi.

Rubini taʼkidlaydi: bozorlar bu vaziyat qanchalik xavfli ekanligini toʻliq tushunib yetmadi. Endi Qoʻshma Shtatlar avvalgiga qaraganda import qilingan neftga kamroq bogʻliq, ammo narxlarning tez koʻtarilishi 1990 yil kabi retsessiyaga olib kelishi mumkin.

"Neft shoki amerikaliklarning xarajatlarini keskin pasayishiga va ichki talabni pasayishiga olib keladi, bu esa AQSH iqtisodiyotiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Yaponiya, Xitoy, Hindiston, Janubiy Koreya, Turkiya kabi eng yirik neft importchilari ham zarar koʻradi. Markaziy banklar neft narxining koʻtarilishiga javoban stavkalarni koʻtarmaydi, ular hatto pasaytirish imkoniyatlarini ham tugatib boʻlgan», - deya taʼkidlaydi Rubin Project Syndicate nashrida chop etilgan maqolasida.

AQShning dahshatli tushi

Bundan tashqari, Tehron zaxirasida Ormuz boʻgʻozini toʻsib qoʻyishi imkoniyatini ham ushlab turipti. Koʻpchilik aynan shu jihat Trampning tajovuzkor shov-shuvlarni toʻxtatishga majbur qiladigan narsa ekanligiga ishonishadi.

AQShning eng yirik sarmoyaviy banklaridan biri JP Morgan ning hisob-kitoblariga koʻra, Ormuz boʻgʻozining xech boʻlmasa olti oyga yopilishi neft narxini 150 dollargacha koʻtarilishiga olib keladi va global inqiroz uchun sharoit yaratadi. Boʻgʻozda yuk tashish atigi bir oyga toʻhtatilsa ham, barrel narxi 80 dollargacha koʻtariladi.

"Va kotirovkalarning bunday moʻʼtadil oʻsishi AQSH fond bozorining kamida oʻn foizga pasayishiga olib keladi, sarmoyaviy, ishbilarmonlik va isteʼmolchilar ishonchiga jiddiy zarba beradi. Shok 20 foizga pasayishi mumkin boʻlgan boshqa bozorlarga ham tarqaladi. Natijada global iqtisodiyotning keskin pasayishiga duch kelamiz." Rubini ogohlantirmoqda.

Iqtisodiy zarba

AQSH va Eron oʻrtasidagi keskinlik bozorlarga yaxshi taʼsir koʻrsatmasligi haqida boshqa tahlilchilar ham aytmoqda.

"Obligatsiyalarning daromadliligi pasayib ketdi, AQSH fond bozorida kuzatilgan ralli toʻxtab qoldi, sarmoyadorlar xavfsiz valyutalarga, birinchi navbatda yapon iyenasiga qochishmoqda", - Societe Generale valyuta boʻyicha strateglari taʼkidlashmoqda.

"Ushbu mojaro bozorning global iqtisodiy tiklanishiga boʻlgan umidlarni yoʻq qilishi mumkin. Vaziyat Xitoy va AQSH oʻrtasidagi savdo urushi tufayli murakkablashmoqda", deyishadi Credit Agricole ekspertlari.

"Yaqin Sharqdagi vaziyat keskin yomonlashganda, Amerika iqtisodiyotining barometri - S&P 500 fond indekslari bilan bir qatorda, jahon kapital bozorlarining qulashi davom etadi", - tasdiqlaydi IATS "Alpari" rahbari Aleksandr Razuvayev. Natijada, Brent markasidagi neft narxi bizning koʻz oʻngimizda 50 dollarlik chegarasini kesib oʻtadi, bu esa Rossiya fond bozori va rubl kursiga sezilarli darajada taʼsir qiladi. Shunda Rossiya 2019 yilda toʻplangan zaxiralarini byudjet uchun juda foydasi tegishi mumkin.

AQSH va Eron oʻrtasida keng koʻlamli urush ehtimolini, Nuriel Rubini juda past deb hisoblaydi - atigi 20 foiz. Biroq, Vashington va Tehron oʻrtasidagi munosabatlarni Sulaymoniyning oʻldirilishidan oldingi darajaga qaytarish ehtimoli, uning fikricha, undan ham past, atigi besh foiz.

Asosiy mavzular