21:59 05 Iyul 2020
Efir
  • RUB145.97
  • EUR11411.48
  • USD10173.38
Analitika
Havola olish
813 0 0

AQShda boʻlib oʻtayotgan saylov kampaniyasi davomida Demokratlar ham Respublikachilar ham bir-birini Krmelga yoki Putinga yordam berishda ayblab, bunga turli dalillarini qidirmoqda.

AQSH Demokratik partiyasi kuzda boʻlib oʻtadigan prezidentlik saylovlarida Donald Trampga raqibni aniqlaydigan ovoz berishning birinchi bosqichining natijasi shu qadar yomon va tartibsiz ravishda oʻtdiki, Amerika ommaviy axborot vositalari Demokratik partiyani Qoʻshma Shtatlar saylov tizimiga boʻlgan ishonchni pasaytirganlikda ayblamoqda va (istehzo bilan) katta lavozimdagi demokratlarning Kremlga ishlashda ayblashdi.

"Agar Amerika demokratiyasiga boʻlgan ishonchni yoʻqotish Vladimir Putinning ishini qilishlikni anglatsa, Demokratik partiya Kremlga kattagina xisobot yuborishi kerak", - deb yozadi The New York Post oʻz tahlilida. Voqealarning alternativ versiyasi shundan iboratki, Donald Tramp sodir boʻlgan voqeadan haqiqiy foyda oluvchiga aylandi, bu ham voqealarning rasmiy versiyasiga toʻgʻri kelmaydi, ammo hech boʻlmaganda mantiqiy koʻrinadi.

Ammo, agar asosiy foyda oluvchi haqida bahslashish mumkin boʻlsa, unda asosiy qurbon oddiy amerikaliklarning saylov tizimiga boʻlgan ishonchi boʻlgan degan tezis bilan bahslashish mumkin emas.

Muammoning mohiyati: Demokratik yoki Respublikachilar partiyasidan prezidentlik saylovlarida qatnashish uchun nomzodni tanlash sxemasi shundan iboratki, har bir shtatda ushbu partiya tarafdorlarining alohida ovoz berishlari boʻlib, uning davomida partiyalar milliy partiya qurultoyiga delegatlar saylanadi. Ushbu kongressda delegatlar oʻz shtatlarida oʻz ovozlarini berib gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻlgan nomzodga ovoz berishadi. Nazariy jihatdan, bunday sxema prezidentlik saylovida boshqa partiyadan raqibga qarshi kurashishga eng tayyor, zukko va taniqli siyosatchi boʻlgan nomzodni taʼminlashi kerak.

Amaliyot nazariyadan tubdan farq qiladi. Baʼzi hollarda vakillar "oʻz" nomzodiga xiyonat qilishadi. Baʼzan ichki partiyaviy ovoz berish qonunbuzarliklar bilan oʻtkaziladi. Koʻpincha turli xil firibgarliklar toʻgʻridan-toʻgʻri milliy partiya qurultoyida roʻy beradi. Deyarli har doim, partiyalar ichidagi saylovoldi tashviqoti shu qadar oʻzaro adovat va qizgʻin qoralovchi dalillarni oshkor etish bilan oʻtkaziladiki, dastlabki partiyalar saylovlari gʻolibi milliy saylovlarga juda "uqalangan" imidj bilan yetib boradi.

Anʼanaga koʻra, delegatlar saylanadigan (kokus deb ataladigan) birinchi ovoz beruvchi shtat Ayova shtatidir va hech boʻlmaganda Demokratik partiya misolida, bu shtatda gʻolibning prezident saylovlarida partiyaga nomzod boʻlish imkoniyati juda katta (tahminan 66 foiz), shuning uchun ommaviy axborot vositalari va jamiyatning ushbu ovoz berishga boʻlgan eʼtiborining kuchayishiga olib keladi. Bu yil eʼtibor "Demokratik partiyaning joni uchun urush" deb nomlangan jarayon tufayli eng yuqori darajagacha qaratildi: nafaqat turli xil siyosatchilar Tramp bilan kurashish imkoniyatlari uchun raqobatlashmoqdalar, balki Tramp bilan qarama-qarshiliklarga qaraganda deyarli oʻzaro koʻproq qarama-qarshiliklarga ega boʻlgan juda turli xil mafkuraviy oqimlarning vakillari kurashni olib bormoqdalar. Gʻoliblik uchun (yaʼni delegatlarning maksimal soni uchun) toʻrt nomzod kurash olib bordi. Rasmiy ravishda, aslida nomzodlar koʻp, ammo qolganlarning deyarli hammasi yaxshi natijaga erishish uchun katta imkoniyatga ega emas edi, saylovga juda kech kirishgan va boshqa shtatlarga eʼtiborini qaratishga qaror qilgan milliarder Maykl Blumberg bundan mustasno. Shunday qilib, Ayova shtatidagi "Demokratik partiyaning joni uchun" kurashganlar: AQShning sobiq vitse-prezidenti Bayden, senator Berni Sanders, senator Elizabet Uorren va Saut-Bend shaharchasining sobiq xokimi Pit Buttidjich.

Ayova shtatidagi ofat koʻlamini tushunish uchun avvalo ushbu siyosiy dramadagi aktyorlarni tasvirlab berish kerak.

Agar biz har bir nomzodning siyosiy eʼtiqodi va imidjini bitta soddalashtirilgan tasvirga keltirsak, Jo Baydenni "Meynstrim katta bobosi" deb ayta olamiz. Shu maʼnoda-ki, sobiq vitse-prezident Obamaning zamoniga qaytishni istagan va "2015 yilni va Trampsiz yaxshi Amerikani" qaytarish uchun qalblari bilan ovoz bermoqchilarga yokadi. Baydenning asosiy muammosi - Ukrainadagi korruptsiya mojarosi, yoshiga qarab xotiraning asta-sekin yoʻqolishi va elektoratning katta qismi Obamasiz Obama davriga qaytishni istamasligidir.

Milliy darajadagi mashhurlik yetakchilari - bu senator Berni Sanders, uni kimdir yoqtiradi va boshqalar nafratlanadi, chunki u haqiqiy (hech boʻlmaganda Amerika oʻlchovlari boʻyicha) sotsialistdir. U 1988 yilda oʻzining asal oyini SSSRda oʻtkazdi va milliarderlarni quloqlanishini, sogʻliqni saqlash va taʼlim tizimlarining milliylashtirilishini, shuningdek, kredit qarzlarining ommaviy ravishda kechilishini ochiq targʻib qilmoqda. Demokratik partiyaning rahbariyati ham Sandersni yoqtirmaydi, uning raqiblari oʻni multimilioner ekanligini va 2016 yilda oʻz ovozlari va Hillari Klinton tarafdorlarini "sotganini" eslatish imkoniyatini qoʻldan boy bermaydilar. Biroq, bularning barchasi uning yoshlar orasida juda mashhurligiga toʻsqinlik qilmaydi.

Senator Elizabet Uorren – tahminan huddi Sandersning oʻzi, lekin aqlliroq versiyada, SSSR bilan aloqalari va rasmiy ravishda ajdodlarining kamida 150 tadan bittasi Amerika xindularga tegishli degan afsonaga ega emas. Ikkinchisi unga Amerika siyosiy xushfeʼllik nuqtai nazaridan qoʻshimcha ochkolarni beradi.

Sirli shahs, ammo shu bilan birga shahar ziyolilarining, tashqi siyosat va isteblishment mutaxassislarining sevimli nomzodi Pit Buttidjich boʻlib, u yosh amerikalik siyosatchi idealini oʻzida mujassam etgan: ochiqcha gey, lekin oʻzini amalda xristian deb biladi va teologik mavzularda bahslashishni yaxshi koʻradi, Garvard bitiruvchisi, Indiana shtatidagi kichik shaharning sobiq hokimi, taniqli "Makkinzi" konsalting kompaniyasining sobiq xodimi va AQSH harbiy-dengiz kuchlarining harbiy razvedkasi leytenanti. Buttidjichning dasturi va imidji, asosan, Baydenning dasturi va imidji boʻlib, va nafaqat uning kamchiliklari bilan, balki mashhurligisiz hamdir. Ammo nimagadir, oʻrtamiyona saylovchi bunday yaxshi ishlab chiqilgan siyosiy texnologiya loyihasiga unchalik ham xayrixoh emas. Pitning raqiblari uni "TSRU-Pit" deb atashadi va uni Donald Tramp juda faol kurashayotgan "chuqur davlat" vakilligiga asosli shubha qilishmoqda.

Rossiyalik xakerlarning Ayova shtatidagi ovoz berishga aralashishiga yoʻl qoʻymaslik uchun Demokratik partiya elektron ovoz berish va ovozlarni sanashning maxsus tizimini buyurdi, ammo keyin kutilmagan holatlar boshlandi. Ovoz berish jarayonida avval elektron tizim osilib qoldi, keyin ovoz berish qisman telefon orqali oʻtkazishga toʻgʻri keldi, shundan soʻng Demokratik partiya ovoz berish maʼlumotlarini ikki kun davomida qayta ishlay olmadi. Dushanba kuni kechqurun, ovoz berish tugagandan soʻng, Pit Buttidjich oʻz tarafdorlariga u gʻalaba qozonganini eʼlon qildi, garchi rasmiy natijalar hali yoʻq va soʻrovlarga koʻra, sotsialist Berni Sanders gʻalaba qozonishi kerak. Natijalar juda uzoq vaqt davomida eʼlon qilinmadi va Demokratik amaldorlar nima boʻlganini aniq tushuntirib bera olishmadi.

Shu bilan birga, Donald Tramp allaqachon oʻz saylovlarini oʻtkaza olmaydigan partiya Amerikani samarali boshqarishga qodirligini isbotlashga urinayotganini koʻrsatib, Tvitterda istehzo bilan gapira boshladi. Amerikalik ayyor jurnalistlar elektron ovoz berish tizimini taʼminlagan kompaniyaning rahbariyat va asoschilaridan biri Buttijichning tarafdorlari va hatto uning saylov shtab-kvartirasidan pul olishganini tezda fosh qilishdi.

Ovoz berishning soʻnggi natijalari quyidagicha: (Reyterdan iqtibos).

"Pit Buttidjich Ayova shtatidagi Demokratik faollarining yigʻilishi natijalari boʻyicha Berni Sandersdan biroz oldinda. Sobiq vitse-prezident Jo Bayden 71 foiz saylov uchastkalaridagi ovoz natijalari boʻyicha toʻrtinchi oʻrinda. Senator Elizabet Uorren uchinchi oʻrinda."

Natijada Sandersning tarafdorlari va boshqa koʻplab saylovchilar ulardan saylovlarni tortib olmoqli boʻlganlarini his qilishmoqda. Zotan, ularning baʼzilari (2016 yilda boʻlgani kabi) Donald Tramp uchun ovoz berish orqali qasos olishmoqchi. Ijtimoiy tarmoqlarda taʼsir oʻtkazuvchilar allaqachon Rossiyani Amerika ijtimoiy tarmoqlarida firibgarlik gʻoyasini aynan rus targʻibotchilari targʻib qilayotganida ayblamoqda.

Ammo, agar demokratlar partiyasi va uning tarafdorlari Amerika ommaviy axborot vositalarida shunday qilishda davom etsalar, yaqin orada saylovchilar hatto quloqchin va balalayka bilan ayiqqa ham ovoz berishga tayyor boʻladilar - siyosiy isteblishmentga ularning ishonchini doim masxara qilish mumkin emasligini koʻrsatish uchun.

Asosiy mavzular