01:59 28 May 2020
Efir
  • RUB121.10
  • EUR10637.67
  • USD9554.22
Analitika
Havola olish
1099 0 0

Josus-Lenin haqida ilk marotaba 1917-yil, ikkinchi marta 1918-yilda gapira boshlaydilar. Avval rus kontrrazvedkasining zobiti unga qarshi koʻrsatma bergan boʻlsa, soʻng Leninning nemislar bilan aloqalari haqida AQShdan olib chiqib ketilgan hujjatlardan xabar topishadi.

Olga Bugrova, Sputnik radiosi sharhlovchisi

Karpov familiyali nomaʼlum shaxs urushga daʼvat qiluvchi maqola yozgan va u 1918 yilning 21 fevralida "Pravda" gazetasida bosilgan. Urushga "inqilobiy" deb nom berilgan boʻlib, "Karpov" esa Lenin ekanligi maʼlum boʻladi. Lenin hozirgacha kimlar uchundir - bolsheviklarni yenga olgan yetakchi boʻlsa, yana kimlardir uni - Rossiyada oʻrnashib olgan nemis josusi hisoblab keladi.

Josus-Lenin haqida ilk marotaba 1917-yilning bahorida, ikkinchi marta 1918-yilning bahorida gapira boshlaydilar. Avval rus kontrrazvedkasining zobiti unga qarshi koʻrsatma bergan boʻlsa, soʻng Leninning nemislar bilan aloqalari haqida AQShdan olib chiqib ketilgan hujjatlardan xabar topishadi.

Tutqich bermas Jo

Birinchi ish muvaqqat hukumat tomonidan qoʻzgʻatilgan. Guvoh sifatida praporщik Yermolenko qatnashgan. U Birinchi jahon urushi boshida nemislarga asir tushgan va ular tomonidan yollangan, 1917 yilning bahorida esa buzgʻunchi gʻoyalar bilan Rossiyaga qaytarib yuborilgan. Hibsga olinib, soʻroq qilingan Yermolenko oʻzidan tashqari Lenin ham nemislar tomonidan yollanganini gapirib beradi.

Bolsheviklarga qarshi siyosiy jarayon oʻtkazilmaydi – chunki ular oʻsha yilning oʻzidayoq hukumatni qoʻlga olgan edi.

1918 yilning bahorida amerikalik Sisson qoʻliga tushgan hujjatlarda 1917 yilning 2 martida nemis banki rus bolsheviklari uchun ulkan kredit liniyasini ochgani haqida aytilgan boʻlsada, ikkinchi ishni qoʻzgʻatishga hatto harakat qilishmaydi. Aniqlanishicha, ushbu "axborot bombasi"ni piterlik jurnalist shunchaki osmondan olgan va chet ellikka 25 000 dollarga sotgan. 1918 yilning mart oyidagi och Petrograd uchun bu yaxshigina mablagʻ edi.

Hammaga berishgan va hamma olgan

Leninning josus deb gumonlanishini ikkita sababi bor edi. Birinchisi – Lenin 1917 yil aprel oyida Rossiya unga qarshi urush olib borayotgan Germaniya orqali Shveytsariyadan oʻz uyiga kirib kelgan. Undan tashqari, Lenin bir oʻzi emas, inqilobchilarning kattagina guruhini oʻzi bilan olib kelgandi. Voqealar guvohi boʻlgan nemis generali Erix Lyudendorf shunday yozgan: "Leninning Germaniya orqali harakatlanishi oʻzini oqlaydi: Rossiya jarlikka qulashi kerak edi. Nemislar odamlarni emas, mamlakatni ichidan boʻlaklab yuboradigan "zaryadni" oʻtkazar edi. Boʻlaklangan mamlakatni esa magʻlub qilish muammo tugʻdirmasdi".

Lenin nemislar bilan oʻralashib yurgan, degan taxminlarning ikkinchi sababi - pul edi. Pullar bolsheviklarda haqiqatdan boʻlgan. MPDU professori German Artamonov ularning kelib chiqish manbasini quyidagicha tushuntiradi:

"Germaniya Rossiyaning mustabid hokimiyatga qarshi kurash olib borgan barcha siyosiy partiyalarini moliyalashtirgan, aslida esa ular bosh qoʻmondonga qarshi kurashardilar. Germaniya monarxi - kayzer Vilgelm II memuarlarida qaysi partiyalar qancha pul olishgani haqida aytilgan. Ularning hammasi pul olgan, hatto, bolsheviklar boshqalarga qaraganda ancha kam olishgan - chunki ular jiddiy kuch sifatida qabul qilinmagan – aslida ularning hammasiga mablagʻ oʻz hukumatiga qarshi urush uchun berilgan.

Mavzoley V.I. Lenina na Krasnoy ploщadi v Moskve
© Sputnik / Aleksandr Vilf
Mavzoley V.I. Lenina na Krasnoy ploщadi v Moskve

Agar nemislar Leninga ishongan taqdirda ham, u oʻzini "josuslarga xos boʻlmagan" tarzda tutdi. Germaniya bilan Brest sulxini imzolagan va uni bajarishdan bosh tortgan. Xuddi oʻsha 1918-yilda Germaniyada inqilob roʻy berib, u respublikaga aylangach, Lenin u Zinovyev bilan nemis tilida allaqanday broshyurkani yozib, uni nemis sotsialistlari orasida tarqatishgani haqida maqtangan edi!..

Asosiy mavzular