11:17 08 Aprel 2020
Efir
  • RUB121.10
  • EUR10637.67
  • USD9554.22
Analitika
Havola olish
274932

Suveren va mustahkamlangan Oʻzbekistonning xom-xayollari yoʻq, ammo sheriklar bilan pragmatik munosabatlarda.

Amerika Qoʻshma Shtatlari hududida oʻtkazilgan qoʻshma mashgʻulotlarda Oʻzbekistonning ham qatnashishi bilan, Vashington Toshkent bilan harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorlikni avvalgi darajaga - 2000 yillarning boshlarida, respublikada Xonobod Amerika aviabazasi joylashgan paytga qaytarishga intilmoqda. Biroq, oʻsha vaqtdan beri koʻp narsa oʻzgardi. Suveren va mustahkamlangan Oʻzbekiston xayollarga berilmagan yoki geosiyosiy manfaatlarni kutmaydi va sheriklar bilan faqatgina pragmatik munosabatda, deydi Sputnik harbiy sharhlovchisi Aleksandr Xrolenko.

2 mart kuni Oʻzbekiston Milliy gvardiyasi va AQSH Qurolli kuchlari Markaziy qoʻmondonligi (CENTCOM) harbiy xizmatchilari Forish togʻ tizmasida sakkiz kunlik "Yengilmas soqchi" mashqlarini yakunladilar. Tadbirning maqsadi "ikki mamlakat xavfsizligi sohasida hamkorlikni kuchaytirish va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan inqirozli vaziyatlarga qarshi kurashda ikki tomonlama hamkorlikni takomillashtirish". Mashgʻulotlar muhimligi okean ortida joylashgan - Florida shtatidagi Makdill aviabazasida joylashgan CENTCOM shtab-kvartirasining uzoqdan qatnashishi bilan tasdiqlanadi.

AQShning Toshkentdagi elchisi Daniyel Rozenblum: "Bizning Oʻzbekiston bilan harbiy hamkorligimiz oʻzaro hurmat va umumiy manfaatlarga asoslanadi. Oʻquv dasturlari va qoʻshma javob mashqlari ... bizning xavfsizlik borasida sherikligimizning chuqurligi va kengligini koʻrsatdi".

AQSH qurolli kuchlari har yili AQSH Qurolli Kuchlarining Markaziy qoʻmondonligi maʼsuliyati hududidagi - Yaqin Sharq, Sharqiy Afrika va Markaziy Osiyoning 20 mamlakatida hamkor davlatlar bilan taxminan 80 ta mashgʻulotlarda qatnashadilar. Ehtimol, Oʻzbekiston Mudofaa vazirligi tashkiliy tajribadan, strategiya va taktika elementlaridan foydalanar ham. Ammo, CENTCOMning qoʻshni Afgʻonistondagi 19 yillik muvaffaqiyatsiz operatsion faoliyatini tarixdan oʻchirib boʻlmaydi.

Qoʻshma manevrlar

Oʻzining harbiy qurilishi va xalqaro terrorchilik tashkilotlarini samarali ushlab turish boʻyicha oʻzbek tajribasi ishonarliroq koʻrinadi va koʻproq jihatdan amerikalik sheriklar uchun foydali boʻlishi mumkin. Oʻzbekiston armiyasi yangi usullar va qurol-aslahalarga ega boʻla turib, haqiqiy jangovar tayyorgarlik bilan astoydil shugʻullanmoqda. Oʻzbekiston mudofaa qurilishi sohasida mintaqaviy peshqadam boʻlib, bugungi kunda Global Firepower dunyo harbiy kuch reytingida Belorusiya va Qozogʻistondan yuqori 52-chi oʻrinda turadi. Pentagonda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligidan oʻrgansa boʻladigan narsa bor va ular bu uchun haq olishmaydi. Hamkorlik dinamikasi yaqqol koʻrinib turibdi.

Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2018 yil bahorida Pentagonga tashrif buyurib, u yerda Amerika harbiy idorasi boshligʻi bilan harbiy-texnik sohadagi hamkorlik istiqbollarini muhokama qildi.

Missisipi shtati milliy gvardiyasi qoʻmondoni general-mayor Jenson Boyls boshchiligidagi AQSH delegatsiyasi 2018 yil kuzida Oʻzbekiston Mudofaa vazirligiga rasmiy tashrif buyurdi. Tomonlar harbiy-texnik hamkorlikni va qoʻmondonlik va shtab darajasidagi harbiy kadrlarni tayyorlash sohasidagi soʻnggi yondashuvlarni muhokama qildilar.

Mudofaa vaziri Abdusalom Azizov va Oʻzbekiston Qurolli Kuchlarining boshqa vakillari 2019 yil yanvar oyida Kemp-Shelbi (AQSH, Missisipi shtati) harbiy bazasida "Janubiy hujum" Milliy gvardiyasining mashgʻulotlarida ishtirok etishdi. Shuningdek, Oʻzbekiston Mudofaa vazirligi va CENTCOM oʻrtasidagi harbiy aloqalar rejasini qoʻmondonlik shtabida (Florida, AQSH) muhokama qildilar.

Shubhasiz, "Yengilmas soqchi" qoʻshma mashgʻulotlari rejalashtirilgan chora-tadbirlarning amalga oshirilishining davomi, biroq Oʻzbekistonning ODKB urush oʻyinlariga bir vaqtning oʻzida qaytishi va Toshkentning Moskva bilan harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorligining oʻsib borishi fonida biroz kutilmagan hodisa.

Rossiya Oʻzbekistonga eng zamonaviy va samarali qurollarni, jumladan Mi-35M hujum vertolyotlarini, Su-30SM 4++ avlodidagi oʻta-manyovrli qiruvchi samolyotlarini, BTR-82A bronetransportyorlarini va radar tizimlarini (12ta shartnoma) yetkazib beradi. Shu bilan birga, Su-30SM koʻp maqsadli qiruvchi samolyotlari Oʻzbekistonga Rossiya davlat eksport krediti hisobidan taʼminlanadi.

2016 yilgi davlatlararo kelishuvga koʻra, Toshkent ichki narxlarda qurol sotib olmoqda. Oʻzbekiston ODKB va Bojxona ittifoqidan tashqaridagi MDHning bunday imtiyozlarga ega yagona davlatdir. Bu mudofaa byudjeti taxminan 1,5 milliard dollarga (YAIMning 4 foizi) teng boʻlgan respublikaga, qurolli kuchlarini modernizatsiya qilishni jadallashtirishga imkon beradi.

"Markaz-2019" strategik qoʻmondonlik va shtab mashqlari Rossiya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston va Oʻzbekiston mintaqaviy barqarorlikning asosi va kuchli ittifoqchilar - Xitoy, Pokiston, Hindistonni jalb qilish markazi ekanligini koʻrsatdi. Ushbu fonda AQSH Qurolli Kuchlarining Markaziy qoʻmondonligi mavqei noaniq koʻrinadi.

CENTCOM xususiyatlari

AQSH qurolli kuchlari Markaziy qoʻmondonligiga (CENTCOM) 2019 yil mart oyidan general Kennet Makkenzi rahbarlik qilmoqda. Uning boshqaruviga beshta quyi qoʻmondonlik va 20 mamlakatda joylashgan 90 mingga yaqin harbiy xizmatchilar kiradi.

Florida shtatidagi Makdill aviabazasidagi CENTCOM shtab-kvartirasi maʼsuliyat sohasidagi harbiy-siyosiy vaziyatni doimiy ravishda kuzatib boradi, ishonchli kuchlarning tezkor va jangovar tayyorgarligini boshqaradi, harbiy infratuzilmani rivojlantiradi va harbiy operatsiyalarni rejalashtiradi. Markaziy qoʻmondonlik dastlab AQShning Yaqin Sharqdagi manfaatlarini qoʻllab-quvvatlash uchun (1983 yil 1 yanvarda tezkor kuchlar negizida) tashkil etilgan.

CENTCOM manzarasiga oid - bu "Sahrodagi boʻron" (1991) keng koʻlamli harbiy operatsiyasi va "Sahro tulkisi" (1998) Iroqqa qarshi, Somalidagi "Umidni tiklash" (1992-1993), "Bukib boʻlmas erkinlik" ( 2001 yil oktyabr oyidan beri Afgʻonistonda, bu erda BMTning (UNAMA) missiyasi maʼlumotlariga koʻra, soʻnggi 10 yil ichida 100 mingdan ortiq tinch aholi halok boʻlgan va jabrlangan. Soʻnggi yutuqlardan biri – Iroq hududida Eronning yirik harbiy yetakchisi Kassam Sulaymoniyning oʻldirilishi.

Amerikaliklarning oʻz qitʼa xududida xavfsizligini kafolatlamagan holda, 2019 yil oxirida AQSH Prezidenti Donald Tramp Maʼmuriyati Markaziy Osiyo mintaqasi uchun yangi strategiyani ishlab chiqdi - Afgʻonistonni Markaziy Osiyoga qayta integratsiya qilish va raqobatchilar - Rossiya va Xitoyning taʼsirini susaytirish. Amerika loyihasi Oʻzbekiston, Tojikiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston manfaatlariga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir qiladi, chunki Afgʻonistonda terroristik tashkilotlarning minglab faol jangarilari, shu jumladan sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan kelgan muhojirlar mavjud. Markaziy Osiyo Rossiya uchun hayotiy muhim mintaqadir va Moskva bu yerda barqarorlik va xavfsizlikni saqlash uchun koʻp narsaga qodir.

Asosiy mavzular