05:45 04 Iyun 2020
Efir
  • RUB121.10
  • EUR10637.67
  • USD9554.22
Analitika
Havola olish
2225 0 0

Zamonaviy, yuqori texnologiyali, "uzoq masofaga moʻljallangan" birinchi A-100 "Premyer" uzoq masofali radiolokatsion aniqlash va boshqarish (DLRO) samolyoti 2024 yilga kelib foydalanishga topshiriladi.

TOSHKENT, 10 apr - Sputnik, Andrey Kots. Zamonaviy, yuqori texnologiyali, "uzoq masofaga moʻljallangan", birinchi A-100 "Premyer" uzoq masofali radiolokatsion aniqlash va boshqarish (DLRO) samolyoti 2024 yilga kelib foydalanishga topshiriladi. Bu samolyotlar jangovar samolyotlarning imkoniyatlarini sezilarli darajada oshiradi va havo hududini barcha strategik yoʻnalishlarda ishonchli boshqarish imkoniyatini beradi. Ularning xususiyatlari va istiqbollari haqida - RIA Novosti materialida.

Uchadigan razvedkachi

Dastlab, ishlab chiqarish nolinchi yillar oxirida boshlangan yangi DLRO samolyoti haqida 2011 yilda gapirila boshlandi. Havo harbiy kuchlari qoʻmondoni general-polkovnik Aleksandr Zelin oʻsha paytda samolyot besh yil ichida mukammal holatga keltirilishini aytdi, ammo loyihaning murakkabligi sababli muddatni koʻchirishga toʻgʻri keldi: prototip faqat 2017 yilning oxirida havoga koʻtarildi, uni seriyali ishlab chiqarilishining kechikishi esa A-100 mahalliy mudofaa sanoatining eng zamonaviy texnologiyalari joriy etish rejalashtirilganligi sabab boʻldi.

"Premyer" - bu foydalanilayotgan A-50 va A-50U-ning rivojlanishi, - deydi Viktor Muraxovskiy, "Vatan arsenali" jurnali bosh muharriri RIA Novostiga. - A-100 samolyoti har xil rejimda aylanasiga koʻzdan kechiruvchi, havo, baʼzi yer usti va yerdagi nishonlarni aniqlaydigan, jangovar samolyotlarni, dengiz va quruqlikdagi hujum tizimlarini nishonlarga yoʻnaltiruvchi lokator bilan jihozlangan. Aslida, bu bir necha yuz kilometr radiusda havodagi vaziyat holatini boshqarish qobiliyatiga ega boʻlgan koʻp qirrali uchuvchi razvedkachi".

"Premyer"ning faol fazali panjaraga ega boʻlgan antennaga asoslangan radiolokatsion stantsiyasi bir vaqtning oʻzida 300 tagacha nishonni 650 kilometrgacha boʻlgan masofada kuzatishga imkon beradi va imkoniyatlari boʻyicha analogi -  Amerikaning Boeing E-3 Sentry razvedkachisini ortda qoldiradi. A-100 bortidagi soʻnggi elektron uskunalar avtomatik ravishda maʼlumotni qayta ishlaydi va maqsadli tayinlashni taʼminlaydi, jangovar samolyotlar uchun parvoz topshiriqlarini tayyorlaydi.

"Premyer" chuqur takomillashtirilgan Il-76MD-90A harbiy transport samolyoti asosida qurilgan. Xususiyatlari orasida - ogʻir yuk koʻtarishi, boshqaruvning toʻliq raqamli tizimi, shuningdek "shishali kabina" – uchuvchi kabinasida elektron asboblar paneli. Samolyot bortida 20 tonnaga yaqin elektron jihozlar joylashtirilgan boʻlib, samolyot bazadan ming kilometrdan ortiq masofada olti soat davomida ishlashi mumkin.

Oʻnlab kerak

A-100 nafaqat razvedka samolyoti, balki harbiy boʻlinmalar bilan barqaror aloqani taʼminlovchi va bir vaqtning oʻzida oʻz radaridan va kosmik yoʻldoshlardan maʼlumot oluvchi mobil qoʻmondonlik punkti. U yolgʻiz oʻzi samarali radioelektron hujum olib borishga qodir.

"Ushbu samolyot VKS (harbiy kosmik kuchlar)ning biriktirilgan avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimining bir qismidir, - deb taʼkidlaydi Muraxovskiy. - Bu oʻz vaqtida paydo boʻldi - endilikda A-50 samolyotlari Harbiy kosmik kuchlar va bizning chet ellik buyurtmachilarimizning ehtiyojlarini toʻliq qondirmay qoʻydi. Hatto Hindiston ham A-50 bazasida qurilgan oʻz razvedkachi samolyotlarini Isroil tomonidan ishlab chiqarilgan lokatorlar bilan jihozlagan. Aminmanki, A-100 paydo boʻlganida, u chet elda katta talabga ega boʻladi".

Mutaxassisning fikriga koʻra, Rossiya harbiy-kosmik kuchlari bitta emas, balki oʻnlab shunga oʻxshash samolyotlarga muhtoj - Harbiy kosmik kuchlari va Havo mudofaasining har bir armiyasiga bir nechtadan. Bundan tashqari, ayrim yoʻnalishlarni kuchaytirish uchun markazga boʻysinadigan samolyotlar talab qilinadi. Muraxovskiy shunchalik koʻp komplekslarni tez fursatda ishlab chiqarish juda qiyinligini taʼkidladi. Buning uchun mamlakatdagi yuzlab mudofaa korxonalarining kuchli hamkorligi talab etiladi. Biroq, mudofaa sanoati kompleksining boshqa variantlari yoʻq ham – eskirayotgan A-50 bilan Rossiya harbiy aviatsiyasi shunchaki "koʻr boʻlib qolish" xavfi ostida qoladi.

Hozirda harbiy kosmik kuchlar tarkibida A-50 larning xizmat qilayotgani oʻn toʻrtta, sakkiztasi saqlovda va beshta takomillashtirilgan A-50U. Ularning barchasi DRLO 144-aviatsiya polki tarkibiga kiritilgan.

Urushda sinovdan oʻtishi

Birinchi modifikatsiyadagi samolyot 1985 yilda xizmatga kirishdi. Unda bu samolyot DRLOning eng rivojdangan samolyoti boʻlgan: bortida - passiv pelengatsiya rejimiga ega uch oʻlchamli radiolokatsion stantsiya, maʼlumotlarni olish va namoyish qilish uchun uskunalar, qiruvchi-samolyotlarni havo nishonlariga yoʻnaltirish uchun raqamli kompyuter tizimi va boshqalar.

A-50U-ning takomillashtirilgan versiyasining sinovlari 2009 yil oxirida yakunlandi. Ishlab chiquvchilar boshqaruv va aloqa vositalarini takomillashtirdilar, taktik ekipaj aʼzolarining ish joylarini modernizatsiya qildilar. Endi barcha maʼlumotlar ularning oldidagi displeylarda koʻrsatiladi. Muhim yangilik sifatida ovqatni isitish uchun uskunalar bilan jihozlangan bort bufeti boʻldi.

A-50 foydalanishga topshirilganidan beri keng koʻlamli mashqlarda va qurolli mojarolarda qatnashdi. "Choʻl boʻroni" operatsiyasi paytida, bu razvedkachilar Turkiyada havo holatini kuzatib, Qora dengiz atrofida aylanib chiqishgan. Chechen kampaniyalari mobaynida A-50 samolyotlari Shimoliy Kavkaz ustidan osmonni kuzatib, jangarilarga chet eldan qurol-aslaha yetkazib berilishining oldini olishgan. Endilikda A-50 va ularning A-50U "ukalari" Suriyadagi havo-havo kuchlari guruhi tomonidan foydalanilmoqda.

Asosiy mavzular