18:03 04 Iyun 2020
Efir
  • RUB121.10
  • EUR10637.67
  • USD9554.22
Analitika
Havola olish
“Sardoba” toʻgʻoni yorilishi (55)
996 0 0

1 may kuni erta tongda Sirdaryo viloyatidagi Sardoba suv ombori toʻgʻonlardan biri yorilib ketdi. Viloyatdagi bir necha qishloq, shu jumladan Qozogʻiston janubidagi hudud suv ostida qoldi. Ikki mamlakatda umumiy hisobda 120 mingdan ortiq aholi evakuatsiya qilindi.

Oʻzbekiston suv xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari Vohidjon Ahmadjonov Sputnik Oʻzbekiston muxbiriga bergan intervyuda avariya oqibatlarini barataf etish maqsadida hozirda qanday ishlar olib borilayotgani haqida soʻzlab berdi.

- Sardoba suv ombori qayday suv bilan toʻladi?

Bizda suv omborlari ikki xil boʻladi – "ruslovoy" va "nalivnoy". Ruslovoy – bu daryo yoki soyning ruslosiga quriladi va toʻldiriladi.

"Nalivnoy"da daryo suvning oldida emas, boshqa joyda quriladi va suv boshqa daryo va soylardan olib kelinib, shu orqali toʻldiriladi.

Sardoba – "nalivnoy" toʻldiriladi. Unga suv kanaldan keladi. Janubiy Mirzachoʻl kanali bor, oʻsha yerdan. Janubiy Mirzachoʻl kanali suvni Sirdaryodan oladi.

- 1 may kuni texnik nuqtai nazardan nima sodir boʻldi - toʻgʻonning bir qismi buzilishi yoki qirgʻogʻi yuvilganmi yoki boshqa narsami? Bu yerda konstruktiv kamchiliklar bormi? Tuzilishning qolgan qismi qanchalik xavfsiz va u mustahkamlanadimi?

- Hozir aniq javob berolmayman. Maxsus komissiya tuzilgan. Bu masala boʻyicha tergov olib borilmoqda. Shu masala chuqur oʻrganiladi. Juda kuchli mutaxassislar va boshqa texnik xodimlar jalb qilingan. Barcha holatlar yuzasidan tushuntirish beriladi.

Texnogen FHga qaramay, toʻgʻon turibdi, oʻylaymanki, konstruktsiya mustahkam.

Lekin yuqorida aytganimdek, kuchli mutaxassislar jalb qilingan va suv omborining boshqa hamma joylarini sinchkovlik bilan oʻrganishayapti.

Oʻrganish boshlangan, oʻrganilgach xulosasi aytiladi. Chunki bu plotina kichkina joy emas, 28 kilometrgacha choʻzilgan, uni maxsus jihozlari bor, ular bilan oʻlchanadi va tatqiq qilinadi. Misol uchun, "georadar" degan qurilma bor, odamni "UZI" qilgandek, plotinani bu qurilma yordamida oʻrganiladi. Plotinaning qayerda kamchiligi bor-yoʻqligini tekshiradi. Bundan tashqari boshqa nazorat-oʻlchov apparatlar yordamida umuman plotina va boshqa inshootlar diagnostika qilinadi, xavfsizlik talablariga javob berishi aniqlanadi. Tashkil etilgan komissiya shuni oʻrganib chiqadi.

- Aholi punktlaridan tashqaridagi ombordan chiqqan suv bilan nima qilinadi - uni qanday chiqariladi yoki bu joylardan boshqa tomonga yoʻnaltiriladimi? Qanday texnologiyalar mavjud?

- Biz hozirda suv bosgan joylarda suvni kamaytirish choralarini koʻryapmiz. Misol, suv bosish jarayonida qaysidir kanalning ichida loyqa toʻlib qolgan, oʻshalarning ogʻzi ochilib, bundan tashqari, bu suvlarning asosiy yagona arteriyasi KGK degan kollektorimiz bor, bu Markaziy Mirzachoʻl kollektori deyiladi, bu kollektor orqali suvlar hammasi Aydarkoʻlga chiqarilib yuborilyapti.

Hozirda shu suvlarni tezroq chiqarib yuborishning chorasi koʻrilyapti.

Bundan tashqari, odamlarning uyini, ijtimoiy obʼyektlarni suv bosgan joylarini qutqarish maqsadida bittagina bizni vazirlik – suv xoʻjaligi vazirligining oʻzi 350 taga yaqin koʻchmas nasos olib kelgan. Oʻsha koʻchma nasoslarni qoʻyib, suvni tez "otkachka" qilyapti. Maqsad uylarni butun saqlab qolish, infrastrukturalarga yetishi mumkin boʻlgan zarar miqdorini kamaytirish.

Obʼyekt suvni tagida qancha tursa, unga shuncha zarar, u nurashni boshlaydi va shunday jarayon boʻlmasligi uchun suvni "otkachka" qilishga kirishganmiz.

Yoki mana ekin maydonlarini olaylik – gʻalla ekkanmiz, gʻalla maydoni yarim metr suv bosgan. Uni shu holiga tashlab qoʻysangiz gʻalla ham nobud boʻladi. Suvni olib kanal va kollektorga tashlayapmiz. Suvni Jizzax yoki boshqa tomonga yoʻnaltiryapmiz.

- Favqulodda vaziyatdan keyin Sardobdagi suv darajasi qanchaga tushdi? Yozda suv tanqisligi boʻlmaydimi?

- Suv darajasi tushishi – biz shu masala bilan shugʻullanmoqdamiz, bahor boshida suv tanqisligi holati kuzatilayotgan edi, ammo keyin yomgʻir yogʻdi va holat oʻzgardi. Suv tanqisligi boʻlmasligi uchun muvjud suvimizdan tejab tergab foydalanamiz.

Joriy yil 150 ming gektar maydonda suvni tejash texnologiyalarini joriy qilamiz. Asosiy kuch bunda tomchilab sugʻorishga yoʻnaltiriladi. Tomchilab sugʻorish suvni ikki baravar iqtisod qiladi. Demak, mavjud suvni ikki baravar koʻproq maydonga yetkazish imkoniyatini beradi.

Oʻndan ortiq yirik ishlab chiqaruvchilar Oʻzbekistonda tomchilab sugʻorish boʻyicha texnologiyalarni ishlab chiqaradi.

- FVdan keyin Qozogʻiston vakillari kelishdimi? Oʻz tomonidan qandaydir maslahat berishdimi? Qozogʻistonga qanday yordam koʻrsatiladi?

- Qozogʻiston tomon bilan gaplashdik, kelishdik, zaruriy texnikalar shay qilindi, odamlarimiz tayyor bir qismi oʻtyapti u tomonga. Bu faqat melioritiv texnikalar emas, u yerda ekskavator, buldozer, maxsus texnikalar, koʻchma nasoslar bor, suvni "otkachka" qilish uchun yongʻin oʻchirish mashinalari ham bor. Mutaxassislar  va boshqa bir qancha yordamchi texnikalar mavjud. Hozir shuni bosqichma-bosqich oʻtkazib, Qozogʻiston hududida yetkazilgan zararni bartaraf qilish boʻyicha ham qatʼiy ish olib boriladi.

Bu albatta tabiiy ofat, buni hech kim xohlamaganligini qozogʻistonlik doʻstlarimiz ham bilib turishibdi. Oʻzbekistonning oʻziga juda katta talafot yetkazdi bu texnogen ofat. Uning koʻlamini baribir maxsus komissiya aniqlaydi, lekin Qozogʻistonga nisbatan oʻzimizga 3-4 marta koʻproq ziyon yetdi. Katta joyni suv bosgan.

Qozogʻistonlik sheriklarimiz, vaziyatni toʻgʻri tushunishayapti, ularga ming rahmat.

Ular bilan doimiy aloqadamiz, har kuni 3-4 martadan telefonlashib, hamkorlikda ish olib borilyapti.

Ularning ham bizning ham harakatimiz, shundan iboratki, tezroq mana shu suvni chiqarib yuborish va aholini oʻzini har doimgidek tumush hayot tarziga qaytarish.

Qolaversa, kecha prezidentimiz aytdilar, biz hech ham chetda qarab turganimiz yoʻq, Qozogʻistonga yetkaziladigan zararni minimum darajaga yetkazishga harakat qilmoqdamiz.

Bunday musibatlarni xalqlar doimo bir-biriga yelkama-yelka turib yenggan, birdamlik boʻlsa, hech narsamas.

OAVlardan yagona iltimosim, har xil gaplarni tarqatmaslik kerak. Bir masalani mohiyatini bilmasdan turib, sharoitni qaramasdan turib har xil gap soʻzlarni koʻpaytirib, vahima, sarosima, mish-mishlarni tarqatish umuman nooʻrin.

Mavzu:
“Sardoba” toʻgʻoni yorilishi (55)

Asosiy mavzular