03:47 02 Iyun 2020
Efir
  • RUB121.10
  • EUR10637.67
  • USD9554.22
Analitika
Havola olish
665 0 0

GFR tashqi ishlar vaziri Xayko Maas oʻz mamlakatining fashistik oʻtmishiga qanday munosabatdaligi haqida maqola yozdi. Natsistlar oʻz qilmishlari uchun odatiy tavbalaridan tashqari, Maas Sharqiy yevropalik doʻstlarning tarixni qayta koʻrib chiqishga boʻlgan urinishlariga ham izoh bergan

Germaniya tashqi ishlar vaziri Xayko Maas Ikkinchi Jahon urushi tarixini qayta yozayotgan Sharqiy yevropalik hamkasblarni keskin toʻxtatdi. Biroq, u bu ishni tarixga yoki Rossiyaga boʻlgan muhabbati tufayli emas, balki Berlinda tajovuzkor yevroskeptiklar voyaga yetishidan qoʻrqqani tufayli amalga oshirmoqda.

Berlin yordamga shay

Tsivilizatsiya tarixidagi eng katta yovuzlik ustidan qozonilgan gʻalabaning 75 yilligi arafasida, sharqiy yevropalik turli revizionistlar faollashdi.

Aynan urush boshlagani uchun oʻz elitalarining javobgarligini tan olishni istamaganlar - yoki hatto oʻzlarini magʻlub qilingan natsistlarning mafkuraviy avlodlari deb bilishganlar tarixni qayta yozishni xohlashyapti. Polshalik faollar (bu mamlakatning Gitler bilan til biriktirgani va rusofobiyadan koʻr boʻlgani urush boshlanishining sabablaridan biri boʻlgan), SSSR qurbon emas, balki Ikkinchi Jahon urushining tashabbuskori, deyishmoqda. Boltiqboʻyi ziyolilari, ularning mamlakatlari yovuz Sovet Ittifoqi tomonidan bosib olinganidan aziyat chekmoqda. Va Ukraina millatchilari bilan birgalikda Gitlerning safdoshlarini – butun qishloqlarni aholisi bilan qoʻshib yoqib yuborgan SS jazo batalonlarini olqishlamoqda.

Gʻoliblarning avlodlari (shu jumladan rasmiy mafkura Sovet Ittifoqiga qarshi revizionizm va natsistlar sheriklari olqishlash boʻlgan mamlakatlardagi) ommaviy ongning bunday oqimiga gʻazab bilan qarashadi - maʼlum darajada bunday arboblarni qayta ishontirish yoki jazolash masalasida kuchsizligini anglash bilan.

Biroq, yordam kutilmagan joydan keldi - Germaniyaning oʻzidan. Germaniya tashqi ishlar vaziri Xayko Maas (taniqli nemis tarixchisi Andreas Virshing bilan hamkorlikda) Spiegel nashrida oʻz mamlakatining fashistlar oʻtmishiga munosabati toʻgʻrisida maqola yozdi. Fashistlar jinoyati uchun Germaniya rahbariyatiga hos odatiy tavba qilish bilan bir qatorda, Hayko Maas, shuningdek, Sharqiy Yevropalik doʻstlarining tarixni qayta koʻrib chiqishga urinishlarini izohladi.

"Tarixni soʻnggi bir necha oy ichida sharmandalarcha qayta yozishga boʻlgan urinishlar bizdan tushuntirish berishni talab qiladi - umuman olganda, aslida bu qayta yozish tarixiy oʻzgartirib boʻlmaydigan faktlarning keraksizligi sababli. Germaniyaning oʻzi faqat Polshaga hujum qilishi bilan Ikkinchi Jahon urushini boshlagan. Va faqat Germaniyaniyaning oʻzi Xolokost uchun javobgardir. Kimki bunga shubha tugʻdirib, boshqalarni jinoyatchi rolini oʻynashga tanlasa, u qurbonlarga nisbatan adolatsizlik qilmoqda, tarixdan foydalanib Yevropani parchalamoqda, - deydi Maas qatʼiyat bilan. Germaniya oʻtmishi revizionizm xavfliligini koʻrsatmoqda, va bu revizionizm ratsional fikrlashni milliy afsonalarga almashtirmoqda".

Vazir tarixni ostin-ustun qilmaslikka, shuningdek "qurbonlarni jinoyatchilarga va bosqinchilik qurbonlarini esa tajovuzkorlarga aylantirish harakatlariga qarshi turishga" chaqirdi.

Parhez notoʻgʻri boʻlib qoldimi?

Koʻpchilik nemis deputatlari Yevroparlamentning Ikkinchi Jahon urushining Germaniya hamda SSSRni ham ayblash toʻgʻrisidagi qarorini maʼqullab ovoz berganlaridan keyin bu samimiylikning avj olishiga nima sabab? Qisman, maqolada chap qanotga qarashli, sotsialist va katolik boʻlgan Maasning shaxsiy qarashlari aks etgan. Shu bilan birga, vazir oʻz tezislarida Germaniyaning milliy manfaatlarini, shuningdek Germaniyada Sharqiy Yevropa revizionizmiga va uning asosida kelib chiqadigan vaziyatlarga endi oʻrin yoʻqligini taʼkidlamoqda.

Germaniya uchun natsist oʻtmishidan voz kechish - nafaqat oʻz-oʻzini jazolash, balki Yevropa Ittifoqi kontseptsiyasining asosiy yoʻnalishlaridan biridir.

"Bizning kuchli va yagona Yevropa gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash, halqaro hamkorlik qoidalariga asoslangan inson qadr-qimmatning universal shakli boʻlgan inson huquqlarini qoʻllab-quvvatlash va "maxsus yoʻl" dan voz kechish - bularning barchasi XX asrda Xolokostda eng dahshatli ifodasini topgan Germaniyaning misli koʻrilmagan jinoyatlarini anglashimiz bilan toʻldirilib turadi," – deyiladi Maas maqolasida. Bu inkor etilmasa, Berlin uchun umumiy Yevropa loyihasiga rahbarlik qilish qiyin boʻladi.

"Maas, shubhasiz, Germaniyaning jahondagi sheriklari hayoliga iqtisodiy asosda qurilgan boʻlsa ham, IV-Reyxning tahdidi haqida fikrlar kelmasligidan manfaatdor", - deydi Dmitriy Ofitserov-Belskiy, IMEMO RAN katta ilmiy xodimi.

Ammo yaqin vaqtgacha, Berlin Sharqiy Yevropa mamlakatlarida revizionizmning oʻsishiga va hatto bu fikrlarni qoʻllab-quvvatlanishiga hech qanday toʻsqinlik qilmadi - Germaniyada (butun Gʻarbda boʻlgani kabi) Moskvaga bosim oʻtkazadigan va Rossiyaning taʼsiriga qarshi turadigan "oʻrgatilgan timsohlari" yetishtirishga umid qilishdi.

Va reja ish berdi ham - Boltiqboʻyi davlatlari Rossiyaga qarshi ishonchli qalqonga aylandi, SS Galichina diviziyasi va banderachilarning muqaddaslashtirilishi Kiyevni Moskvadan ajratdi, Rossiya bilan Polsha va Sharqiy Yevropaning boshqa mamlakatlari (masalan, xuddi oʻsha Chexiya) oʻrtasidagi muntazam roʻy berayotgan tarixga oid janjallar, bu davlatlarni sharqiy qoʻshni bilan ikki tomonlama munosabatlarni normallashtirishda jiddiy toʻsiq boʻlmoqda. Biroq, muammo shundaki, Sharqiy Yevropa revizionizmi asosida Sharqiy Yevropa millatchiligi ulgʻaydi - va bu nafaqat Rossiyaga tahdid solmoqda. Ushbu hodisa Yevropa integratsiyasining mohiyatiga zid chiqmoqda, shuningdek (masalan, Polsha misolida) aniq Germaniyaga qarshi tus olmoqda.

Albatta, polyaklar, Moskvaga qarshi turishda Berlindan maʼnaviy va moddiy yordamni mamnuniyat bilan qabul qilishadi, ammo ularning ruslarga qaraganda nemislarga nisbatan koʻproq tarixiy shikoyatlari bor.

Polsha, Venger va boshqa millatchiliklarning koʻpayishi, aynan aksil-millatchilikka, fuqarolik millati kontseptsiyasiga asoslangan Yevropa Ittifoqining mavjudligiga bevosita tahdid solmoqda. Va Yevropa Ittifoqida roʻy berayotgan inqirozli voqealar (Brekzit, koronavirus epidemiyasi davrida oʻz milliy burchaklariga yashirinib olish) revizionizmda ulgʻaygan Sharqiy Yevropa millatchiligi Yevropani mayda ichki nizolar davriga qaytaradigan troyan otiga aylanishi xavfini oshiradi. Uning unib-oʻsishi YEIni yana bir-biri bilan. toʻqnashadigan mamlakatlarga, shu qatori, hududiy masalalarda, boʻlib tashlaydi (revizionizmning yana bir merosi - ikkinchi jahon urushidan keyin oʻrnatilgan chegaralar hammani ham qoniqtirmadi).

Shu sababli, Germaniya tashqi ishlar vazirligi, ehtimol, Sharqiy Yevropaning Rossiya bilan tarixga oid urushlarini cheklash vaqti keldi, deb hisobladi – va bu urushlar oʻtmishdan kelajakka oʻtib, Sharqqa emas, balki Gʻarbga qarshi boʻlmasidan oldin.

Muallifning fikri tahririyat pozitsiyasiga toʻgʻri kelmasligi mumkin.

Asosiy mavzular