05:29 24 Noyabr 2020
Efir
  • RUB136.69
  • EUR12344.73
  • USD10414.86
Analitika
Havola olish
176410

Amerikaga Shimoliy qutbda ishlashga qodir muzyorarlar yetishmayapti va Rossiya bu borada undan ustun holatda. Muzyorarlar va ularning yirik davlatlar manfaatlarini ilgari surishdagi roli haqida - RIA Novosti materialida oʻqing.

TOSHKENT, 30 okt — Sputnik, Andrey Kots. Amerikaliklar Arktikani shiddat ila boy berishmoqda. Senatning Qurolli Kuchlar boʻyicha qoʻmitasi aʼzolari Rojer Uiiker va Dan Sallivan AQSH uchun shunday bir noumid xulosaga kelishdi. Senatorlar fikricha, mamlakatga Shimoliy qutbda ishlashga qodir muzyorarlar yetishmayapti va Rossiya bu borada Qoʻshma Shtatlardan ustunroq holatda. Muzyorarlar va ularning yirik davlatlar manfaatlarini ilgari surishdagi rollari haqida - RIA Novosti materialida oʻqing.

Yolgʻiz muzyorar

Uiker va Sallivan deydilarki: Moskva 40ta kemadan iborat dunyodagi eng yirik muzyorarlar flotiga ega. Taqqoslash uchun: AQSH sohil xavfsizligi xizmatida atigi ikkita — PolarStar va Healy muzyorarlari bor. Jumladan, ikkinchisi, bortda yuz bergan yongʻindan soʻng taʼmirlanmoqda. Bitta soz muzyorar esa iqtisodiy va harbiy tomonlama qolgan barcha davlatlarda ustun derjava uchun kamlik qilishi aniq.

Axir Arktika ustidan nazorat boy tabiiy resurslarga yoʻl ochadi va Yevroosiyo shimolida muntazam harbiy ishtirokni taʼminlaydi.

Ekspertlarning eslatishicha, joriy yil yoz mavsumida Rossiya HDF tomonidan sovuq urush davridan buyon birinchi marta Alyaska qirgʻoqlaridan unchalik olis boʻlmagan masofada yirik harbiy mashgʻulotlarni oʻtkazildi. Bundan tashqari, Moskva, Sobiq Ittifoq parchalanganidan keyin Artikadagi oʻz holicha tashlab qoʻyilgan 50ga yaqin harbiy obʼyektlarini qayta tikladi. U yerlarda yana qoʻshin va qurollarini joylashtirdi. Oʻz navbatida, Xitoy ham muz klassidagi ikkita kemani barpo etmoqda va mintaqani iqtisodiy "Qutb ipak yoʻli" sifatida koʻz ostiga olayotganini hatto yashirgan ham emas. Arktika hayot bayramida amerikaliklar aniq kambagʻal qarindosh koʻrinishini olgan.

Hali iyun oyida prezident Donald Tramp koʻpsonli muzyorarlar flotini yaratish zarurati haqida xabar qildi. Amerika hukumati oltita yangi kema, jumladan, mamlakatda 40 yildan buyon qurilmagan ogʻir klassdagi kemalar qurilishi boʻyicha dasturni ishga tushirdi. Kongress bosh muzyorarni allaqachon moliyalashtirdi — u 2024 yilda dengiz sinovlariga chiqishi kerak. Oʻz navbatida, Sohil xavfsizligi qoʻmondonligi ikkinchi kema uchun mablagʻ soʻradi.

Hozircha esa, deydi senatorlar, Polar Star xizmat muddatini kamida 2023-yilgacha uzaytirishga toʻgʻri keladi. Kema asr boshida deyarli oʻz resursini ishlatib boʻlganini hisobga oladigan boʻlsak, AQShga Arktikada yetakchilikni taʼminlab berish vazifasiga uning tishlari oʻtmaslik qilishi aniq koʻrinadi.

Muz armadasi

Rossiya muz klassidagi kemalar qurilishini hech qachon toʻxtatmagan. Xususan, 21 oktyabrda 22220 "Arktika" loyihasidagi bosh atom muzyorar ishga tushililgan edi. Har biri 175 megavatt boʻlgan issiqlik quvvatiga ega ikkita RITM-200 reaktor qurilmalari bilan jihozlangan kema 2,8 metr qalinlikka ega muzni bir yarim-ikki uzel tezlikda yengib oʻtadi. Okean bilan bir qatorda daryolar oʻzanlarida ham ishlay oladi. "Atomflot" - "Sibir", "Ural", "Yakutiya" va "Chukotka" loyihasidagi qoʻshimcha toʻrtta kemani olishni rejalashtirmoqda. Birinchi ikki kemani 2021- va 2022-yillarda ekspluatatsiyaga kiritish rejalashtirilgan.

""Arktika" muzyorarining suvga tushirilishi — bu mahalliy verfda, shunchaki, juda yirik, boz ustiga gʻarb texnologiyalari va ehtiyot qismlaridan holi, original kema yaratilishini anglatmaydi, — dedi Sputnik radiosi efirida harbiy-siyosiy tadqiqotlar markazi direktori Aleksey Podberezkin. — Asosiysi — siyosiy mazmun. Muzyorarlarning yangi seriyasi yaqin yillarda quriladi, va Rossiya Shimoliy dengiz yoʻli boʻylab vaziyatni nafaqat chuqur suv havzalarida, balki, eng muhimi, sayoz suvli hududlarda ham nazorat qila oladi. Endilikda biz yil davomida Janubi-Sharqiy Osiyo va Osiyo-Tinch okeani mintaqasida Yevropaga transport koridorini taʼminlay olamiz".

Har qanday harbiy va fuqarlik qurilishi muvaffaqiyati siri - aynan atom muzyorarlarida. Rossiya "Arktika"dan tashqari, 75 ming ot kuchiga ega ikki reaktorli yadro energetik qurilmali ikki kema ("Yamal", "Gʻalabaning 50 yilligi"), quvvati 50 ming ot kuchiga ega bir reaktorli uskunaga ega ikki muzyorar ("Taymir", "Vaygach"), 40 ming ot kuchiga ega reaktor agregatiga ega "Sevmorput" ("Shimoliy dengiz yoʻli" maʼnosida, tarj.) atom lixterovozi (yuklarni lixterlarda yoki barjalarda, konteynerlarda tashish uchun ixtisoslashgan kema) va beshta texnik xizmat koʻrsatish kemasiga ega.

"Sovet Ittifoqi" ledokoli ekspluatatsiya zaxirasida turibdi. Bu hatto dizel-elektrik kemalarni hisobga olmagan holda juda ulkan arktika flotiliyasidir.

Shulardan eng yangisi superzamonaviy "Ilya Muromets" boʻlib, u 2017 yilda Shimoliy flot tarkibidan oʻrin olgan. U qalinligi bir metrgacha boʻlgan toʻliq muz maydonida ishlashga qodir. Oʻzining asosiy vazifasi - arktika suvlaridan kemalarni oʻtkazishdan tashqari, kema arktika qoʻshinlari guruhi uchun yuklarni yetkazib beradi. Loyiha bort qurol-aslahalari xususan, kema tezotar artilleriya uskunalari AK-630, AK-230, AK-306lar montajini ham koʻzda tutadi.

Nazariy jihatdan muzyorarni zarba beruvchi jangovar kemaga aylantirish mumkin - buning uchuye uni kemalarga qarshi raketalar bilan jihozlashning oʻzi kifoya qiladi.

Hamisha yetakchi boʻlgan

Rossiya muz klassidagi kemalar qurilishida hamisha boshqa davlatlardan oldinda boʻlgan. Zamonaviy tipdagi ilk muzyorar - 1864 yilda tushirilgan "Paylot" vintli qutqaruv buksiri edi. Maxsus burun qismi unga muz ustiga chiqishga va oʻz vazni bilan muzni sindirishga imkon bergan. Ushbu konstruktsiya xalqaro eʼtirofga sazovor boʻlgan. 1871 yilning qishida Germaniya hukumati Gamburgs porti akvatoriyasi va Elbani muzdan tozalash maqsadida Rossiyadan ushbu muzyorar chizmalarini xarid qiladi. Sababi, ekstremal darajadagi past harorat mintaqadagi savdoni butunlay siquvga olgan edi. Shundan soʻng, Daniya, Shvetsiya va AQSH tadbirkorlari ham nemislardan oʻrnak olishadi.

Jahondagi birinchi yadroviy muzyorar kema ham SSSRda barpo etilgan — unga "Lenin", deya nom berilgan edi. Atomoxod 1959-yilda Dengiz floti vazirligi ixtiyoriga topshirilgan. Ushbu gigant shimoliy kengliklarda navigatsiyani anchayin uzaytirdi. Faqatgina olti yillik ekspluatatsiya davrida "Lenin" 82 ming dengiz milidan ortiq masofani bosib oʻtgan va mustaqil ravishda 400dan ortiq kemalarni oʻtkazgan edi. 1989-yilda muzyorar Murmanskdagi abadiy stoyankadan joy oldi, u federal ahamiyatga ega madaniy meros yodgorliklari yagona reyestriga kiritilgan.

Rossiya — lixterovoz-muzyorarni ekspluatatsiya qiluvchi yagona davlatdir. 61,88 ming tonna suv sigʻimiga ega boʻlgan "Sevmorput" - 1988 yildan buyon ishlatilib kelinayotgan dunyoning eng yirik yuk tashuvchi kemasidir. U bir metrgacha qalinlikka ega boʻlgan muz ostidan mustaqil ravishda teshib oʻtishga qodir. Bugungi kunga kelib, u atom kuchli qurilmaga ega boʻlgan amaldagi yagona yuk kemasi sanaladi.

Asosiy mavzular