11:45 26 Fevral 2021
Efir
  • RUB141.09
  • EUR12773.52
  • USD10549.65
Analitika
Havola olish
97900

Ellik yil deganda birinchi marta AQSH atom energiyasidan faqatgina HDKda foydalanishdan chetlanadi. Yangi ixcham reaktorlar Vashingtonga nima uchun kerakligi haqida - RIA Novosti materialida oʻqing.

TOSHKENT, 19 yanv — Sputnik, Andrey Kots. Amerikaliklar atom energiyasining harbiy yoʻnalishini rivojlantirishga qaror qilishdi. Hozircha amaldagi prezident sanalgan Donald Tramp qurolli kuchlar kosmosdagi tadqiqotlar uchun kam quvvatli yadroviy reaktorlarini ishlab chiqish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi. Ellik yil deganda birinchi marta AQSH atom energiyasidan faqatgina HDKda foydalanishdan chetlanadi. Yangi ixcham reaktorlar Vashingtonga nima uchun kerakligi haqida - RIA Novosti materialida oʻqing.

Zaxira manba

AQSH Qurolli kuchlarida suvosti kemalari va avianosetslar atom reaktorlari bilan jihozlangan. Shu tufayli, amerika flotining eng yirik harbiy kemalari dengizda deyarli chegaralanmagan muddat boʻladi oladi.

Boshqa mamlakatlar HDKlarida ham yadroviy energiyadan foydalaniladi. Misol uchun, frantsuzlarda "Sharl de Goll" avianosetsi atom tyagasida boʻlsa, Rossiyada — "Petr Velikiy" ogʻir raketa kreyseri atomga ega. Ammo AQShda atomoxodlar soni ancha koʻp. Va amerikaliklar erishilgan natijalarda toʻxtashni oʻylagani ham yoʻq.

"Prezident Trampning koʻrsatmasiga binoan Mudofaa vazirligi mamlakat ichidagi harbiy obʼyektda kam quvvatli yadro reaktorlari nuqtai nazaridan energetik egiluvchanlik va iqtisodiy samaradorlikni namoyon etish rejasini ishlab chiqadi va amalga oshiradi hamda koʻchma kam quvvatli reaktorni sinovdan oʻtkazadi. Bunday energiya manbalari quyosh energiyasidan foydalanish imkonsiz boʻlgan, shuningdek, mudofaa sohasida ham kosmosni chuqur oʻrganish uchun oʻta muhim va oʻrnini toʻldirib boʻlmaydigan hisoblanadi ", - deb xabar bermoqda Oq uy matbuot xizmati.

Hukumat kompakt (ixcham) yadro reaktorlari aynan uchun nima kerak boʻlib qolganligiga aniqlik kiritmayapti. Defensenews.com portali ekspertlari fikricha, gap armiya bazalarida boʻladigan zaxira quvvat manbalari haqida bormoqda. Agar harbiy obʼyektda elektr energiyasi oʻchib qolsa, reaktor oʻta muhim uskunalarni energiya bilan taʼminlaydi. Farmon matniga koʻra, birinchi prototip sinovlari olti oy ichida boshlanishi kerak - ekspertlar fikricha, bu AQShdagi eng yirik poligonlardan biri boʻlgan Nevadada yuz beradi.

Kosmosni zabt etish

Secure World Foundation notijorat tashkilotining kosmik xavfsizlik boʻyicha eksperti Brayan Uidenning eslatishicha, uzoq parvozlarda, jumladan, Oyga, Marsga va boshqa sayyoralarga uchiladiganlarida ham, yadroviy energiya albatta kerak. Istiqbolda esa - reaktorlar birinchi Yer sayyorasidan tashqarida tashkil etiladigan koloniyalarda kerak boʻladi. Ayrim mutaxassislarning fikricha esa, yangi texnologiyalarni orbita qurol platformalarida ishga solish mumkin. Umuman olganda, ushbu stsenariy fazoga potentsial jang maydoni sifatida qarayotgan AQSH Kosmik qoʻshinlarining yetarli darajada agressiv doktrinasiga juda mos.

"Meni fikrimcha, bu amerikaliklarga birinchi navbatda kosmik maqsadlar uchun zarur, — deydi RIA Novostiga "Arsenal Otechestva" bosh muharriri Viktor Muraxovskiy. — Bizda "atom reaktori" soʻz birikmasida turli mazmun tushuniladi. Birinchidan, bu sekinlashtiruvchi-sterjenlar va quvvat-regulirovkasiga ega boʻlgan uranning boʻlinish zanjiri reaktsiyasiga asosida ishlaydigan qurilmadir. Rossiyada bunga oʻxshash qurilmalar "Burevestnik" va "Poseydon" buyumlari uchun allaqachon yaratilgan. Ikkinchidan — bu sputniklar, radiobuy va meteostantsiyalarda qoʻllaniladigan izotop yadroviy energiya manbalaridir. Ular garchi ancha samarasiz boʻlsada, ammo harholda radioaktiv zarar unchalik kuchli emas".

Ekspert 1950-60-yy AQSH singari, SSSRda ham samoletlar uchun kompakt yadroviy reaktor yaratishga urinishlar boʻlganini eslatib oʻtdi. Ammo bu loyihalardan voz kechilgan — hech bir, hatto eng yirik samolyot ham ekipaj biologik himoyasi tizimini torta olmagan. Shu bois, reaktorlar faqatgina yirik kemalarda qoʻllanilish bilan cheklangan, xolos.

Ekspert Muraxovskiyning soʻzlariga koʻra, shu vaqtgacha, dunyoning birorta mamlakatida pilot bilan boshqariluvchi samolyotlar, suv sigʻimi kichikroq boʻlgan kemalar va yoki yer usti transport vositalarida foydalanish mumkin boʻlgan ixcham reaktorlarni yaratishga muvaffaq boʻlinmagan.

Shu bilan birga, ekspert amerikaliklar Rossiya "Burevestnik" va "Poseydon"larini takrorlashni istayotganliklariga ham ishonmadi.

"Bu tizimlar anchayin oʻziga xos, — deya tushuntiradi u. — Ular tajovuzkor yadro urushi boshlagan har qanday sharoitda kafolatli javob zarbasini amalga oshirish va gʻarb raketaga qarshi mudofaa tizimini yoʻq qilish uchun yaratilgan. Amerikaliklarda ular koʻzlagan maqsadni amalga oshirish uchun koʻproq mos boʻlgan qurollar yetarlicha".

Radiatsiya muammosi

Yadroviy kuch qurilmasi oʻz vaqtida 1949 yildan 1959 yilgacha AQSH HHK qurollari safida boʻlgan mintaqalararo strategik bombardimonlar - Convair B-36 uchun ishlab chiqilgan. NB-36H uchar laboratoriyasining burun qismida 12-tonnalik himoya kapsulasi oʻrnatilgan. Diametri 1,2 metr va ogʻirligi 16 tonna boʻlgan bir megavatt quvvatga ega tezkor neytronlar asosidagi reaktor esa - bomba uchun moʻljallangan boʻlimga joylashtirilgan. U parvoz vaqtida ishga tushishi va samolet bortidagi havo qabul qiluvchi uskunalar orqali keladigan atmosfera havosi yordamida sovitilishi kerak edi. Sinov mashinasi 47ta parvozni amalga oshirgan, ammo yadroviy dvigatel faqatgina qisqa vaqt oraliqlarida yoqilgan.

Ammo gʻoya juda maftunkor edi. Bunday uchar apparat havoda bir necha sutka yordamida jangovar navbatchilik olib borishga qodir boʻlgan strategik bombardimonchi yoki razvedkachi sifatida qoʻllanilishi mumkin edi. Ammo muammolar juda koʻp edi.

Birinchidan, har bir atomolyot — umuman olganda, oʻzimiznikilar ustiga tushishi mumkin boʻlgan "iflos" bomba. Ikkinchidan, tajriba borti havoda ham oʻz ortidan radioaktiv moddalar "shleyfini" olib yurgan. Nihoyat, ekipaj har qanday holatda ham kuchli nurlangan. Mintaqalararo ballistik raketalarni yadroviy qurolni yetakzuvchi asosiy vosita sifatida rivojlantirish atomoletlar murakkab va xavfli dasturini barcha istiqbollardan mahrum etdi.

AQShda yadroviy reaktorni yer ustida harakatlanadigan texnikaga ham oʻrnatishga harakat qilishgan edi. Yigirma besh tonnalik Chrysler TV-8 tanki ommaviy ishlab chiqarilmagan — u faqatgina ish tizimining bir qismi bilan jihozlangan toʻliq oʻlchamdagi maket koʻrinishida boʻlgan. Mashina kichik atom reaktori tomonidan yetkazib beriladigan issiqlik tufayli harakatga keladigan bugʻ dvigateli yordamida harakatga kelishi kerak edi. Umuman olganda, amerikalik harbiylar Chrysler korporatsiyasining qurolsozlarining innovatsion kayfiyatiga baho bera olmadilar. Tank oʻta murakkab deb tan olindi, uning jangovar imkoniyatlari anʼanaviy mashinalardan voz kechish uchun yetarlicha emas, degan xulosaga kelindi. Shu bilan 1956 yilning 23 aprelida TV-8 loyihasi yopildi.

Asosiy mavzular