14:30 07 Iyul 2020
Efir
  • RUB142.48
  • EUR11455.78
  • USD10184.73
Kolumnistlar
Havola olish
148620

Suriyada eng yuqori jangovar samaradorlikni namoyish etgan, Rossiyaning "Pantsir" zenit-raketa va pushka tizimi yaqin orada Rossiyaning Boltiq harbiy dengizi flotida xizmatga kirishadi.

"Pantsir" zenit-raketa va pushka tizimi birinchi boʻlib "Odintsovo" kemasi sinovdan oʻtdi. Odintsovo Kichik raketa kemalari (KRK) suvda bogʻlangan holdagi sinovlari boshlandi - mutaxassislar asosiy elektr uskunasi, hayotni taʼminlash tizimlari, radionavigatsiya va kemaning boshqa tizimlarining ishlashini tekshirmoqdalar. Dengiz sinovlari aprel oyida boshlanadi va 2020 yil oxiriga qadar bortida eng soʻnggi havo mudofaa tizimi oʻrnatilgan "Odintsovo" kichik raketa kemasi Rossiya Boltiq dengizi flotining jangovar kuchlari tarkibiga kiradi. Harbiy-dengiz kuchlarining yuqori qoʻmondonligi 2026 yilga qadar 18 ta shunday kemani qurishni rejalashtirmoqda (22800 loyihasi).

"Pantsir"ning quruqlikdagi versiyasi Suriyada eng yuqori jangovar samaradorlikni namoyish etib, eng yaxshi havoga qarshi mudofaa tizimlaridan biri sharafiga sazovor boʻldi. Uning dengiz versiyasi bazaviy namunasining fazilatlarini meros qilib kuchaytirdi.

"Pantsir-ME" bir minora ichida joylashtirilgan kuchli artilleriya va koʻp rejimli raketa qurollarini, radar-optik boshqaruv tizimini birlashtirgan dunyodagi yagona tizimdir.

Ushbu majmua bir vaqtning oʻzida soniyasiga 1000 metrgacha tezlikda uchayotgan bir nechta nishonga zarba berishga qodir. Va kemani 20 km radiusda (havo mudofaa gumbazining balandligi 15 kilometr) barcha zamonaviy qanotli raketalari, tovush tezligidan kemaga qarshi raketalardan, aviabombalar va dronlardan ishonchli himoya qiladi.

Dengiz "Pantsir"ning toʻgʻridan-toʻgʻri analogi yoʻq va yaqin kelajakda kutilmaydi ham. Ushbu universal havoga qarshi mudofaa tizimining eksport salohiyati juda katta.

Cheksiz imkoniyatlar

"Pantsir" ning dengiz modifikatsiyasining paydo boʻlishi davrning jiddiy talabidir. Soʻnggi yillarda havo nishonlarining imkoniyatlari (tezlik va halokat xususiyatlari) oʻsib bormoqda va ularning hajmi va sezilishi pasaymoqda. Arzon dushman dronlariga qimmat S-300 yoki S-400 raketalarini sarflash mantiqan notoʻgʻri. Akademik A.G. Shipunov nomidagi Tula konstruktorlik byurosining metallda mujassamlashganixcham kontseptsiyasi, havo nishonlarining barcha hillarini optimal tarzda - 20 kilometrdan kemaning yonigacha boʻlgan masofada yoʻq qiladi.

"Pantsir-ME" avtomatlashtirilgan zenit raketa pushka tizimlari tahdidlarga deyarli bir onli (3-5 soniya davomida) javob berishni taʼminlaydi. Raketalar kema korpusida yashirinmagan, aksincha tashqarida, doimo jangga shay. Kompleks 90 daraja sektorda bir vaqtning oʻzida toʻrtta obʼyektga raketa zarbasini berishi mumkin. Raketalar nishonlarni ajraladigan jangovar qismlar bilan (poʻlat sterjenlar buluti) zarba beradi. Kalibri 30 millimetr boʻlgan ikkita olti stvollik pushka bir daqiqada 5000 marta oʻq otishi jangovar qobiliyatni sezilarli darajada kengaytiradi. Zarbani boshqarish tizimi fazali panjarasi bilan integratsiyalashgan, havo nishonlarini va oʻz raketalarini kuzatib boradi, uchish apparatlarining hatto kichik qismlarini ham ajratib turadi. Uch radar - optik, uzoqdan aniqlash (50 kilometrgacha) va nishonni kuzatish - deyarli koʻr joy yoʻq. Agar dushman havodan hujum qilsa, majmua kuchli raketa qurollari bilan nishonlarga ishlay boshlaydi - 20 km distantsiyada va balandligi 2 metrdan 15 kmgacha. Toʻpdan 4 kmdan (balandligi - 0 dan 3 km gacha) yaqinroqqa uchib kelgan nishon urib tushiriladi. Agar nishon yarim tonnalik havo bombasi boʻlsa, uni "Pantsir" faqat artilleriya bilan yoʻq qiladi.

Kichik kemalar (suvda xajmlanishi 500 tonnadan ortiq boʻlgan) uchun qisqa masofali zenit-raketa majmuasi yetarli boʻladi. Bu tizim asosiy sinfdagi barcha  harbiy kemalariga mos keladi. Kema zarba berish guruhida (KUG), kompleks kollektiv havo mudofaasiga birlashtiriladi. Yirik kemalarga bir nechta "Pantsir-ME" jangovar modullari joylashtirilishi mumkin, ularning har biriga qirqta ikki pogʻonali, qattiq yoqilgʻi tezlatgichi va parchali urish moslamasilik zenit raketalari oʻrnatilgan.

Kelajakka nazar

Dengiz "Pantsir" tizimi ishonchli dengiz havo qoplashni strategik maqsadlarini taʼminlaydi, chunki Odintsovo kichik raketa kemasida Kalibr-NK zarba berish kompleksi va 2600 km masofagacha uchadigan 8 ta qanotli raketasi mavjud. 22800 loyihasining dahshatli kichik raketa kemalari 2500 milgacha (15 kunlik avtonomlik) yurish qilish imkoniyatiga ega. Darvoqe, "Pantsir-ME" ZRPK tizimi dengiz ofatlaridan juda yaxshi himoyalangan va uning modulli tuzilishi uni boshqa mamlakatlarda qurilgan kemalarga ham oʻrnatishga imkon beradi.

Osmonni boshqargan kishi dengizda va quruqlikda janglarda gʻalaba qozonadi. Zamonaviy dunyoda ishonchli havoga qarshi mudofaa qurollari – hujum qurollarining (shu jumladan strategik yadro qurollari) jangovar barqarorligining asosidir. Rossiya texnologiyalari va ushbu sohadagi yechimlar dunyodagi eng yaxshi komplekslar va tizimlarni yaratishga imkon beradi. Hatto NATO mamlakatlari Rossiyaning S-300 havo mudofaa tizimlarini (Gretsiya) va S-400 (Turkiya) uzoq masofali havo mudofaa tizimini sotib olishmoqda. Oʻrta va qisqa masofadagi S-350, "Buk", "Tor", "Kinjal", "Osa", "Sosna", "Tunguska", "Verba" zenit-raketa tizimlari ham juda mashhur.

Shu kabi "asboblar" ning bunday keng tanlovi har qanday murakkablik va chuqurlikdagi ishonchli havoga qarshi mudofaa tizimini yaratishga imkon beradi, ammo "Pantsir" kelajakka qadam boʻlib, unda har bir kompleks tahdidlarga (sunʼiy intellekt orqali) moslashuvchan tarzda javob beriladi va oʻzida bir nechta texnologik printsiplar va zarar yetkazuvchi qismlarni birlashtiradi.

Uch turdagi radarga ega raketa-pushka konfiguratsiyasi kuchaytirish uchun ochiq, masalan, dron yoki sunʼiy yoʻldosh orqali nazorat qilish tizimi, elektromagnit (lazer) shikastlash vositalari va boshqalar hali keng jamoatchilikka maʼlum boʻlmagan tizimlar bilan kuchaytirilishi mumkin.

"Pantsir-ME" havoga qarshi mudofaa tizimining seriyali ishlab chiqarilishi Rossiyada 2017 yil yozida boshlangan. Tez orada kompleks Sankt-Peterburgdagi Xalqaro dengiz salonida, Defexpo India - 2018, IDEX-2019 qurol koʻrgazmalarida namoyish etildi va dengiz kuchlari mutaxassislari, shu jumladan NATO mamlakatlari mutaxassislarida katta qiziqish uygʻotdi.

"Pantsir"ning quruqlikda harakat qiluvchi mobil versiyasi haqida batafsil videolavhani quyida tomosha qilishingiz mumkin. 

Asosiy mavzular