21:11 12 Iyul 2020
Efir
  • RUB142.48
  • EUR11455.78
  • USD10184.73
Kolumnistlar
Havola olish
1404 0 0

Mutaxassislardan biri "Rossiya agentlari" tartibsizliklarda ishtirok etganini taxmin qilgan, uning ustidan shaxsan Donald Tramp tvitterida kulgan.

CNN telekanalining xabar qilishicha,  Amerikada davom etayotgan toʻpalonlarda rus agentlarining ishtiroki "ehtimoli katta".

Bir kun oldin xuddi shu telekanal bir lavha uzatdi, unda mutaxassislardan biri "Rossiya agentlari" tartibsizliklarda ishtirok etganini taxmin qilgan, uning ustidan shaxsan Donald Tramp tvitterida kulgan.

Amerika prezidentining eng nufuzli televizion kanallaridan biri bilan munosabatlari, eslatib oʻtamiz, Eron va Isroil munosabatlaridan ham bir oz yomonroq, garchi yaqin vaqtgacha ular bizning Fuqarolar urushimizdagi oq va qizillar orasidagidan bir oz yaxshiroq edi. 2016 yilda CNN Tramp prezident boʻlmasligi uchun hamma narsani qildi, keyin esa "rashageyt"ni koʻpirtirish uchun qoʻlidan kelganini qildi. Oʻz navbatida Tramp CNNni faqat "CNN soxta yangiliklari" deb ataydi va uni ochiqchasiga yomon koʻradi va kanalning reytingi pasayganidan xursand.

Shu sababli, aytgancha, Amerika prezidenti Atlantadagi toʻpolon ishtirokchilari yoʻl-yoʻlakay CNN shtab-kvartirasiga hujum qilishgani, oynalarni sindirishgani va iloji bor narsalarini buzib tashlashgani haqidagi xabarlardan ayniqsa mamnun boʻlgan. Tramp "istehzo" bilan oʻz tviterida yozdi: namoyishchilar oʻz harakatlarini qoʻllab-quvvatlovchi va oqlaydigan kanalga hujum uyushtirdilar.

Endi esa eng qizigʻi. Gap shundaki, bugun CNNning tugʻilgan kuni, yubiley bor, u qirq yoshga toʻladi.

Va bu kanal dastlab qanday boʻlgani va hozirda qanaqaligi bizga umuman Amerika dunyo yetakchisiligining tarixini yaqqol soʻzlab beradi.

Qirq yil oldin yosh va takabbur mediamagnat Ted Tyorner birinchi boʻlib 24 soatlik uzluksiz yangiliklarni toʻgʻridan-toʻgʻri kabel orqali obunachilar miyasiga quyadigan tarmoqni yaratdi. Bu axborot biznesida katta qadam va inqilob boʻldi. Bu, bugungi kunda siz va men ichiga kirishib yashayotgan onlaynning birinchi kurtaklaridan boʻlgan, desak mubolagʻa boʻlmaydi.

U payt, 1980 yilda bu qadam sezildi, lekin ular bunga uncha katta ahamiyat bermadilar, chunki umuman gʻarbiy va amerikacha xususan, fan va biznesdagi, siyosatdagi va ijtimoiy texnologiyalardagi inqiloblar bir-biriga ustma-ust jadal harakatlangan. Tyorner kecha-kunduz yangiliklar chiqarardi, kelasi yili NASA sakkiz ekipaj aʼzosiga moʻljallangan, koʻp marotaba ishlatiladigan kosmik kemasini uchiradi (ha, bu 39 yil oldin boʻlgan, shu sababli bugungi kundagi "xudoyim, nihoyat kosmosdagi inqilob roʻy berdi" kabi qichqiriqlar oddiy “piar-isterika” ekanligini eslatib oʻtamiz), xuddi shu payt  IBM birinchi seriyali shaxsiy uy kompyuterlarini sotishni boshladi va navbatda ommaviy uyali telefoni, uning ortida esa hali beri hech kim tomonidan tan olinmagan kelajakning qiroli boʻlmish Internet koʻrinib turgan edi.

Oʻsha paytda Amerikaning oʻzi XX asr ruhining soʻzsiz ifodalovchisi edi. U yosh edi, lekin u voyaga yetgan (1980 yilda amerikalikning oʻrtacha yoshi 30 yosh boʻlgan), nafaqat chet ellik, balki oʻz daholaridan yorilayotgan, hali ham klassik maʼlumotli, liberal (oʻsha paytga xos talqinda), texnokratik va shu bilan birga dinga chuqurroq yondoshgan, ixtirochi va yirtqich boʻlgan.

CNN bu yirtqich Amerikaning voqelikka taʼsirini kuchaytirish uchun kuchli vositaga aylandi - va u oʻzining toʻlaqonli kuchini oʻzining oʻn birinchi yilida, butun sayyora "Fors koʻrfazidagi urush" deb nomlangan eng katta shouni tomosha qilayotgan paytda namoyon boʻldi. Bizning hayratda qolgan koʻzlarimiz oldida Amerika yuqori texnologik samolyotlari yuqori texnologik tarzda Yevrosiyoning eng qudratli armiyalaridan birining qarshiligini qogʻozdan yasalgan  shaklni yakson qilganday yakson qilib tashladi. Oʻshanda dunyo koʻrgan shou butun avlodining qalbiga AQShning yengilmas va toʻxtatib boʻlmas kuch ekanligiga, qolgan odamzoddan farqli oʻlaroq oldinga kattagina jadal qadam tashlagan mamlakat sifatida ishonch uygʻotdi. Goʻyoki dunyoning qolgan qismi endi AQShning ortidan ergashib, uning gʻazabini qoʻzgʻatmaslik, AQShga boʻysunish va uning shavqatiga umid qilishga abadiy  majburdir. Va har bir inson, xoh u keniyalik iqtisodchi boʻlsin yoki rossiyalik qoʻshiqchining birdan bir orzusi, bu oʻzgaruvchan dunyoda, qanday boʻlmasin egilmasdan – har qanday amerikalikning otasi yoki bobosi boʻlish istagi bilan chegaralanadi.

Iroqning harbiy qudrati soʻnishi ortidan Sovet Ittifoqi ham sayyora xaritasidan yoʻq boʻlib ketdi va uning parchalari AQShga har qanday shaklda boʻlmasin, sodiqlikka qasam ichdi -  bu maʼlum maʼnoda Amerika XX asrning omadli yakuni boʻldi. Ushbu gʻalabaning soʻzsiz qahramonlaridan biri Ted Tyornerga, faqatgina Jeyn Fonda darajasidagi Gollivud yulduziga uylanib, u bilan quyosh botadigan tarafga ketish qolgandi, xolos. Tyorner aynan shuni qildi ham.

... Ammo bari gap shundaki, aslida harakatlarning omadli yakuni boʻlmaydi. Aslida, yakuniy titrlar ham boʻlmaydi, aslida har qanday gʻalaba va har qanday zafar tantanasi vaqtinchalik va har doim ulardan keyin yangi bob boshlanadi.

XX asrda dunyoni zabt etgan Amerika bilan, ehtimol, huddi shunday "Omadli yakun sindromi" (xeppi-end sindromi - tahr.) roʻy berdi. Yaʼni, u haqiqatan insoniyat tarixi uzra titrlar oʻtib boʻlganiga va bundan keyin hech qanday davomi kutilmaganligiga ishongan.

Haqiqat shundan dalolat beradiki, SSSR parchalanib ketganidan soʻng, Amerika davlat tashkilotlari keskin ravishda "Rossiya boʻyicha mutaxassislar" tayyorlashni toʻxtatib qoʻydi: bizga endi yoʻq va hech qachon boʻlmaydigan yoʻnalish boʻyicha mutaxassislarni nimani keragi bor?

Biroq, Amerika diplomatiyasining oʻzi ham, faxriylarning fikriga koʻra, gʻalati choʻqqiga shoʻngʻidi: AQSH diplomatik maktablari murosani izlovchi va manipulyatsiya ustalari oʻrniga, bir aniq soʻz bilan taʼrif berilgani kabi, "muhokama qilinmaydigan buyruqlarni yetkazuvchi yuqori maoshli feldeger (kuryer-tahr)" larni chiqara boshladilar, va bularning nazdida, kimki Amerika bosimiga qarshilik bildirsa, unda bosimni kuchaytirish kerak, xolos.

Amerikaning "haqiqatni pult orqali boshqaruvchi vositasi"ning butlovchi qismlaridan boʻlgan CNN, Gollivud va "rangli texnologiyalar", va yangi asrda esa Facebook va Twitter ham ushbu sindromning qurboni boʻldi. Bir nechta davlatni qasddan yolgʻon ayblovlar bilan qatl etilishi va Amerikaning haqiqatni boshqarish markazlarining tegishli koʻmagi yordamida oʻtkazilgan "tvitter-inqiloblar" amalga oshirilganidan soʻng, koʻpchilik oʻzi uchun ishonch hosil qilganga oʻxshaydi: maxsus texnologik tayyorlangan odamlar tomoshabinning miyasiga ommaviy ravishda singdirayotgan haqiqatdan boshqa haqiqat yoʻq. Yaxshi kamera va feysbukdagi auditoriyasining koʻmagiga ega strimer (jurnalist yoki kanal), orqasida koʻrinib turgan Amerika elchixonasi va Amerika bombardimonchilari – bu yangi mutlaq superqurol.

Biroq, haqiqat, bu hali ham mavjudligini isbotladi - va unga qancha bosim oʻtkazilmasin, u qasos olish uchun yoʻl topadi.

"CNN dunyosi" uchun qiyomat, qatʼiy aytganda, 2016 yilda sodir boʻldi – unda Amerika ommaviy axborot vositalari sohasidagi toʻliq hukmronligiga qaramay (Klinton foydasiga 15% dan 85% nisbatida), Tramp saylovda gʻolib boʻldi.

Odatda "chuqurlikdagi davlat" boʻlgan AQSH uchun bu shunchaki istalmagan nomzodning gʻalabasi boʻlibgina qolmadi. Bu "baxtli yakun davri"ning mafkuraviy poydevoriga, boshqariladigan voqelik gʻoyasiga, CNN va The New York Times birlashmasining magʻlubiyatsizligi aqidasiga zarba boʻldi.

Darvoqe, ehtimol, "chuqurlikdagi davlat", aslida, masofadan boshqarish pulti orqali voqelikni toʻliq boshqarish mumkinligi ishonchidan voz kecha olmaganligi sababli, amerikacha voqelik ruslar tomonidan keltirilgan uydirma zararga mahkam yopishib oldi. Aynan ruslar bu amerikacha pultni buzdi va shuning uchun biz yutqazdik.

Tasodifga koʻra, aynan CNN ushbu sehrli versiyaning asosiy media targʻibotchisiga aylandi.

Va uning oʻzi "AQShda sovuq fuqarolik urushi" deb nomlangan hodisada faol ishtirok etdi va endi esa uni sovuq deb atab ham boʻlmaydi.

... Darvoqe. Endilikda Amerikaning oʻttizta yirik shaharlari talon-taroj tutuni iskanjasida qolgan, sayyora uzra esa birinchi xususiy kosmik kemaning (hukumat buyurtmasi va davlat pullari hisobiga uchirilgan) chaqiriqlari qahramonona tarqalayotgan bir paytda, biz "media" va sobiq jahon gegemoni hududida haqiqiy voqelikning oʻzaro aloqasi qanday rivojlanishi mumkinligini tasavvur qilishga urinib koʻrishimiz mumkin.

Vaziyat shundayligicha davom etadi degan versiyalar ham bor. Hiyla aynan shundaki, haqiqiy "omadli yakun" bulmagani kabi, haqiqiy "qiyomat qayin" ham boʻlmaydi. Apokalipsis (qiyomat qoyin - tahr.) har doim ham halokatli boʻlishi shart jmas. Ehtimol, bu dunyoda siyosiy va iqtisodiy, va balkim harbiy yetakchilikning yoʻqolishini anglatar. Bu shunchaki barcha kelib chiqadigan ijtimoiy oqibatlar bilan birga mamlakatning omadsiz qismlarini oʻziga xos "uchinchi dunyo"ga shoʻngʻishidir (AQSH boʻylab 40 million ishsizlar kezib yuribdi va bu, aytishlaricha, chegara emas). Bu jamiyatning mamlakatni falokatdan soʻng qashshoq hududlarga va alohida boy orollarga boʻlinishidir, va bu orollardan, ehtimol, loyiha jihatidan mukammal raketalar uchiriladi. Qayerdadir butun boshli shaharlar loviya boʻtqasiga oʻtadilar, boshqa joyda esa ulkan byudjetli mukammal blokbasterlarni suratga olishadi.

CNN asoschisi, 81 yoshli Tyornerning, ehtimol, yodida qolgan va shunchaki qachondir "Speys Shattl"ni uchirgan Amerika endi boʻlmaydi.

Biroq, uning yodida qolgani ham amrimahol: bir necha yil oldin u dementsiyadan azob chekayotganini tan olgan.

Manba: RIA Novosti.

Asosiy mavzular