21:55 24 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB136.28
  • EUR12210.60
  • USD10315.62
Kolumnistlar
Havola olish
109810

Moliya bozorlari ortib borayotgan noaniqlik sharoitida yuqori oʻzgaruvchanlik bilan ajralib turishiga qaramasdan, ayrim yirik moliyaviy tuzilmalar vakillari uzoq muddatli narxlarning oshishiga sabab boʻlgan omillar yoʻqolmaganligini taʼkidlamoqda.

Oltinning narxi oshgani sayin, investorlar, aprel va may oylarida har qanday pulga sariq metallni xarid qilgan aksariyat Gʻarb olamining eng boy oilalarining vakillari yana barcha moliyaviy bozor ishtirokchilaridan bir qadam oldinroq ekanligini global moliyaviy dunyo va media hamjamiyati anglashni boshladi.

Juma kuni Nyu-Yorkda zudlik bilan yetkazib berish sharti bilan oltin narxining bir troya untsiyasi uchun 1901,3 dollargacha koʻtarildi - bu koʻp yillik rekord, koʻplab mutaxassislarning fikriga koʻra, 1920 dollar darajasini ishgʻol etish, bu oltin uchun  eng yuqori boʻlgan narx – ammo, shunchaki bu vaqt masalasi.

Dollarning asosiy raqobatchisining (oltin - bu aniq monetar metaldir, yaʼni sanoat maqsadlarida emas, uning qiymati pul xususiyatlariga bogʻliq) bu qadar ommabopligi borasida har xil izohlar beriladi: koronavirus pandemiya sharoitida investorlarning ommaviy qochishidan tortib anʼanaviy ravishda qimmatbaho metallarni juda jozibali sarmoyaga aylantiradigan global (sof amerikancha) siyosiy xavf-xatargacha. Eslatib oʻtish joizki, 25 may kuni biz "negadir, Fedrezerv va uning dollar bosma dastgohining iqtisodiy inqirozga qarshi muvaffaqiyatli kurashiga qaramay, Amerikaning JPMorgan va Goldman Sachs kabi nufuzli banklari oʻz mijozlarga dollarga emas, balki oltinga mablagʻ kiritish tavsiya qilishni xohlashmoqda", - deb yozgan edik.

Ushbu fonda, baʼzi Rossiya iqtisodchi va ekspertlari oltin va boshqa monetar metallar endi himoya aktiv emasligi, goʻyo Rossiya valyuta-oltin zaxiralarida oltin koʻpligi va nisbatan dollar kamligi tufayli hozir yomon ahvolda ekanligi, bu sanktsiyalar bilan bogʻliq xavflar haqida Rossiya axborot makonida astoydil tezisni ilgari surdilar.

Amaliyot butunlay boshqacha manzarani koʻrsatdi - hozirgi vaqtda oltinni investitsiya va pul jamgʻarish vositasi tarafdorlari haq ekanligi, shuni taʼkidlash kerakki, oltinni “yashil qogʻoz”dan afzal koʻrganlar orasida turli darajada investorlar, Amerika banklari JPMorgan va  Goldman Sachs dan tortib Rossiya va Vengriya Markaziy banklari, turli xil milliarderlargacha – moliyachi Jim Rojers va Pol Tudor Jonson mavjud.

Bloomberg agentligi taʼkidlashicha, oʻziga xos "aqlli pullar" deb nomlangan pullar (moliya bozorlarida anʼanaviy ravishda katta hamyonlarga ega boʻlgan sarmoyadorlar va eng aniq maʼlumotlarga ega boʻlgan) bugungi kunda Amerika aktsiyalar bozorida juda yaxshi natijalarga erishganiga qaramay, ular nazariy jihatdan oltin yombilarga pul sarflashdan chalgʻitishi kerak edi, oltinni afzal koʻrmoqda.

Invesco moliyaviy giganti (kompaniya taxminan bir trillion dollarga teng aktivlarni boshqaradi) tomonidan suveren investitsiya fondlari va markaziy banklar oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrov natijalarini tahlil qilib, Bloomberg jurnalistlari bu aqlli pulning moliyaviy aktivlar va qimmatbaho metallarga boʻlgan munosabati oʻrtasida qiziq bir farqni topdilar: "oltinga nisbatan oʻsayotgan ishtiyoq bilan, aktsiyalarga ortib borayotgan ishonchsizlikni taqqoslang”.

Bu yil oltin narxining oʻzgarishi juda taʼsirli boʻldi. Oltin qoʻngʻizlar qimmatbaho metalni pul idoralari tomonidan moliyaviy manipulyatsiyadan sugʻurta polisining bir turi sifatida olqishlamoqda, yaqin kelajakda inflyatsiyani tezlashtiradi; skeptiklar esa uni "foydasiz tosh" deb masxara qilishmoqda.

Ammo Invesco soʻroviga koʻra, soʻnggi yillarda markaziy banklar koʻproq oltinga sarmoya qiritmoqda. Bu qiziqish oʻsishi uchun joy bor. Invesco hisobotiga koʻra, kelgusi yilda markaziy banklarning qariyb 18 foizi oltin zaxiralarini koʻpaytirishni rejalashtirmoqda va suveren fondlarining 23 foizi oltin sarmoyalarini koʻpaytirish niyati bor.

Moliya bozorlari ortib borayotgan noaniqlik sharoitida yuqori oʻzgaruvchanlik bilan ajralib turishiga qaramasdan, ayrim yirik moliyaviy tuzilmalar vakillari uzoq muddatli narxlarning oshishiga sabab boʻlgan omillar yoʻqolmaganligini taʼkidlamoqda.

"Pandemiya haqida sarlavhalar, yumshoq dollar va global iqtisodiy ragʻbatlantirish fonida foiz stavkalari oshishi oltin narxining koʻtarilishga olib keldi”- deb maʼlum qildi Jorj Gero, RBC Wealth Management boshqaruv direktori (Kanada Qirollik bankining aktivlarni boshqarish boʻlimi) MarketWatch portaliga. Uning fikriga koʻra, "tsikl (oltin narxining koʻtarilishi) oddiy tsikllarga qaraganda uzoqroq davom etishi mumkin", chunki pandemiya Yevropa, Janubiy Amerika va Osiyoga, shuningdek AQShga taʼsir qilmoqda.

Shunisi eʼtiborga loyiqki, hikoya oʻzgardi: agar ilgari har qanday global inqiroz va moliyaviy bozorlardagi beqarorlik, shuningdek, turli xil iqtisodiy xavflarning oʻsishi ommaviy ravishda "dollarga yugurish" ni keltirib chiqargan boʻlsa, endi vaziyat butunlay boshqacha koʻrinmoqda. Agar dollarning boshqa dunyo valyutalariga, shu jumladan yevro va Shveytsariya franki kurslariga nisbatan solishtirilsa, Amerika valyutasi “kovid minimum”ga yaqin yoki unag yaqinroq boʻlganligini koʻrish mumkin.

Yaʼni, investorlar asosan "dollardan qochib", oʻz kapitallari uchun boshqa xavfsiz joylarni tanlashyapti. Ayni vaqtda Amerika OAVlarida bu noodatiy hodisa Qoʻshma Shtatlar koronavirus epidemiyasini samarali yengishga qodir emasligi bilan izohlanmoqda, ammo bu mutlaqo yetarli emas.

Toʻliq tasavvurga ega boʻlish uchun shuni yodda tutish kerakki, yaqin vaqtgacha AQShning temir siyosati dollarning oʻzi uchun qoʻshimcha barqarorlikni taʼminlagan va uning jozibadorligiga hissa qoʻshgan.

Ayni vaqtda AQSH sust fuqarolik urushi yoki "past intensivlikdagi fuqarolik urushi" holatida, federal markazi esa Portland yoki Atlanta shaharlarida tartibni tiklash uchun oʻz kuch tuzilmalaridan foydalanishga majbur boʻlmoqda, prezidentlik saylovlardan keyin fuqarolik urush haqiqatan ham qonli va keng miqyosli boʻlishi mumkin.

Shu sharoitda har qanday pulga oltin yombilarni sotib olayotgan milliarderlarning xatti-harakatlarini koʻplab siyosiy xavflarga ishora qiladigan uzoqni koʻzlaydigan qarorga oʻxshaydi, jurnalistlar, tahlilchilar va Amerikani yaxshi koʻradigan oddiy muxlislar uni hali anglashga toʻgʻri keladi.

Asosiy mavzular