14:05 19 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB137.65
  • EUR12194.82
  • USD10295.33
Kolumnistlar
Havola olish
97810

Quruqlikdagi va dengiz chegaralarini “Iskander-M” raketa tizimlari bilan himoyalab, Rossiya milliy va xalqaro xavfsizlikni mustahkamlamoqda.

Rossiyaning strategiyasi mantiqiydir: bu uskunalar qancha koʻp boʻlsa va potentsial tajovuzkorga zarar yetkazish ehtimoli qanchalar koʻp boʻlsa, Yevropa va Osiyoda tinchlik shunchalik mustahkamroq boʻladi.

"Izvestiya" gazetasining RF Mudofaa vazirligidagi manbasiga koʻra, "Iskander-M" tezkor-taktik raketa tizimlari (OTRK) raqib desanti va kemalariga zarba berish uchun ishlatiladi. Quruqlikdagi qoʻshinlarning raketa brigadalari dengiz jangi taktikasini oʻzlashtira boshladilar va majmua dushmanning desantini qaytarishga texnologik jihatdan tayyor. "Iskander-M" OTRK nishonga urishning masofasi va aniqligi jihatidan juda yaxshi xususiyatlarga ega, dunyoda uning analoglari yoʻq.

Iskanderning dengizdagi otuvlari 20 iyul kuni RF Qurolli kuchlari Janubiy harbiy okrugi raketa qismlarining kutilmagan tekshirilishi vaqtida amalga oshirildi. OTRK shartli ravishda dekant kemalaridan quruqlikka jangovar texnika tushirilishi paytida yoʻq qildi va "dushman" dengiz desanti tomonidan Qora dengiz sohilini egallab olishini oldini oldi.

Qoʻshinlarni avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimiga integratsiyalangan “Iskander-M” qirgʻoq mudofaasi ichkarisida aviatsiya, flot, razvedka va dronlardan nishon maʼlumotlarini olib, real vaqt rejimida dengizda harakatlanayotgan nishonlarga (dushman kemalarining yoʻnalishi va tezligini oʻzgarishi hisobga olingan holda) zarba berish qobiliyatiga ega.

“Iskander-M” OTRK raketalari mavjud va kelajakdagi raketalarga qarshi mudofaa tizimlari uchun dahlsiz boʻlib, 4 daqiqada 500 km masofani bosib oʻta oladi, shu bilan birga 9M728 yoki R-500 kallachalari nishondan 1 metrgacha masofaga uzoqlashadi holos. “Bal” va “Bastion” sohil raketa tizimlari (mos ravishda dengizda 260 km va 350 km masofaga ega) bilan jangovar hamjihatlikda, yanada qudratli “Iskander” eshelonlangan mudofaani kuchaytirishga va Rossiya dengiz chegaralarini haqiqatan ham dahlsiz qilishga qodir.

Avvalroq, RF Mudofaa vazirligi "Iskander-M" OTRK-ning barcha oʻnta raketa brigadalarini qayta qurollantirilishi va yana uchtasini tuzish haqida xabar bergan edi. Rossiya mudofaa sanoati har yili ikkita brigada toʻplamlarini ishlab chiqaradi. Shu bilan birga, jangovar samaradorligini oshirish maqsadida “Iskander”ning modernizatsiya amalga oshirilmoqda.

Kemalarga qarata zarbalar

Odatda Rossiya qirgʻoqlarining mudofaasiga Baltika, Shimoliy, Tinch okeani, Qora dengiz flotlari va Kaspiy flotiliyasining jangovar kemalari, dengiz aviatsiyasi va qirgʻoq qoʻshinlari maʼsuldir. Bunda “Bal” va “Bastion” mobil kemalarga qarshi raketa tizimlari muhim rol oʻynaydi. Vaqt oʻtishi bilan qirgʻoqdagi jangovar guruhlar "zichlanib" bormoqda.

Shunday qilib, Baltika floti 2019 yilda desantga qarshi yoʻnaltirilgan oʻz tank polkiga ega boʻldi, Qora dengiz floti esa Qrimdagi uchinchi havo-desant polki bilan kuchaytirildi. “Iskander-M” tizimlari bilan qurollangan (Quruqlikdagi kuchlarning) raketa brigadalarini  qirgʻoq mudofaasiga noodatiy jalb qilinishi Rossiyaning dengiz hududlarida operativ tarzda yuqori aniqlikdagi qurollarning zarba berish potentsialini oshirishga imkon beradi.

Ishlab chiqaruvchining maʼlumotlariga koʻra, Rossiya raketa brigadasining toʻliq toʻplami 51 ta mashinadan iborat, ulardan 12tasi uchirish moslamasi, 12 ta yuk tashuvchi-oʻrnatuvchi, 11 ta qoʻmondonlik va 14 ta hayotni qoʻllab-quvvatlovchi mashinalar. Yaʼni, ikki daqiqa ichida brigada 24 ta raketa bilan zarba berishga qodir (qayta yuklashgacha). Kuchaytirilgan brigada zarbasi - 32 ta raketa. “Iskander” dengizda qanchalik koʻp nishonga zarba bersa, rus harbiylari qirgʻoqda shuncha kamroq jang qilishlariga toʻgʻri keladi.

Bu harakatlar ortiqcha emas, chunki ehtimoliy dushmanning zamonaviy hujum taktikasi dengizdan desantlashning turli xil variantlarini nazarda tutadi (Baltika NATOning bunday mashqlariga juda boy). Desant jihozlanmagan qirgʻoqlarga tushirilishi va tezyuruvchi kater va vertolyotlardan, zarba kemalari va aviatsiya yordamida ufqorti tushurilishi ham mashq qilinmoqda. “Iskander”ning 500 kmgacha boʻlgan masofada keng hududli zarbasi dushmanning bunday operatsiyasiga boshidanoq toʻsqinlik qilishi mumkin. Bundan tashqari, OTRK saflari huddi shunday samaradorlikda zarbalari bilan Rossiya dengiz piyodalarining harakatlarini qoʻllab-quvvatlay oladi.

Mashgʻulotlarda "Iskander-M" komplekslarining mavjudligi har doim ham NATO qoʻmondonini gʻazablantirishi bejiz emas, chunki ularda bunga qarshi hech narsa yoʻq. Va bunda alyansga yana bir dengiz salomi. “Iskanderning” modernizatsiya qilingan majmualari va dengiz nishonlarini urishga moslashtirilgan raketalari (“Rostex” vaʼda bergan) NATO dengiz flotining provokatsion faolligini sezilarli darajada kamaytirishga imkon beradi va Rossiya chegaralari atrofidagi xalqaro xavfsizlikni kuchaytiradi.

Bu yerda bir narsani taʼkidlash muhim: Rossiya hech kimga tahdid solmaydi, u faqat Gʻarbning dushmanligiga nisbatan asimmetrik javob beradi, Boltikboʻyi va Qora dengiz mintaqalarida Gʻarb harbiy blokining oʻsib borayotgan zarba potentsialiga yetarli darajada munosabat bildiradi. Agar alyans Rossiya chegaralariga yaqin joyda raketaga qarshi mudofaa pozitsiyalarini va yangi harbiy bazalarni joylashtirishni toʻxtatsa, “Iskander”lar oʻzlarining noyob qobiliyatlarini faqat oʻquv poligonlarida namoyish etadilar.

Qaytarib boʻlmas kvaziballistika

"Iskander-M" raketa tizimi 500 kmgacha boʻlgan masofada kichik oʻlchamdagi va katta maydonli nishonlarga (bir necha turdagi qurolli kallachalar, shu jumladan termoyadroviylari bilan) yuqori aniqlikdagi zarbalar berishga moʻljallangan. Moʻljalga olish uchun inertsial navigatsiya tizimi va GLONASS yoʻldoshlaridan signaldan foydalaniladi. Yakuniy bosqichda aqlli oʻzi nishonga oluvchi kallacha ishga tushiriladi, u bir necha metrlargacha aniqlikni taʼminlaydi. Raketalar yoʻnalishini parvoz paytida oʻzgartirish mumkin, bu esa harakatlanayotgan nishonlarga, shu jumladan dushman harbiy dengiz kuchlari kemalariga ham hujum qilish imkoniyatini beradi.

Majmua ikki xil raketaga ega: aeroballistik 9M723 - kvaziballistik trayektoriyalar boʻylab 50 km balandlikda uchadi, qanotli 9M728 yoki R-500 – nishonga past balandlikda uchadi. Yuqori aniqlikdagi "Iskander" raketalari kichik aks berish sirtiga, murakkab parvoz yoʻnalishlariga (gaz-dinamik va aerodinamik roʻl yordamida boshqariladi) ega va barcha mavjud havo mudofaa-raketalarga qarshi mudofaa tizimlari uchun dahlsizdir. Raketalar uchirilgandan keyin va nishonga yaqinlashganida, ular 20 dan 30g gacha boʻlgan ortiqcha yuklanish bilan harakat qiladi. Raketaning uchirilishidagi massasi 3,8 tonna, uzunligi 7,2 metr, tezligi sekundiga 2 km dan oshiq, uchirishlar orasidagi interval bir daqiqani tashkil etadi.

“Sohilda”gi asosiy zarba nishonlari - raketa majmualari va pozitsiyalardagi koʻp zarbli reaktiv tizimlari, aerodromlarda jangovar aviatsiya, dushman qoʻmondonlik punktlari va aloqa bogʻlanmalari, shu jumladan himoyalanganlari. "Iskander-M" OTRK eng yaxshi xorij analoglaridan (Lance, ATACMS, Pluton) aniqliligi, raketalarni uchirishga tayyorlash tezligi va boshqa xususiyatlari boʻyicha ustundir.

Majmuaning asosiy afzalliklari: strategik harakatchanlik, jangovar navbatchilikni va raketa hujumlarini yashirincha amalga oshirish qobiliyati, parvoz vazifasini avtomatik hisoblash va kiritish, yongʻin va radioelektron kurash choralar sharoitida jangovar topshiriqni bajarishning yuqori ehtimolligi. Eslatib oʻtaman, Rossiya “Iskander”lari Suriya Arab Respublikasi hududida jangovar sharoitlarda muvaffaqiyatli sinovdan oʻtdilar. Taqqoslash uchun, AQSH oʻzining "Iskander" analogidan voz kechdi, chunki Raytheon kompaniyasi Pentagon uchun yangi yuqori texnologiyali operativ taktik raketa majmuasini ishlab chiqara olmadi.

Asosiy mavzular