18:37 18 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB137.65
  • EUR12194.82
  • USD10295.33
Kolumnistlar
Havola olish
1261 0 0

Koronavirus pandemiyasi tom maʼnoda dunyo iqtisodiyotini tiz choʻktirganidan bir oy oʻtib, vaktsinalar poygasi deb atash mumkin boʻlgan yangi xalqaro raqobat "janri" paydo boʻldi.

Koronavirus pandemiyasi tom maʼnoda dunyo iqtisodiyotini tiz choʻktirganidan bir oy oʻtib, siyosiy va ommaviy axborot vositalari dunyosida vaktsinalar poygasi deb atash mumkin boʻlgan yangi xalqaro raqobat "janri" paydo boʻldi. Koronavirus ikki marotaba kollektiv Gʻarbga olib kelgan yaqqol psixologik jarohatni hisobga olgan holda, ushbu poygada gʻalaba qozonish masalasi shunchaki siyosiy emas, balki ham siyosiy,  va Gʻarb jamiyatining oʻz-oʻzini hurmat qilishi nuqtai nazaridan printsipial boʻlib qoldi. Yevropa gumanizmining eng yaxshi anʼanalarida tarbiyalagan odam uchun (zamonaviy dunyoda bu Yevropalik yoki amerikalikni emas, balki sovet yoki rus maʼlumotiga ega boʻlgan kishini anglatadi) hozirgi zamonda Gʻarbning "vaktsinalar poygasi" borasida vasvasasini tushunishi juda qiyin, ammo buni barchasini zamonaviy AQSH yoki Buyuk Britaniyaning asosiy sohasi, yaʼni siyosiy va tijoriy PR nuqtai nazaridan tushuntirishga harakat qilish mumkin.

PR maydonida jamoaviy Gʻarb, shu jumladan, AQSH va Buyuk Britaniyada bir nechta jiddiy "koronavirus shikastlari"ga duch keldi. Birinchidan, uzoq (shuningdek, "chuqur totalitar va baʼzida qoloq", bu London va Vashington siyosatchilarining stereotiplariga koʻra) Xitoy epidemiyani osonroq yengdi, muammoni ertaroq tushundi va iqtisodiy zararni samarali chekladi. Buning ortidan hatto oʻz vatanparvarlari nazarida ham, AQSH va Buyuk Britaniya, shuningdek, baʼzi Yevropa Ittifoqi davlatlari ham unchalik ilhomlantiruvchi koʻrinmaydi.

Kollektiv Gʻarbning gʻururiga navbatdagi shikastni beixtiyor (bunday boʻlib turadi) Rossiya yetkazdi - koronavirusdan "Gʻarbni tahqirlovchi past darajada" oʻlimlar va testlarni ommaviy oʻtkazilishi bilan, bu Gʻarb ommaviy axborot vositalarining tishlarini gʻichirlatishini va statistikani soxtalashtirishining asossiz ayblovlarni keltirib chiqardi, garchi statistika (BSST maʼlumotlaridan tashqari) yaqqol edi:  Nyu-Yorkda epidemiya qurbonlarining jasadlari koʻchalarda muzlatgichlarda toʻplangan va bu tibbiy va davlat boshqaruvi sifatidagi farqni baholash uchun yetarli.

Va shu manzarada, talab etiladigan xarajatlar va har qanday xavf-xatarlardan qatʼi nazar, jamoaviy Gʻarb (shuningdek muayan Gʻarb siyosatchilari uchun) vaktsinani ishlab chiqarishda ustuvorlik masalasi imidj nuqtai nazaridan juda muhim boʻlib qolmoqda, chunki, misol uchun AQSH – hamon "dunyodagi birinchi raqamli" ekanligini koʻrsatish kerak.

Shu bilan birga, Amerika OAVlarini oʻqiyotganingizda gʻalati bir tuygʻu vujudga keladi: biron bir partiyaga mansubligiga qarab va nashr egalarining Donald Trampga xayrixohligi bor-yoʻqligiga qarab, muayyan nashrlar vaktsinalarni ishlab chiqaradigan Amerika kompaniyalar uchun yoki Britaniya, Germaniya, hatto Xindiston kompaniyalari va universitetlari uchun hayrixohlik bildirmoqdalar, maqsad – "vaktsinalar poygasida" gʻalaba qozonish sharafi "toʻgʻri" mamlakatning biron bir tuzilmasida boʻlishi, ammo "laʼnati Tramp rejimi" bundan siyosiy bonuslarni ololmasligi. Makro miqyosda ham shunga oʻxshash mojaro mavjud: NATO yoki G7 hamkorlari bilan bilan saʼy-harakatlarni muvofiqlashtirish oʻrniga, rasmiy Vashington, baʼzi nemis OAVlariga koʻra, Germaniyadan AQShga istiqbolli biotexnologiya kompaniyasini kamida "sugʻurib" olishga harakat qildi, bu kompaniyada baʼzi muhim antikoronavirus ishlanmalari boʻlgan.

Shu nuqtai nazardan, Rossiya yoki Xitoyning koronavirusga qarshi vaktsinani yaratishi va ommaviy ravishda ishlatishga yaqinligi haqidagi har qanday xabarlar Gʻarb axborot maydonida jumbush reaktsiyani keltirib chiqaradi, uni odatiy allergiya bilan emas, balki haqiqiy anafilaktik zarba bilan solishtirish mumkin.

Albatta, amerikalik tibbiyot amaldorlari haqiqatan ham faqat professional nuqtai nazarga asoslangan deb taxmin qilish mumkin, ammo yuqorida aytilganlarning barchasini inobatga olgan holda, maʼlum bir siyosiy mantiqqa ega ekanligiga jiddiy gumon bor. Rossiyaning shu yil kuzida shifokorlarni ommaviy emlashni boshlash rejalari haqidagi xabarlarga shuningdek, Xitoyda ehtimoliy vaktsinalarni muvaffaqiyatli sinovlari haqidagi xabarlarga rasmiy munosabatga misol sifatida, The Wall Street Journal chop etgan Amerika yuqumli kasalliklar boʻyicha bosh mutaxassisi pozitsiyasini keltirish mumkin:

"AQShning yuqumli kasalliklar boʻyicha bosh mutaxassisi, doktor Entoni Fauchi, juma kuni Kongressda oʻtkazilgan COVID-19 boʻyicha kichik qoʻmitasida yigʻilishida AQSH XHR yoki Rossiyada ishlab chiqarilgan vaktsinalarni ishlatmasligini ehtimoldan xoli emasligini aytdi. "Men chindan ham xitoyliklar va ruslar vaktsinani birovga berishdan oldin, haqiqatan sinovlardan oʻtkazishadideb umid qilaman, - dedi u. Menimcha, sinovlar oʻtkazilgunga qadar vaktsinani tarqatishga tayyorligiga daʼvo qilish ancha muammolarni keltirib chiqaradi". Shuningdek  Doktor Fauchi, AQSH vaktsinani yil oxirigacha olishiga umid qilayotganini maʼlum qildi".

Bloomberg biznes maʼlumotlari agentligi turli mamlakatlarda ehtimoliy vaktsinalarning qiyosiy tahliliga asoslanib, Fauchi, ehtimol, Amerikaning Moderna kompaniyasining vaktsinasiga umid qilayotganini tahmin qilmoqda.

Bloomberg-ning roʻyhatida (ushbu maqola yozilayotgan paytda) Rossiyaning ishlanmalari yoʻq, bu gʻarb oʻquvchisida Rossiya imkoniyatlari haqida sohta taassurot qolishiga va Rossiya vaktsinasi "nomaʼlum joydan" paydo boʻlgan xomhayol paydo boʻlishiga sabab boʻlishi mumkin.

Hozirning oʻzidanoq "vaktsinalar poygasi" qanday davom etishini taxmin qilishimiz mumkin: Rossiya yoki Xitoy vaktsinasi darhol xavfli deb eʼlon qilinadi va soxta yangiliklar janrida tegishli maʼlumotlar joylashtiriladi. Shu bilan bir qatorda, Gʻarb auditoriyasining shubhali qismini ishontirish uchun tezis har qanday holatda ham vaktsinalar ish bersa ham, ushbu vaktsinalar xitoy, eron va rus xakerlari tomonidan oʻgʻirlangan deb taxmin qilingan maʼlumotlardan foydalangan holda amalga oshiriladi, jamoatchilik fikrini tayyorlash esa tegishli tarzda allaqachon amalga oshirilib boʻlgan. Va himoyaning soʻngi chizigi sifatida esa Rossiya va Xitoyni "vaktsinali millatchiligi"da ayblash va epidemiyaga qarshi kurashni allaqanday xalqaro raqobatning analogiga aylantirish istagi boʻladi, ammo parallel tarzda bunday muhim masalada Pekin yoki Moskvaga qaram boʻlib qolmaslik uchun Gʻarbda oʻz vaktsinalarini yaratish zarurligi haqida tezis ilgari suriladi.

Bu kabi yondashuvning muammosi shundaki, bunday "boshqariladigan chekinish"ning har bir bosqichida - va inkor qilib boʻlmas haqiqat hujumi ostida chekinishdan boshqa iloj yoʻq - Gʻarb OAVlari oʻz auditoriyasining tobora koʻproq segmentlarining ishonchini yoʻqotadi. Bu esa Rossiya va Xitoy dezinformatsiyasiga qarshi kurashish zaruriyati haqidagi muntazam konferentsiyalar va Amerika va Yevropaning tegishli tuzilmalaridan avvalgi mavqeini tiklash uchun koʻproq byudjet ajratishni talab qilish bilan yakunlanadi. Ammo auditoriyaning ishonchini yoʻqotish oson, tiklash esa qiyin, shu bilan birga koronavirus Gʻarb dunyosida shundoq ham roʻy berib kelgan jamoatchilik ishonchining pasayishi jarayonini tezlashtirdi. Gʻarb media hududida baralla ishora qilinadigan Rossiya, Xitoy va boshqa "navbatchi aybdorlar", aslida bu muammoga hech qanday aloqasi yoʻq va "vaktsina millatchiligidan" gʻarbiy hamkorlarimiz oʻz ayblari sababli aziyat chekishadi va, ehtimol, magʻrur yolgʻizlikda.

Manba: RIA Novosti.

Asosiy mavzular