14:38 19 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB137.65
  • EUR12194.82
  • USD10295.33
Kolumnistlar
Havola olish
106210

Harbiy sharhlovchi Aleksandr Xrolenko, ehtimoliy tajovuzga javob qaytarish zarurati tugʻilgan taqdirda, RFning qurollaridan foydalanishi haqida gapirib berdi. Bunday holatlarga mamlakatning suv tubidan uchiriladigan "Skif" raketalari bor.

Rossiya oʻz hududi tomon har qanday raketa zarbasi sodir boʻlgan taqdirda yadroviy potentsialidan foydalanadi, chunki uchib turgan jangovar kallachi tarkibini bilib boʻlmaydi. Bu haqda yaqinda "Krasnaya Zvezda" gazetasida chop etilgan Qurolli kuchlar Bosh shtabining "Rossiya Federatsiyasining yadroviy tiyib turish sohasidagi davlat siyosatining asoslari toʻgʻrisida" maqolasida aytilgan.

Podgotovka k transportirovke raketnogo ekranoplana proyekta 903 Lun
© Foto : Courtesy of Press service of the Southern Military District

Bunday vaziyatda dushmanning maqsadi Rossiyani yoʻq qilish deb tushunilib, "javob oʻta halokatli" boʻladi. Javobning variantlaridan biri suv tubida joylashtirilgan “Skif” qitʼalararo ballistik raketalarning (MBR) zalpli zarbasi boʻlishi mumkin, ularning soni, joylashtirilishi nuqtalari, zarb quvvati va parvoz trayektoriyasi faqat mutaxassislarning tor doirasiga maʼlum.

Nazariy jihatdan dushman jangovor qoʻriqlash hududida 955 loyihasining "Borey" strategik raketa suv osti kemalarini kuzatib, ularga hujum amalga oshirishi mumkin, 150ta individial nishonga oluvchi bloklari bilan jihozlangan gipertovush “Yars” majmualariga preventiv zarbalarini berishi mumkin, zarba berish chegaralariga yaqinlashayotgan Rossiya strategik raketa tashuvchi-bombardimonchilarning maʼlum bir sonini urib tushurishi mumkin.

Va bu holatda (agar omadi aql bovar qilmaydigancha chopsa), Dunyo okeani tubidan javob zarbi amalga oshirilida. “Skif”ga qarshi qurolsizlantiruvchi (oldini oluvchi) zarba berish texnologik jihatdan imkonsizdir.

Rossiyaning strategik yadroviy kuchlarining koʻrinmas tarkibiy qismi boʻlgan suv tubida joylashgan “Skif” ballistik raketalari yillar davomida dengiz tubida jangovar navbatchilikda turib (kutish holatida), buyruq bilan quruqlik va dengiz nishonlariga zarba berishga qodir.

Raketaning axborot makonida mahfiyligi bilan ajralib turadi, bu esa “Rubin” Markaziy konstruktorlik byurosi va Makeyev nomidagi Davlat raketa markazining ishlanmasining yuqori samaradorligidan dalolat beradi.

Taxminlarga koʻra, "Skif" - bu dengizda joylashtirilgan mashhur "Sineva" MBRning rivojlanishi boʻlib, u takomillashtirilgan parvoz xususiyatlari va soʻnggi sunʼiy intellektga ega. “Skif”ning eng muhim xususiyatlaridan biri yuqori jangovar chidamliligi va foydalanishning nisbatan past narxi.

Konteynerdagi sir

Suv tubida joylashtiriladigan "Skif" MBR suv osti kemalarining uzoq masofaga uchadigan raketalar turkumiga tegishli boʻlib, dengiz tubida ulkan bosim va tajovuzkor muhitdan ishonchli himoya qiluvchi hamda dengiz flotining qoʻmondonlik punkti bilan aloqani taʼminlaydigan uchiruvchi konteynerda joylashtirilgan.

Raketani koʻp yillar davomida shoʻr suvning sizib kirishidan himoya qila oladigan zich yopilgan va zanglamaydigan "oʻram"ini yaratish loyihaning asosiy texnik muammosi edi. Va bugungi kunda dengizdagi “Skif”ni topishdan koʻra pichanda ignani topish osonroq.

Yuqori yashiringanlik va noyob jangovar chidamlilikka ehtimoliy dushman torpedalari uchun dahlsiz boʻlgan, dengiz tubida katta chuqurlikda MBRning hatto yadroviy zarbani samarali ravishda zaiflashtiradigan uchirish konteynerini oʻrnatish orqali erishish mumkin. Maxsus suv osti kemasi “Skif” raketasini joylashuv nuqtasiga yetkazadi. Joylashuv nuqtasini mavjud va istiqbolli razvedka vositalari bilan kuzatib boʻlmaydi.

Jangovar vaziyatda, konteyner kelgan signalga asosan balastni damlab (suv osti kemasi kabi) kerakli chuqurlikka koʻtarilib, raketani oʻz dasturi boʻyicha nishonga uchiriladi. Agar “Sineva” MBR masofasi 8000 km dan ortiq boʻlgan boʻlsa, yanada mukammalroq  “Skif” undan ham uzoqroqqa uchadi, deb taxmin qilish mumkin.

Taʼkidlash joiz, Rossiyaning ichki suv hududlarida jangovar navbatchilik, (1970 yilning) “Dengiz tubi haqida shartnoma”ga zid emas, unga muvofiq qirgʻoqqa tutashgan 12 millik hududdan tashqariga dengiz tubiga yadro qurolini joylashtirish taqiqlangan.

Masalan, Arktika shelfida va Tinch okeanining qirgʻoqboʻyi suvlarida suv tubida MBRlarni oʻrnatish uchun juda koʻp qulay joylar mavjud - ular ehtimoliy dushman hududidagi nishonlarga imkon qadar yaqin.

Va bu "Rossiya tahdidi" emas, balki Gʻarbning tajovuzkor intilishlarini, Shimoliy dengiz yoʻli va Rossiya Arktikasining, Uzoq Sharq va Kuril orollarining  tabiiy boyliklariga daʼvolarni toʻxtatishga jiddiy omil.

“Skif” MBRning iqtisodiy tekkislikdagi afzalliklari shubhasiz. Raketa tashuvchi atom suv osti kemalarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanish juda qimmat, ekipajni tayyorlash ham qimmatga tushadi.

Suv tubida joylashtirilgan raketa foydalanish mudduatlari va shu bilan birga oʻzining dastlabki jangovar salohiyatini saqlagan holda, uchishga shayligi va aniq zarba berish qobiliyatini saqlab qolishi boʻyicha har qanday suv osti kemasi afzalliroqdir. Bu Rossiyaning kollektiv Gʻarb tomonidan eʼlon qilingan yangi qurollar poygasiga javobidir.

Skifning birinchi sinovi 2008 yilda amalga oshgani, zavod sinovlari 2013 yil yozida Oq dengizda boshlangani maʼlum, 2017 yilda esa Federatsiya Kengashining Mudofaa va xavfsizlik boʻyicha qoʻmita rahbari Viktor Bondarev, suv tubida joylashtirilgan MBR allaqachon Rossiya Qurolli kuchlar arsenali tarkibida ekanligini maʼlum qilgan. Demak, yangi raketa vaqt sinovidan oʻtdi va bizning eʼtiborimizga loyiqdir.

Hom-xayollar qurbonlari

Rossiya prezidenti Vladimir Putin 2-chi iyun kuni “Yadroviy tiyib turish sohasidagi davlat siyosatining asoslari”ni tasdiqladi. Hujjatga koʻra, ehtimoliy dushman tajovuz uchun qasos muqarrarligini bilishi kerak. Nima boʻlmasin, Rossiya yadroviy qurolni faqat toʻxtatib turuvchi vosita sifatida koʻradi.

Eslatib oʻtaman, 1970-chi yillarda AQSH raketalarni dengiz tubiga joylashtirish gʻoyasidan voz kechdi va Yevropada oʻrta masofaga moʻljallangan raketalarni joylashtirishga kirishdi. AQSH yadroviy strategiyasining hujjatlarida uchib borish vaqti boʻyicha yutuqqa erishish va Gʻarbiy Yevropada ilgʻor joylashtirish tizimi hisobiga gʻalabaga erishishning agressiv doktrinasi paydo boʻldi.

Vashington rejalariga koʻra 570 dan ortiq qattiq yoqilgʻili Pershing-2 raketalari SSSRdagi nishonlarga 1800 km (Moskvagacha - 8 daqiqa ichida) masofaga sigʻimi 80 kiloton boʻlgan yadro monobloklarini yetkazib berishi kerak edi.

Yaʼni, bugungi kunda ushbu tarix boshqa texnologik darajada takrorlanmoqda va ilgʻor joylashuv tizimi (Forward Based System) bizning koʻz oʻngimizda endi Germaniyadan Polshaga koʻchmoqda. AQShning strategik qurollar sohasidagi harakatlari yadroviy quroldan foydalangan holda "global zarba" kontseptsiyasini amalga oshirishga qaratilgan.

AQSH va NATO faollari Rossiyaning iqtisodiy rivojlanishi va xalqaro taʼsirining oʻsishini harbiy vositalar bilan “toʻxtatib turishga” harakat qilmoqdalar, chunki u kollektiv Gʻarbni gipertovush raketalar, yadro suv osti kemalari, 5-avlod qiruvchi samolyotlari, “Poseydon” turkumidagi uchuvchisiz suv osti kemalari va boshqa har qanday tajovuzkorni magʻlub etishni kafolatlaydigan yuqori texnologiyalarni ishlab chiqish va ishlab chiqarishda ortda qoldirdi.

Harbiy maslahatchilar Amerikaning aqldan ozgan siyosatchilariga biron bir maslahat berishdan qoʻrqayotgan aql bovar qilmaydigan holat vujudga kelmoqda, chunki ular doktrina va voqelik oʻrtasidagi farqni koʻrishmoqda.

Deyarli yigirma yil davomida Pentagon va uning ittifoqchilari Afgʻonistonda uncha qurollanmagan "Tolibon"* terrorchilik tashkilotini magʻlub etish uchun juda qimmat harbiy operatsiyalarni oʻtkazdilar.

Natijada AQSH raqib bilan Amerika armiyasi uchun sharmandali boʻlgan tinchlik shartnomasini tuzib, kuchsiz davlat - Afgʻoniston Islom Respublikasini oʻz taqdiriga tashlab ketmoqda.

Afsuski, Vashingtonda toʻgʻri xulosalar chiqarilmadi-da va gʻayrat bilan Rossiyaning uydirma tahdididan "Yevropani qutqarish"ga qaror qilishdi. Biroq, "Skif"lar va RF xavfsizligining boshqa kafolatlari xushyor turmoqda.

* Rossiya Federatsiyasi va boshqa bir qator mamlakatlarda taqiqlangan terrorchilik tashkiloti

Asosiy mavzular