06:06 24 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB136.28
  • EUR12210.60
  • USD10315.62
Kolumnistlar
Havola olish
205221

Ruslar Amerikani nafaqat oʻz OAVlarida, balki amerika ijtimoiy tarmoqlarida “bu hammasi emas” parchalashmoqda, yaʼni Amerika shaharlari koʻchalarida hammi, deya savol bilan yuzlanadi ekspert.

AQShdagi tartibsizliklarga Donald Tramp va ... Rossiya javob beradi. Ha, tez orada xuddi shunday boʻladi – Trampning qayta saylanishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida AQSH prezidenti bilan kurashning barcha usullarini birma-bir tekshirib, “Vashington botqogʻi” eng avvalgi holatiga qaytdi: hammasiga ruslar aybdor, deya yozadi RIA Novosti muallifi.

Ular 2016 yilda Donald Trampga yordam berishda va hozir ham yordam berishmoqda, buning ustiga ular nafaqat ijtimoiy tarmoqlarda, balki amerika koʻchalarida ham qoʻrquv va nafrat qoʻzgʻatishga umid qilishgan. Ajablanarli joyi yoʻq: tartibsizliklar – bu umuman ruscha soʻz! Biroq nega bunday, axir yaqinda Amerika OAVlari barchani norozilik namoyishlari asosan tinch va toʻgʻri ekanligiga ishontirishgan edi, yaʼni Donald Tramp timsoli boʻlgan irqchilik va politsiya zoʻravonliklariga qarshi qaratilgan. Va xalq gʻazabi yaramas va ruslar gumashtasini Oq uydan yoʻqotish va Bayden uchun ovoz berishni intiqlik bilan kutayotgan saylovchilarni safarbar qilishga yordam beradi. Demak, endi shu maʼlum boʻladimi: toʻgʻri norozilik namoyishlarni notoʻgʻri ruslar avj oldiryapti?

Demakki, shunday. Jo Baydenning oʻzi bu haqda hozircha maʼlum qilmayapti, lekin allaqachon kongressning koʻzga koʻringan demokratlari gapirishni boshlayapti. Masalan, Adam Shiff, vakillar palatasining razvedka qoʻmitasi rahbari – Trampning “rus aloqalari” surishtiruvchisi va impichment tashabbuskorlaridan biri. Kuni kecha CNN telekanaliga u mana bundan dedi:

“- Toʻrt yil ilgari, Dana, ruslar Black Lives Matter᾽ni ishga solishdi, ular Ijtimoiy tarmoqqa xalqni irqiy belgilarga koʻra ajratish uchun oʻzlarining igʻvogarlik sahnalashtirilgan tomoshalarini joylashdi. Va biz..

- Hozirchi ular buni qilishyaptimi?

- Ular yana ular qoʻllaridan kelgan barchasini qilmoqda, ijtimoiy tarmoqlarda, oʻzlarining OAVlarida, bu hammasi emas, yana bu ajralishni koʻpaytirish uchun”.

Yaʼni rus Amerikani nafaqat OAVlarida (hozir men RIA Novosti saytidagi singari), balki amerika ijtimoiy tarmoqlarida ajratmoqda “bu hammasi emas”, yaʼni amerika koʻchalarida balki? Bu uydirmalarga amerika OAVlaridagi Trampning asosiy tarafdori Fox News boshlovchisi Taker Karlson munosabat bildirmay qolmadi:

“Sizlarni dushman derjavasi agentlari feyk xabarlar bilan boqdi, u bulardan tashqari yashirincha Facebook᾽ni nazorat qiladi! Hammasi toʻgʻri, xonimlar va janoblar, Rossiya  soxta tartibsizliklarni uyushtirdi va Jo Baydenni aybladi! Bu Oyga qoʻyish kabi, biroq yanada hiylakorroq.  <...> “Bu Rossiya sahnalashtirgan tomosha!” Jiddiymisiz? 2020 yil yozi oxirida odamlar buning ustidan kulishada deb oʻylagan boʻlar edim. Bu oʻziga xos vaqtichogʻlik. Boshqa tarafdan, koʻplab koʻzga koʻringan demokratlar Twitter᾽da bunga birinchi marta ishonishdi, shunday ekan bu safar ham – kim biladi? – ular ham ishonishlari mumkin.

Lekin Adam Shiffga tan berish kerak: u, har holda, izchil. Biroq ravshanki, u mutlaqo telba va statsionar davolanishga muhtojligi bor. Uning ahvoli yomon. Lekin u katta partiyadagi bitta odam, xolos. Demokratik partiyaning qolgan barcha rahbarlariga toʻxtaladigan boʻlsak-chi? Ular aqldan ozgan emas, aslo unday emas. Ular shunchaki yolgʻonchilar”.

Demokratlar yetakchilarining yolgʻonchiligi bilan hech kimni hayron qoldirmaydi, lekin ular hozir hatto oʻzlari uchun noyob boʻlgan bir zum toʻnini teskari kiyish qobiliyatlarini namoyish etishmoqda. Hozirgina tartibsizliklar faktini inkor etib, adolatli protestlar haqida gapirishdi, endi esa ommaviy tartibsizlik va zoʻravonlikni tan olishga majburlar. Tramp boʻlayotgan hodisalarni ichki terrorizm deb atamoqda, demokratlar esa Rossiyaga ishora qilmoqda. Aniq-ku axir: yaxshi odamlar norozilik namoyishiga chiqishdi, biroq ularga “rus propagandasi” qurbonlari boʻlgan yomon pogromchilar aralashib ketdi. Bularning barchasi esa, maʼlum boʻlishicha, Trampning yutqazishiga emas, balki gʻalabasiga ishlar ekan. Putinning ayyorona rejasi mana shunday.

Telbalik? Yoʻq, shunchaki chorasizlik. Gap shundaki, shu yilning bahor oyi boshida maʼlum ediki (jamoatchilik fikrining barcha manipulyativ soʻrovlariga zid ravishda), Tramp tantanali qayta saylanish sari bormoqda, na impichment urinishi, na unga nafrat qoʻzgʻatish hech qanday natija bermadi (uning prezidentlik davrida deyarli barcha amerika OAVlari aynan shu bilan shugʻullandi). Biroq tez orada koronavirusning qadami AQShga yetdi, iqtisodiyot qulashi boshlandi, yoz oyida esa “irqchilik” toʻlqinlari boshlandi – demokratlar endi aniq Trampni choʻktirib yuborish qoʻllaridan kelishini oʻylashdi.

Ammo na iqtisodiy muammolar, na irqchilik tartibsizliklari prezidentga zarba bera oldi – aksincha, tartibsizliklar qanchalik davom etsa, Tramp shuncha koʻp ochko yigʻdi. U Amerikaga “Qonun va tartib” kerak deb takrorlamoqda. Amerikaliklarning koʻpchiligi uning fikriga qoʻshilmoqda. Yaxshisi, Trapm reytingi uchun ishlashni bas qilish uchun demokratlarning oʻzi allaqachon oʻz hududini (aynan ular boshqarayotgan shtat va shaharlarda tartibsizliklarning asosiy qismi boʻlib oʻtmoqda) tartibga keltirishga urinishlari kerak edi, biroq saylovoldi poyga ularga buni qilishga imkon bermayapti. Axir Tramp aytadiki: mana, koʻryapsizmi, men isyonlarni tugatish kerakligi haqida aytgandim, oxir-oqibat menga quloq tutishdi. Yaʼni demokratlarning toʻliq tsugtsvangi: ular keyin nima qilishlaridan qatʼi nazar (tartibsizliklarni qoʻllash yoki ularning zoʻravonlki xususiyati tan olish) ularning mavqei faqat yomonlashadi.

Aftidan, tartibsizliklarni ehtiyotkorlik bilan tan olish taktikasi tanlangan, biroq shu bilan birga ular uchun aybni Tramp va Rossiyaga agʻdarishga qaror qilingan. Birdaniga ikkita: “rus Trampi”.

“Biz Rossiya kuchlari Suriyadagi amerika askarlariga hujum qilgani, askarlarimizni yaralagani haqidagi xabarlarni koʻrdik. Siz Trampdan hech boʻlmaganda biror kalima eshitdingizmi? U aqallan barmogʻini qimirlatdimi? Ilgari AQShning biror bir prezidenti Rossiya yetakchilariga nisbatan bunday itoatkorlik rolini oʻynamagan. Bu nafaqat xavfli, balki haqoratomuz ham”, - deydi Jo Bayden. Bayden bu bilan trampcha ruslarga qaramlik va “ruslar amerika askarlarini oʻldirish uchun toliblarga pul toʻlagani” haqidagi gʻirt yolgʻon voqeani misol tariqasida keltirib, eslatgan.

Mana Bayden shtabining soʻnggi bayonotlaridan:

“Prezident Tramp umid qiladiki, Vladimir Putin yana bir marta uning nomzodini qoʻllab-quvvatlaydi va u sodir etgan dahshatli xatolarni yashirishga yordam beradi. Aynan u mamlakatimiz tepasida  boʻlishi va uni unga qarshi turgan koʻplab muammolar sari boshlashi uchun. U Vladimir Putin Trampga qayta saylanishi uchun qanday chora koʻrishi, yoki Putinga nima sababdan aralashish muhim ekanini Amerika xalqi bilmasligini istaydi, chunki Donald Trampning tashqi siyosati – bu Kreml uchun tuhfa”.

Bu hayratda qoldiradigan kamsituvchi amerikaliklarning bayonoti AQSH Milliy razvedka direktori Jon Retkliffning yaqinda vakillar palatalari razvedka qoʻmitasi aʼzolari uchun boʻlajak prezident saylovlarida xavfsizlikni taʼminlash masalalariga bagʻishlangan ogʻzaki brifingni uyushtirishni toʻxtatib qoʻyish qaroriga javobi boʻldi. Endi ularga maʼlumot faqat yozma ravishda taqdim etiladi. Albatta-da, Trampga Putin yordamlarini yashirish maqsadida, - Bayden shunday deb ishontiryaptimi? Afsus, Retkliffning soʻzlariga koʻra, sababi oddiy: maxfiy maʼlumotni sizishi, buning ustiga uni buzib koʻratish xususiyati:

“Xuddi shunday brifinglardan birining yakunlanishidan bir necha daqiqadan keyin qator kongress aʼzolari turli OAV vakillariga chiqib, ularga siyosiy maqsadlarda maxfiylashtirilgan maʼlumotni sizdirgan. <...> Goʻyoki Rossiya Xitoyga qaraganda milliy xavfsizlikka katta tahdid tugʻdirishi haqidagi yolgʻon tasavvurni yaratish uchun. <...>  Men Rossiya ahamiyatini pasaytirmoqchi emasman. U milliy xavfsizligimiz uchun jiddiy tahdid tugʻdiradi, ammo Xitoy tomonidagi tahdidlar jiddiyroq. Boshqacha gapirayotganlar shunchaki razvedkani oʻz maqsadlarida siyosiylashtirmoqda”. Retkliff oʻzi aslida nima dedi? Adam Shiffga oʻxshash demokratlar OAVga faqat Rossiyaga tegishli maʼlumotni sizdirib, Xitoy haqidagi maʼlumotni eʼtiborsiz qoldirishi haqida. Bu yerda shunini muhimki, amerika razvedkasining prezident saylovlariga chet ellik aralashuv maʼlumotlariga umuman qay darajada ishonish mumkin. Qizigʻi, hatto maxsus xizmatning oshkora kongressmenlarning ularni Tramp bilan kurashish uchun maʼlumotlar bilan qoʻrqitishga urinishlari haqida gapirishi.

Boshqa tarafdan, bu, albatta, katta yutuq: 2016 yilda Obama maʼmuriyatining oʻzi maxsus xizmatlarni prezidentlikka nomzod Trampning “rus aloqalari”ga oid “dalillarni” soxtalashtirishga, kuzatuv olib borishga majburlagan, endi esa “chuqur davlatning” faqat kongress va OAV yordami bilan jangovar harakat olib borishiga toʻgʻri kelmoqda. Lekin bu oʻzgarish kreativ darajasiga, shunday boʻlsa ham, kam taʼsir koʻrsatdi – yana hammasiga Putin aybdor.

Doimo avj oldirishadi: goh mart oyida Portlendda Derek Shovin ichiga (Jorj Bleykni oʻldirgan, shundan soʻng Black Lives Matter aktsiyalari boshlanib ketgan edi), goh avgust oyida Kenoshada –unga tashlangan ikki nafar “irqiy kamsitish va politsiya zoʻravonliklariga qarshi kurash kurashchilari”ni otib tashlagan 17 yoshli Kayl Rittenxausga joylashadi, goh yana Portlendga qaytadi. Vashington meri qoshidagi komissiyaning ichiga kirib, Amerika poytaxtidan Vashington va Jefferson haykallarni olib tashlashni (hech boʻlmasa qayta koʻrib chiqishni) taklif qilmoqda.

Hatto tasavvur qilish qiyinki, bu rus nizo qoʻzgʻatuvchilari saylovgacha qolgan ikki oyda yana nimalarga qodir.

Qarabsanki, keyin demokratlar va Baydenni ayblash uchun Trampga suiqasd uyushtirishni sahnalashtirishadi. Yoki Oq uyda oʻzini odamini qoldirish uchun Baydenni gumdon qilishadi. Lekin ularning qoʻlidan kelmaydi: hamma biladiki, ruslar oʻldirmaydigan, balki Kremlga eltuvchi iz qoldiradigan dahshatli “Novichok” bilan zaharlashadi. Amerika saylovlaridagi “rus izi” singari shunday aniq.

Asosiy mavzular