13:57 25 Oktyabr 2020
Efir
  • RUB133.19
  • EUR12153.63
  • USD10371.76
Kolumnistlar
Havola olish
224590

Rossiya gipertovushli tezligida ilgarilab ketmoqda, dunyoning hech bir mamlakatida boʻlmagan yuqori aniqlikdagi samarali qurollarni sinovlarini muvaffaqiyatli yakunlamoqda.

7 oktyabrda Arktikaning ogʻir sharoitida “Tsirkon” raketasi nishonni aniq yakson qilishi RF Qurolli Kuchlarini eng soʻnggi qurol tizimlari va komplekslari bilan qayta jihozlash yoʻlidagi yangi qadam boʻldi.

Oq dengizda “Sovet Ittifoqi Admiral floti Gorshkov” harbiy kemasidan uchirilgan "Tsirkon" gipertovushli raketa 4,5 daqiqada 450 km masofada boʻlgan Barents dengizidagi nishonni yakson qildi. Rossiya Federatsiyasining Arktika chegaralari va Shimoliy dengiz yoʻlining qanchalik ishonchli himoyalanganligini koʻrsatdi. Tezlik 8 Max’dan oshib ketdi, maksimal parvoz balandligi 28 kmga yetdi. Loyihada 9 Max’ga qadar (10789 km/s dan yuqori) raketa tezligini va 1000 km/s dan yuqori parvoz masofasini nazarda tutadi.

8 Max’dan yuqori tezlikka erishganda raketalar havo hujumidan mudofaa tizimlari uchun ushlab boʻlmaydigan boʻlib qoladi.

“Tsirkon”ning hayratga soluvchi xususiyatlari yadro qurollari bilan munosib raqobatlashishi mumkin. Gipertovushli raketaning bitta zarbasi raqibning samolyot tashuvchi kemasini yoki quruqlikda katta obʼyektni yoʻq qilish uchun yetarli (yadro kallaklari ham bor) boʻladi.

Rossiyaning eng yangi harbiy kemalaridan biri - "Admiral Gorshkov" harbiy kemasi ilk bor dengiz nishoniga gipertovushli raketani otdi. Oldingi sinovda “Tsirkon”ning taktik va texnik xususiyatlarini oʻq otish masofasi va aniqligi hamda gipertovushli raketa tezligi jihatidan tasdiqladi.

Davlat sinovlari toʻliq tugagandan soʻng ("Admiral Gorshkov" bortidan va "Severodvinsk" atom suvosti kemasidan 10 ga yaqin uchirish), 2020-2021 yillarda kemalar va suvosti kemalarini "Tsirkon"lar bilan qurollantirish rejalashtirilgan.

Gipertovushli qayta qurollanish faqat Harbiy dengiz kuchlari bilan chegaralanib qolmaydi. Avvalroq Vladimir Putin yer ustida joylashtiriladigan  “Tsirkon” ishlab chiqarilishini aytib oʻtgandi.

Jangovar ustunlik

Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining maʼlumotlariga koʻra, “Admiral Naximov” kreyseri, “Admiral Gorshkov” sinfidagi fregatlar, 20385 loyihasining korvetlari, 22350, 23560 loyihalarining kemalari va 885, 885M, 949AM loyihalaridagi atom suvosti kemalarini “Tsirkon”larni qabul qiladi. "Tsirkonlar" joriy etilishi "Kalibr" va "Oniks" uchun raketa uchirish qurilmalarini oʻzgartirishni talab qilmaydi.

Modernizatsiya jarayonida gipertovushli raketalarni boshqa harbiy kemalar ham olishi mumkin. Bu Rossiya HDF kuchining tez oʻsishini taʼminlaydi. Bir nechta misollar.

Jangovar vaziyatda, Rossiya HDFning (KUG), 1000 km dan uzoqroq masofaga uchadigan gipertovushli raketalar bilan jihozlangan, raqib samolyot tashuvchi kemalar guruhini birinchi boʻlib aniqlay oladi va “Tsirkon” 10-15 zarbasi bilan yoʻq qilishi mumkin.

“Tsirkon”lar bilan duyelda AQSH va NATO kemalarga qarshi raketalari magʻlubiyatga uchraydi, 500 km ga qadar (tezlikni hisobga olmasdan ham) nishonga olish masofasiga ega. Potentsial raqibning samolyotning jangovar radiusi 800 km dan oshmaydi, yaʼni AUG uchun Rossiya kemalariga oldindan massiv zarba berish juda muammoli. Hatto raqib harbiy dengiz aviatsiyasi harakatlari 2000 kmgacha boʻlgan masofada (havoda yonilgʻi quyish bilan) ham samarasiz boʻladi - Rossiya KUG havo hujumidan mudofaa tizimi bu zanjir uchun oʻq oʻtmaydigan.

 “Tsirkon”lar zarbasi AQSH harbiy-dengiz kuchlarining, masalan, Ticonderoga’ga sinfidagi ikkita kreyser yoki Arleigh Burke sinfidagi boshqariladigan raketa esminetsi iborat boʻlgan dengiz hujumi guruhi oʻrtasidagi taxminiy qarama-qarshilikning taktik jihatdan kamida bitta kemaning yoʻq qilinishiga olib keladi. Toʻrtta gipertovushli raketaning uchirilishi ikkalasini ham yoʻq qilishga kafolat beradi. Arleigh Burke EM raketani aniqlanish ehtimoli 120 kmdan oshmaydi, yaʼni radarda gipertovushli raketa paydo boʻlgan paytdan (agar aniqlasa) suv sathiga urilguniga qadar - taxminan 90 soniya.

Zenitnыy kompleks Pantsir-S1, arxivnoye foto
© Foto : press-slujba Zapadnogo voyennogo okruga Minoboronы RF

Bu vaqtda hatto kingstonlarni (kemaning suv osti qopqogʻini) ochish uchun ham yetarli boʻlmaydi. "Tsirkon" plazmasida deyarli koʻrinmas raqibning havo hujumidan mudofaa zonasini bir necha soniya ichida yengib oʻtishga qodir. Obʼyektiv ravishda ikkita kreyser yoki URO esminetsining KUG-da bitta gipertovushli raketaning zarbasini qaytarish imkoniyati yoʻq va bortdagi elektron urush tizimlari “Tsirkon”ni nishonga olish uchun umid kam. Gipertovushli raketaning ulkan kinetik energiyasi Arleigh Burke sinfidagi ikkita esminetsni "chopib tashlash" imkoniyatini beradi.

Eslatib oʻtaman, Rossiya fregatlari va kichik raketa kemalarida "Kalibr", "Oniks" va kelajakda "Tsirkon"ni uchirish uchun 16 va 8 kameralarga ega. Bu nisbatan kichik kemalarni samolyot tashuvchi kemalar zarba guruhlarining jiddiy raqiblariga aylantiradi. Masalan, Buyuk Britaniya Qirollik flotining zamonaviy havo hujumidan mudofaa tizimlari 3700 km/s dan yuqori boʻlmagan tezlikda uchayotgan havo nishonlarini urib tushirishga qodir va ular uchun Rossiyaning “Tsirkon” raketasi shunchaki "toʻxtatib boʻlmas" (unstoppable).

Rossiyaning soʻnggi gipertovushli raketalari dengiz va statsionar quruqlikdagi nishonlarni (qoʻmondonlik punktlari, arsenallar, aerodrom va port inshootlari) yoʻq qilish uchun moʻljallangan yuqori aniqlikdagi "Kalibrlar" dengiz qanotli raketalari imkoniyatlarini toʻldiradi. “Tsirkon” RFga nodoʻstona boʻlgan davlatlarning HDKlari taktikasi va texnologiyalarida tub oʻzgarishlarni belgilaydi.

Uzoq muddatli istiqbolda, 2025 yildan soʻng, bortida "Tsirkonlar" boʻlgan Rossiyaning suvosti kemalari potentsial raqibning Jahon okeanining istalgan nuqtasida oʻta himoyasiz qiladi.

Texnologik mukammallik

Anʼanaviy reaktiv dvigatel tomonidan gipertovushli apparatni tezlatish mumkin emas. Tsirkon raketa dvigateli energiya sarfini 20 foizga oshirilgan tubdan yangi “Detsilin-M” yoqilgʻisida ishlaydi. Ovozdan yuqori darajada yonish maqsadida atmosfera kislorodi oksidlovchi vosita sifatida ishlatiladi. Yangi qurol butun ilmiy va texnik muammolarni hal qilishni talab qildi.

Gipertovushli raketa yuqori haroratli plazma bulutida (+1500 ° C dan yuqori) uchadi, alyuminiy va magniy eriy boshlaganda issiqlikka bardoshli poʻlat oʻz xususiyatlarini yoʻqotadi. Shunda oʻzi nishonga olish tizimi va boshqa elektron uskunalar barqaror ishlashi kerak.

Beriliy qotishmalari, yangi ablatsiya materiallari, bor va uglerod tolalari asosidagi kompozitsiyalar, oʻtga chidamli qoplamalarni va boshqa kosmik texnologiyalar konstruktsiyaning "hayotiyligi"ni taʼminlaydi, murakkab trayektoriyada boshqarish qobiliyatini va anʼanaviy qanotli raketaning manevrliligini saqlaydi.

Bularning barchasi nisbatan kichik hajmdagi raketada joylashtirilgan. Ochiq manbalardan maʼlumki, "Tsirkon" raketasining uzunligi (3K-22) taxminan 6 metrni, jangovar kallakning ogʻirligi 300 kg ni tashkil qiladi. Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, "toʻxtatib boʻlmaydigan" raketani uchirish uchun ilgari yaratilgan 3C-14 universal kema otish tizimi ishlatiladi.

Amerikaliklar strategik gipertovushli havo hujumi qurollarini kam intensiv (va nisbatan samarasiz) rivojlantirmoqdalar. AQShda “Tsirkon” singari kemalarga qarshi gipertovushli raketalar mavjud emas.

Mutaxassislarning fikriga koʻra, RFning ushbu sohadagi ustunligi kamida 10 yil davom etadi. Dunyoda Rossiyaning gipertovushli qurollarining raqobatchisi yoʻq, buni hatto Gʻarbning Rand tadqiqot markazi ham buni tan oldi. Shunga qaramay, "Tsirkon" - bu Rossiya Federatsiyasining tashqi harbiy tahdidlarga javobi, tinchlikni saqlash texnologiyasi xolos. Bugungi kunda Rossiyaga qarshi kurs Shimoliy Atlantika alyansining ustuvor yoʻnalishi boʻlib qolmoqda, ammo Rossiya Federatsiyasiga qarshi tezkor global zarbaning (Prompt Global Strike) Pentagon mutaxassislari orasida jiddiy shubha tugʻdirmoqda. Qurol-yarogʻ sohasida Rossiyadan AQShning sezilarli texnologik orqada qolishi Vashington va Bryusselning izchil harbiy strategiyasining "gʻildiraklariga choʻp suqmoqda".

Asosiy mavzular