18:11 26 Fevral 2021
Efir
  • RUB141.09
  • EUR12773.52
  • USD10549.65
Kolumnistlar
Havola olish
156910

Rossiyaning yadroviy energiya yordamida harakatlanuvchi, kontinentlararo strategik torpedosi AQSH mudofaa tizimini chil-parchin qildi. Endi ularni ikki okean ham "himoya gumbazlari" ham himoya qila olmaydi.

Rossiyada maxsus atom suv osti kemasi qurilishi yakuniga yetmoqda. Qisqa vaqt ichida uning gidravlik sinovlari boshlanishi kerak. Rossiya harbiy-dengiz flotiga (HDF) ushbu kema 2027 yilga qadar foydalanishga topshirilishi kerak.

“Ulyanovsk” (09853 proyekt) turidagi submarinalarini qurishi Sevmash zavodida 2017 yilda boshlangan edi. Lekin keyinchalik kema konstruktsiyasi zamonaviy tizim va mexanizmlar bilan toʻldirilgan. Military Watch Magazine nashriga koʻra, ushbu kemalar sovet davrida qurilgan “Borey” strategik atom suv osti kreyserlarining kichraytirilgan nusxasidir.

"Ulyanovsk" suv osti kemasi "Xabarovsk" va "Belgorod"dan farqli oʻlaroq, "Poseydon"  - termoyadroviy torpedolar bilan jihozlangandir. Yaqin kelajakda Rossiya shimoliy flot tarkibida kamida ikkita ana shunday torpedolar tashuvchi kemalar boʻlishini rejalashtirgan.

Dengiz xudosi 

"Poseydon"  - koʻp maqsadli okean sistemasi boʻlib, u NATOning Sharqiy Yevropa hududiga kengayishi va Pentagonning zarba berish potentsialini oshirishga qarshi javobdir.

"Poseydon"  - Rossiyaning eng maxfiy loyihalaridan biri boʻlib, eshbu tizim haqida aniq maʼlumot juda kam tarqalgan. U haqida biroz oldin chop etilgan ehtimoliy xususiyatlari ham mutaxassislarga Rossiyaning u yadroviy ushlab turish tizimi haqida tasavvur berishi mumkin.

Okeanskaya mnogotselevaya sistema Poseydon
Press-slujba Minoboronы RF
Poligonnыe ispыtaniya kompleksa "Poseydon"

"Ulyanovsk" — seriyali submarina boʻlib,  "Xabarovsk" kontseptsiyasining davomchisidir. “Ulyanovsk” ikki korpusli komponovkaga ega boʻlishi mumkin. Suv osti kemasining uzunligi 113 metrga yetishi, toʻliq suv sigʻimi— oʻrtacha 10 ming tonnani tashkil qilishi, suvga shoʻngʻish xususiyati 500 metrgacha boʻlishi, suv ostida harakatlanish tezligi 30 uzelgacha boʻlishi mumkin. Kema 120 sutka davomida cheklanmagan masofaga avtonom suzishda boʻlishi mumkin. Ekipaj – 100 kishi.

Ulyanovsk 6ta “Poseydon” torpedolari, “Kalibr-PL" qanotli raketalari, "Tsirkon" gipertovush raketalar  va "Paket-PL" oʻz-oʻzini himoya qilish majmuasi bilan jihozlangan boʻlishi mumkin.

Rossiyaning koʻp maqsadli okean tizimi dushmanning avatashuvchi guruhlarini, qirgʻoqdani nishonlarni, harbiy bazalarini va qirgʻoqboʻyidagi boshqa strategik obʼyektlarini yoʻq qilishi mumkin.

Putin “matreshka”si

09851 va 09853 loyihalariga mansub suv osti torpedolari tashuvchilari – yashirin va juda qudratli boʻlishi mumkin. Ular jahon okeanining  istalgan qismida 4 oy davomida suv ostida yashirin jangovar xizmat olib borishi mumkin. Oʻz navbatida “Poseydon” apparatlari - yanada yashirin va yanada avtonom, jangovar vaziyatda esa – umuman  yoʻq qilib boʻlmaydigan darajada himoyalangan.

Rossiyaning koʻp maqsadli okean suv osti jangovar tizimi – atom suv osti kemasi va kontinentlararo termoyadroviy torpedolar, qandaydir maʼnoda rus matreshkasini eslatadi. Dushmanlar uni bezovta qilmagani  maʼqul, jiddiy sabab boʻlmasa - u ishga tushmaydi.  

"Poseydon" – yadroviy dvigatelga ega boʻlgan suv osti apparatining uzunligi 20 metr, diametri 1,8 m va ogʻirligi 100 tonnani tashkil qiladi. U cheklanmagan masofadagi nishonga zarba berishi, suv ostiga 1km chuqurlikkacha yashirinishi, 100 uzel (185 km/soat) tezlikda harakatlanishi mumkin.

Undan tashqari suv osti apparatining oʻz sunʼiy ongi boʻladi va oʻz tashuvchisidan bir necha ming km uzoqlikda mustaqil harakat qilishi mumkin. Qanday tezlik va chuqurlikda harakatlanishni apparatning oʻzi vaziyatga qarab hal qiladi. Uning maksimal tezligi har qanday xavfdan qochib  qaolish imkonini beradi. Uning turgan joyini  gidroakustik vositalar yordamida aniqlashning iloji yoʻq.

“Poseydon” 10 km masofagacha dengiz tubi rellyefiga muvofiq harakat yoʻnalishini belgilashi, nishonga yetib borganidan soʻng ham jangovar boshi ishga tushirilishini oylab kutishi yoki bazaga qaytishi mumkin.  "Poseydon" jangovar qismining quvvati  — 100 megatonna trotilni tashkil qiladi. Uning “jangovar boshidagi” kobalt sektsiya – dushman hududini maksimal darajada radioaktiv ifloslantirish uchun moʻljallangan.

Bunday tafsilotlar Rossiyaga bilan “kuch nuqtai nazaridan” gaplashishni rejalashtirgan “hamkorlar” uchun ataylab xabar qilinmoqda. Atom submarinalari va strategik torpedolarining ushbu xususiyatlari, dushman suvda va quruqlikda mustahkam “himoya gumbazi” yaratgan holda ham javob zarbasi berish imkonyatini saqlab qolish uchun yaratilgan.

Rejalashtirilayotgan 4ta submarinalar – bu jahon okeanida 24ta “Poseydon” degani. Forbes baho berishiga koʻra ushbu torpedolar har qanday raqibning qirgʻoq mudofaasini nolga tenglashtirishi, aviatashuvchi guruhlarini yoʻq qilishi mumkin. Ushbu tizim AQShning gʻarbiy yoki sharqiy qirgʻogʻiga misli koʻrilmagan miqdorida zarar yetkazishi mumkin. Bunday xususiyatga ega boʻlgan HDF dunyoda boshqa yoʻq.

HDF strategiyasida rus revolyutsiyasi

Vashington oʻzining HDF va xorijiy harbiy bazalar tarmogʻiga ishongan holda tajovuzkor tashqi siyosati olib bormoqda va butun dunyoni nazorat qilishni rejalashtirgan.

Rossiya strategik koʻp maqsadli submarinalari yaratishiga sabab, AQSH oʻz suv osti kemalarida 2,5 km masofaga zarba bera oladigan “Tomogavk”  raketalarini joylashtirishi sabab boʻlgan, deb hisoblaydi ekspertlar.

 “Poseydon”lar paydo boʻlishi Amerikani jiddiy uylovga solgan. Ularni hozir - jang vaqtida ushbu qurollardan foydalanish xalqaro huquq normalarini buzmaydimi, degan savol qiynamoqda. Bu javobsiz savoldir.

Rossiya “Poseydon”lari AQSH oldin ega boʻlgan, ikki okean himoyasidan mahrum qiladi. Termoyadroviy zaryad bilan jihozlangan aqlli suv osti dronlarining borligini oʻzi amerikaliklarni tinchlikka majburlaydi, kelishuvchanligini oshiradi. Bunga javoban esa Vashington, ulkan moliyaviy xarajatlar qilishi, “qiyomat kuni torpedolariga” qarshi mutlaq yangi himoya tizimi yaratishi kerak boʻladi. Lekin bunga amerikaliklarning texnologik qoloqligi xalal beradi.

Kelajakda esa, yadroviy torpedolar yirik harbiy kemalarga, yoki gidrografik va savdo kemalari koʻrinishidagi yashirin kemalarda ham oʻrnatilishi mumkin.

B-52, Amerikanskiy sverxdalniy bombardirovщik v nebe nad Afganistanom, 2006 god
© Commons.wikimedia / Master Sgt. Lance Cheung (U.S. Air Force)

"Poseydon" tizimi bugung kunda mavjud boʻlgan hech qanday qurollanishni cheklovchi tizimlar ostiga tushmaydi va ulkan eksport potentsialiga ega. Xalqaro qurol bozorida unga kelishilgan “jangovar bosh” oʻrnatgan holda haridorlarga yetkazib berish mumkin.

Hindiston va Xitoy ushbu qurolni koʻp oʻylab oʻtirmasdan sotib olgan boʻlardi. Xitoy mutaxassslari ana shunday texnologiyalar suv ostida katta chuqurlikda izlanishlar oʻtkazish uchun ideal vosita boʻlishi mumkinligini maʼlum qilishdi. Darhaqiqat “Poseydon” korpusi uni 14 kmgacha dengiz tubiga tushirish imkonini beradi.

Nima boʻlgandan ham, Rossiyaning yadroviy energiya yordamida harakatlanuvchi, strategik kontinentlararo  apparatining kelajagi porloqdir. Moskva esa - har qanday noqulay hamkorlar bilan “insonparvarlik kuchi” nuqtai nazaridan muzokaralar olib borishga tayyor.

Asosiy mavzular