03:36 25 Yanvar 2021
Efir
  • RUB142.66
  • EUR12682.88
  • USD10500.81
Yangiliklar
Havola olish
595 0 0

Dori vositalarini yaratishga odatda yillar talab etiladi. Shu sababli, baʼzi olimlar shoshilinch tarzda koronavirusga qarshi vaktsinalarni ishlab chiqishni boshlagan boʻlsalar, boshqalari mavjud dorilarni sinab koʻrishga qaror qilishdi.

TOSHKENT, 1 iyul - Sputnik, Vladislav Strekopыtov. Sogʻliqni saqlash vazirligi koronavirusga qarshi favipiravir asosida yana bir Rossiya preparatini - Saranskdagi "Bioximik" zavodining “Areplivir” dorisini maʼqulladi. Birinchisi – “Avifavir” - may oyining oxirida tasdiqlangan. Ammo klinik sinovlar faqat aprel oyida boshlandi. RIA Novosti farmatsevtika kompaniyalari bunday qisqa  muddatlarda qanday uddalay olganliklarini aniqladi.

Koronavirusni davolashda yangi davr

COVID-19ga qarshi dorilar yaratilishini faqatgina insoniyatni bakterial infektsiyalardan saqlab qolgan antibiotiklarni kashf qilish bilan taqqoslash mumkin. Va Rossiya birinchilardan boʻlib yangi xavfli kasallikka qarshi dori ishlab chiqdi. Klinik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, uning samaradorligi 90 foizni tashkil etadi, yaʼni oʻz vaqtida davolangan oʻn kishidan toʻqqiztasi oʻlmasligi kafolatlangan.

Darmon izlab

Dori vositalarini yaratishga odatda yillar talab etiladi. Shu sababli, baʼzi olimlar shoshilinch tarzda koronavirusga qarshi vaktsinalarni ishlab chiqishni boshlagan boʻlsalar, boshqalari mavjud dorilarni sinab koʻrishga qaror qilishdi.

Xususan, antivirus, immunomodulyator va respirator vositalar sinovdan oʻtkazildi. Ebola virusiga qarshi ishlatilgan va SARS va MERS bilan kurashda samarali boʻlgan Amerikaning “Remdesivir”iga, shuningdek, Yaponiyaning grippga qarshi “Favipiravir” dorisiga alohida umidlar bildirilgan.

Ikkala dori ham RNK-viruslari guruhiga kiruvchi SARS-CoV-2ga qarshi keng taʼsir doirasiga ega. Ular RNKga qaram boʻlgan RNK-polimerazani, hujayradagi patogenni koʻpaytirish uchun zarur boʻlgan fermentni bostiradi. Boshqa dorilar esa faqatgina virusni hujayralarga kirishiga toʻsqinlik qiladi.

“Remdesivir” AQSH va Germaniyada klinik sinovlardan muvaffaqiyatli oʻtdi va 1-may kuni AQSH Oziq-ovqat mahsulotlari va dorilar boshqarmasi (FDA) sinov tugaganidan ikki kun oʻtgach, soddalashtirilgan tartibda COVID-19 ni davolash uchun “Remdesivir”dan “favqulodda foydalanishga” ruxsat taqdim etdi.

Rossiyalik olimlar va farmatsevtika kompaniyalarining vakillari yapon dorisini asos qilib olib, tez fursatda klinik tadqiqotlarni oʻtkazdilar va “Favipiravir” asosida dori vositasini chiqarishni boshladilar.

“Favipiravir”dan “Areplivir”gacha

Fujifilm Holdings tarkibiga kiruvchi Toyama Chemical kompaniyasifavipiravirni  2002 yilda grippga qarshi vosita sifatida ishlab chiqdi. Ammo, hayvonlarda oʻtkazilgan tajribalar shuni koʻrsatdiki, homiladorlik paytida uni qoʻllash mumkin emas, chunki homilaning DNK-siga salbiy taʼsir koʻrsatishi va xomilaning shikastlanishi xavfi mavjud, shuning uchun uni maʼqullash bilan qiyinchiliklar paydo boʻldi.

2014 yilda favipiravir “Avigan” savdo nomi ostida roʻyxatga olindi.Undan faqat grippning boshqa virusga qarshi vositalarga chidamli yangi shtammlariga nisbatan, yaʼni oxirgi chora sifatida foydalanishga ruxsat berildi. Olti yil davomida bunday vaziyat hech ham roʻy bermadi va agar koronavirus boʻlmaganida dori haqida unutishlari mumkin edi.

2020 yil fevral oyida, Favipiravir Zhejiang Hisun Pharmaceutical kompaniyasi tomonidan grippga qarshi dori sifatida Favilavir nomi bilan chiqaradigan Xitoyda, dorini COVID-19dan davolashda qoʻllay boshlashdi. Mart oyida xitoyliklar misolini Yaponiya va Italiyada ham qoʻllay boshlashdi.

Aprel-may oylarida Rossiyada ushbu dori vositasining har hil variantini uchta farmatsevtik kompaniya sinovlarini boshlab yubordi – “XimRar”, “Promomed” va “R-Farm” guruhiga kiruvchi “Texnologiya lekarstv”. Birinchi boʻlib Sogʻliqni saqlash vazirligining maʼqullashini Rossiya toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar jamgʻarmasi (RFPI) koʻmagida “XimRar” kompaniyasida yaratilgan “Avifavir” qoʻlga kiritdi. Mana endi - Saranskdagi “Bioximik” zavodida “Promomed” MCHJ tomonidan ishlab chiqarilgan “Areplivir”.

“Yangi koronavirus infektsiyasining murakkabligi shundaki, etiologik jihatdan ishlaydigan dori mavjud emas, yaʼni uning kelib chiqish sababini yoʻq qiladigani. deydi Pyotr Belыy, “Promomed” MCHJ direktorlar kengashi raisi RIA Novosti-ga. - Biz Yaponiyada boshqa kasallikni davolash uchun yaratilgan molekulani oldik va keng miqyosli klinik sinovlarni birinchilardan boʻlib oʻtkazdik. Bu borada Rossiya koʻplab mamlakatlardan oldinda qolmoqda”.

“Bioximik” AJ - eng yirik dori vositalari ishlab chiqaruvchilaridan biri. Toʻliq tsikl zavodi barcha turdagi dori-darmonlarni ishlab chiqaradi.

“Bizda juda katta biotexnologik platforma mavjud - biz bilan ishlaydigan xodimlar, asboblar, texnologiyalar, olimlar va klinikachilar. Bu bizga deyarli tez harakat qilishimizga imkon berdi, - deydi Belыy. - Biz biologlarni jalb qildik. Odamlar dam olish kunisiz ishladilar. Meʼyorlar, kurslar, moddaning qanchalik toza boʻlishi kerakligini qaytadan hisoblab chiqishga toʻgʻri keldi. Natijada, barcha texnologik yechimlarni oʻzimiz ishlab chiqdik”.

Isbotlangan samaradorlik

Oʻrta ogʻirlikdagi koronavirus infektsiyasi tasdiqlangan 210 bemor ishtirok etgan klinik sinovlar Moskva, Sankt-Peterburg, Saransk, Smolensk va Ryazan shaharlaridagi tibbiy muassasalarda oʻtkazildi.

Ushbu virusga qarshi preparatni qabul qilgan bemorlarning 70 foizida jiddiy burilish kasallikning birinchi kunidayoq yuz bergan, toʻrt kundan keyin esa virus tanadan gʻoyib boʻlgan. Oʻninchi kunda bemorlarning yuz foizida PTSR tahlili salbiy chiqdi. Standart davolanish qoʻllangan nazorat guruhida ushbu davrda 70 foiz bemor davo topdi.

“Areplivir” juda yaxshi natijalar berdi, - deydi Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, tadqiqotlar olib borilayotgan markazlardan biri boʻlmish N.P. Ogarev nomidagi Mordoviya davlat universiteti Tibbiyot instituti direktori Larisa Balыkova. - Uchinchi kunning oʻzida odamlarda haroratni pasaydi, umumiy intoksikatsiya alomatlari tezda regressiya boʻldi va ahvoli yaxshilandi. Oʻninchi kunga oʻpka zararlini hajmi 25-35 foizga kamaydi”.

Shu bilanbirga, hech qanday nojoʻya taʼsir kuzatilmadi – faqat preparatni homilador ayollar qabul qilmasa bas.

Terapiya qanchalik tez boshlansa, samaradorlik shunchalik yuqori boʻladi va asoratlar xavfi kamayadi. “Virus koʻpayishini blokirovka qilish darhol sezilarli samara beradi. Shifokorlarda avvallari bu kabi dori boʻlmagan”, -  deydi Belыy.

Samaradorlik siri

Bunday qisqa vaqt ichida klinik sinovlar bilan samaradoriligi tasdiqlangan innovatsion preparatni ishlab chiqilishi va ishlab chiqarilishi boshlangani mutaxassislarning fikricha - mutlaqo noyob holatdir.

“Biz yangi kasallikka qarshi dori vositasini bir yarim oy ichida ishlab chiqdik. Ilgari bunga ishonib boʻlmas edi, - deb sharhlaydi klinik tadqiqotlar rahbari, Rossiya Fanlar akademiyasining akademigi Dmitriy Pushkar. - Ammo bu nafaqat dori vositasini tezda sintez qilgan biologlar xizmati. Tizimli biologlar va klinikachilar, olimlar va ishlab chiqaruvchilar harakatlarining birlashuvi hukumatning qonunchilik tashabbuslari yordamida amalga oshdi”.

Gap 3 aprelda qabul qilingan 441-sonli qaror haqida ketmoqda.

“Ushbu hujjatga muvofiq, klinik tadqiqotlar, farmatsevtika ekspertizasi va ekspert baholashlari keng miqyosda olib boriladi, ammo klinik tadqiqotlar uchun ruxsat avvalgi kabi bir necha oy davomida emas, balki bir necha kun ichida beriladi. Xuddi shunday tezlikda tadqiqotlar natijalari ham baholanadi, - deydi Petr Belыy. - Bu nafaqat Favipiravirga taalluqli. Bizning hamkasblarimiz tez fursatda interleykinlarni bloklaydigan monoklonal antitanachalarni chiqardilar, u koronavirus infektsiyasi boʻlgan bemorlarda tsitokin boʻroni rivojlanishiga toʻsqinlik qiladi. Hukumat farmatsevtika sanoatiga inson hayotini saqlab qolish uchun innovatsion dori-darmonlar bilan taʼminlashga misli koʻrilmagan imkoniyat berdi”.

“Biz uchun qonunchilik muhim ahamiyatga ega, - deb davom etadi akademik Pushkar. - 441-chi qaror chiqqanidan keyin hamma ilhomlanib ketdi, va modda darhol ishlab chiqildi. Agar hukumatning tashabbusi boʻlmaganda, hech kim Favipiravirni esga olmagan boʻlardi. Odamlar, qonunchilik ularning faoliyatiga boshqa toʻsqinlik qilmasligini toʻliq anglasalar, bizda ilgʻor dori-darmonlar va texnologiyalar paydo boʻlishi turgan gap”.

Dori qachon ishlay boshlaydi?

“Areplivir”ning klinik sinovlari toʻliq yakunlandi, natijalar qayta ishlanib, ular Sogʻliqni saqlash vazirligiga yetkazish uchun tayyorlanmoqda. Agar vazirlik ularni operativ koʻrib chiqsa va vaqtincha roʻyxat guvohnomasini doimiyga oʻtkazib bersa, dori iyul oyining boshlaridayok kasalxonalarda paydo boʻladi, kuzda hamma hayotni saqlaydigan dori vositasi bilan taʼminlanadi.

“Kasallikning kuzda kutilayotgan ikkinchi toʻlqini qanday boʻlishidan qatʼi nazar, bizda xavfsizlik soyaboni bor”, - deb taʼkidlaydi Petr Belыy.

Virusga qarshi vositalar, interleykinlar bloklovchilari va antibiotiklar - COVID-19 kompleks terapiyasining uchta tarkibiy qismidir. Birinchisi virusning qaytalanishini, koʻpayishini blokirovka qiladi, busiz esa virus tanadaatigi bir necha soat yashay oladi holos. Ikkinchisi nazoratsiz yalligʻlanishni keltirib chiqaradigan haddan tashqari autoimmun reaktsiyaning rivojlanishning oldini oladi. Uchunchisi qoʻshilib ketadigan bakterial patogenlar bilan kurashadi. Va endi bu dorilarning barchasi Rossiyada ishlab chiqarilmoqda.

Asosiy mavzular