22:24 15 Noyabr 2018
Efir
  • RUB121.79
  • EUR9374.66
  • USD8271.27
Proyekt yedinogo standarta kazaxskogo alfavita na latinskoy grafike

Oʻzbekistonga yangi alifbo kerakmi - ekspert yangi loyiha boʻyicha izoh berdi

© Sputnik / Bolat Shayxinov
Jamiyat
Havola olish
68220

Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti qoshida tuzilgan Ishchi guruhi aʼzosi, professor Saodat Muhamedova lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosi loyihasi boʻyicha oʻz fikr-mulohazalarini bildirdi.

TOSHKENT, 8 noya — Sputnik. Sputnik lotin yozuviga asoslangan yangi oʻzbek alifbosi loyihasi boʻyicha ekspertlar fikrlarini oʻrganmoqda.

Hozirgi kunda lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbo loyihasi jamoatchilik qizgʻin muhokamasiga sabab boʻlmoqda.

Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti qoshida tuzilgan Ishchi guruhi aʼzosi, professor Saodat Muhamedova Sputnik muxbiri bilan suhbatda lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosi loyihasi boʻyicha oʻz fikr-mulohazalarini bildirdi.

“Takomillashtirilgan oʻzbek alifbo loyihasini eʼlon qildik. Bu hali loyiha, taklif, hali tasdiqlangani yoʻq. Loyiha umumxalq muhokamasiga qoʻyildi. Endi loyiha OAVlarda, internetda muhokama boʻladi. Bu oxirgi qaror emas. Universitetimiz oldiga joriy alifbo va imloni takomillashtirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish degan vazifa qoʻyilgan. Shu vazifani 2,5 yil deganda bajardik”, - dedi Muhamedova.  

Ekspertning soʻzlariga koʻra, vazifani bajarish juda qiyin boʻldi, xalq fikrini oʻrganilib, universitetga 100 ortiq yozma va ogʻzaki murojaatlar kelib tushdi.    

“Xalqimiz joriy alifbodagi 4 ta harfni (Oʻ, Gʻ, SH, CH) tovushlarini ifodalovchi harflar uchun oson va qulay harflar bilan almashtirish boʻyicha taklif bergan”, - deydi mutaxassis.  

Saodat Muhamedovaning soʻzlariga koʻra,  alifboni eski holatda qoldirish kerak degan fikrlar ham bildirilgan, alifbo eskicha holatda qolish kerak degan tarafdorlar ham koʻpchilikni tashkil qiladi.

Sputnik muxbirining yangi alifbo tasdiqlanadigan boʻlsa, koʻp hujjatlar, masalan milliy pasportni oʻzgartirish, bu koʻp harajatlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi haqida savolga ekspert quydagicha javob berdi:

“Bu birdaniga boʻlmaydi, bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Lekin agar siz eʼtibor bergan boʻlsangiz, hozirgi kunda “Oʻzbekiston” soʻzi koʻp joylarda xato bilan yozilgan. Lotin yozuvida eʼtibor bergan boʻlsangiz, “O” va vergul belgisini pastga qarab yozishadi - bu bizada tutuq belgisi, yaʼni ruscha ayrish belgisi bildiradi. Vaholanki, apostrof tepaga qaragan boʻlishi kerak”, - deydi Muhamedova.

Muhamedovaning fikriga koʻra, universitet taklifni ishlab chiqib boʻldi, endi bu masala bilan  vakolatli davlat organi shugʻullanadi.

“Endi loyiha bilan vakolatli organlar shugʻullanishadi: televideniyeda eʼlon qilishadimi, referendum oʻtkaziladimi, qonunchilik palatasida koʻrib chiqiladimi,  bu endi yuqori darajadagi hal etiladi, bu masala universitet darajasidan chiqib boʻldi”, - dedi mutaxassis.  

Ekspertning soʻzlariga koʻra, yangi alifboni joriy etish masalasini xalq hal qiladi. Qonunga oʻzgartirish kiritish uchun Qonunchilik palatasi Senatga taklif berishi kerak. Senat tasdiqlagandan keyin loyiha tasdiqlanadi.

Eslatib oʻtamiz, shu kunlarda Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti qoshida tuzilgan ishchi guruhi lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosining loyihasini ishlab chiqdi.

Asosiy mavzular