06:38 26 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB136.28
  • EUR12210.60
  • USD10315.62
Jamiyat
Havola olish
225320

Tadqiqotchilar pivo nima sababdan aroqdan koʻra xavfliroq va zararliroq ekanini tushuntirdilar

TOSHKENT, 6 fev - Sputnik. Bugungi kunda pivo yoshlar uchun alkogolli ichimlik emas, balki muloqot, yoqimli muloqot uchun oʻziga xos vositachi qoʻshimchaga aylanishga ulgurdi. Shu bois, yoshlar qay tarzda unga koʻnikib qolayotganliklarini, qay tarzda oʻzlari uchun zararli boʻlgan odatni paydo qilayotganliklarini sezishmayapti, deb xabar qiladi Sputnik Moldova.

Butunjahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (BSST) statistikasiga koʻra, alkogol va tamaki mahsulotlari bugungi kunda kishini oʻziga tobe qiluvchi narsalardan koʻra koʻproq insonlar hayotiga zomin boʻlmoqda. Bir yil davomida spirtli ichimliklar uch yarim million kishini oʻldirmoqda. Ayrim olimlar alkogol va sigaretlarni ogʻir narkotiklarga tenglashtirib, ularni isteʼmol qilish va aylanmasini taʼqiqlashni taklif etishmoqda.

Britaniyalik olim Devid Nattaning oʻn yil oldingi qiyosiy tadqiqotlari alkogol psixofaol moddalar beshligiga kirishini va oʻziga tobe qilish xususiyatiga egaligini tasdiqlagan. Alkogol bu xususiyatda faqatgina geroin, krek va kokaindan ortda turadi.

Aytgancha, tamaki ham shu beshlik roʻyxatidan joy olgan. Oʻlimga olib kelish boʻyicha esa alkogol barcha narkotiklarni ortda qoldiradi, deydi Qozon davlat tibbiyot universiteti professori, narkolog, tibbiyot fanlari doktori, BSST eksperti Vladimir Mendelevich.

Yaqinda sichqonlarda oʻtkazilgan tadqiqot alkogol tobeligi juda tez - ilk qultumdanoq shakllana boshlashini koʻrsatgan. San-Frantsiskodagi Kaliforniya universiteti neyrofiziologlari bir sutka davomida kemiruvchilarning bir guruhini 20 foizli spirt, ikkinchi guruhini esa faqat suv bilan boqqanlar.

Ertasiga alkogol taʼmini tatib koʻrgan hayvonlar fiziologik tobelikning barcha xususiyatlarini namoyon etganlar, ularning miyasida esa kayf gormoni - dofaminga taʼsirchan boʻlgan D1 dofamin retseptorlari yuqori faolligi kuzatilgan.

Indiana universiteti Tibbiyot maktabi tadqiqotchilariga koʻra, miyaning dofaminergik tizimi - yaʼni ragʻbatlantirish tizimiga eng kuchli taʼsirni pivo koʻrsatadi. Uning taʼmi, tarkibida alkogol miqdori qanchaligidan qatʼi nazar, organizmda dofamin gormoni "otilishini" hosil qiladi.

Olimlar 49ta koʻngillilarni ketma-ket mashhur kompaniya ishlab chiqargan pivo va energetik ichimlik bilan mehmon qilishgan. Tadqiqotda qatnashganlarning miyasi skaner qilinganida, pivo taʼmi (uning gradusi qancha boʻlishidan qatʼi nazar) energetikka nisbatan organizmda koʻproq dofamin moddasi yoyilishini keltirib chiqarganini koʻrsatgan. Oilasida qachonlardir alkogolga ruju qoʻygan odamlar boʻlgan ishtirokchilarda esa maksimal taʼsir kuzatilgan.

Umuman olganda, professional narkologlar fikriga koʻra, inson u nima ichishidan qatʼiy nazar piyanistaga aylanishi mumkin.

Butunjahon sogʻliqni saqlash tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, spirtli ichimlik isteʼmolining xavfsizlik darajasi boʻlmaydi. Shu bois ham spirtli ichimlikni mutlaqo isteʼmol qilmagan afzal.

Pivoga ruju qoʻygan yoshlarda esa alkogol taʼsiridagi feʼl-atvorga koʻnikish, oʻz tengdoshlari va yaqinlariga muomala shakli oʻzgarishi singari oʻzgarishlar paydo boʻlar ekan. Yaʼni oʻsmirda koʻpikli ichimlik dam olishga yordam beradi, degan fikr paydo boʻladi va u relaksatsiyaning shu turiga koʻnikish hosil qilishni boshlaydi. Bora-bora bu odatga qanday qilib oʻrganib qolganini oʻzi ham sezmay qoladi. Eng achinarlisi, oʻsmir bu odatdan hech qachon qutula olmaydi.

Narkolog soʻzlariga koʻra, pivoga ruju qoʻyish shaxsda sezilarli oʻzgarishlarga olib keladi, uning oʻzini tutishi, psixologiyasi oʻzgaradi va natijada jismoniy sogʻligʻiga ham bu albatta, taʼsir koʻrsatmay qolmaydi. Ammo shuni ham hisobga olish kerak-ki, alkogol tobelik paydo boʻlishiga eng avvalo genetik moyillik asos boʻlib xizmat qiladi.

Asosiy mavzular