20:14 12 Iyul 2020
Efir
  • RUB142.48
  • EUR11455.78
  • USD10184.73
Jamiyat
Havola olish
308512

Moskvadagi Oʻzbekiston elchixonasi 3 oydan buyon har kuni turar joysiz qolgan fuqarolarni xostelga joylashtirish, sharoiti ogʻir boʻlgan fuqarolarga oziq-ovqat yetkazib berish bilan shugʻullanib kelmoqda.

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti butun dunyoda COVID-19 pandemiyasini eʼlon qilganiga ham yaqinda 3 oy boʻladi. Oʻtgan davr mobaynida koronavirus aslida vahima qilinganidek qoʻrqinchli emasligi, taxminan 55 % odamlarda u yengil koʻrinishda kechishi, 16 % odamlar uni umuman sezmasdan oʻtkazib yuborishi aniqlandi.

Lekin epidemiya boshida virusning salbiy oqibatlari haqidagi vahimali mish-mishlar esa koʻplab tarqalgan, nomaʼlum xavfdan saqlanish maqsadida davlatlar birin ketin chegaralarni yopib, aviaqatnovlar toʻxtatilib, shaharlarda karantin eʼlon qilingan edi.

Bunday sharoitda vaqtincha chet davrlarda boʻlgan fuqarolar oʻz vataniga oʻz uyiga, qaytishni istashi tabiiy hol boʻlsa kerak. Lekin chegaralar yopilgan parvozlar bekor qilingan boʻlsa nima qilish kerak?

Elchixona

Maʼlumki, Rossiyada 2 000 000 ga yaqin Oʻzbekiston fuqarolari bor. Moskvadagi Oʻzbekiston elchixonasida 21 kishi ishlaydi. Shu kunlarda, Rossiyadagi Oʻzbekiston elchixonasi ogʻir ahvolda qolgan mehnat migrantlari uchun ham ota, ham onaga aylandi, desak mubolagʻa boʻlmaydi.

Elchixona xodimlari har kuni kuni turar joysiz qolgan yuzlab fuqarolarni xostel joylashtirish, talaba va yashash sharoiti ogʻir boʻlgan boshqa minglab fuqarolarga oziq-ovqat yetkazib berish muammolari bilan shugʻullanib kelmoqda.

Undan tashqari, har kuni yuzlab fuqarolar Oʻzbekistonga tezkor qaytishi kerak boʻlgan ogʻir kasal, nogiron, qariya va homilador ayollar murojaat qilishmoqda.

Elchixona maʼlumotiga koʻra, qariya, nogiron, homilador va koʻp bolali oilalar aslida 400 kishiga yaqin, lekin "meni tezda joʻnating men kasalman. Men homiladorman" va hokazo deb kelib tushayotgan arizalar bir necha oʻn mingdan ortiq... Shu sababli haqiqiy ketishga muhtoj kishilar ajratib olish uchun juda koʻp vaqt kerak boʻlmoqda.

Yaxshiyamki, pandemiya kunlarida befarq boʻlmagan fuqarolar koʻngilli ravishda elchixonaga yordamga kelishdi. Ular ishtirokida elchixona huzurida Jamoatchilik kengashi tashkil etilib, Oʻzbekistonga tezkor qaytishi kerak boʻlgan fuqarolar roʻyxatini saralashda koʻmak bermoqda.

Jamoatchilik kengashi

Jamoatchilik kengashi elchixona xodimlari va koʻngilli fuqarolar, shifokor va ijtimoiy soha xodimlari jami 8-10 kishidan tashkil topgan. Uning faoliyati asosan Oʻzbekistonga ketish istagida elchixonaga kelib tushayotgan arizalarni koʻrib chiqish hamda ulardan eng zarurlarini ajratib olishdan iborat.

Katta stol, uning ustida bir necha mingdan ortiq arizalar. Har bir arizada pasport nusxasi va nima uchun tez muddatda Oʻzbekistonga qaytishi kerakligi asoslangan hujjatlardan iborat. Kengash xodimlari ushbu hujjatlarni birma-bir koʻrib chiqib, ulardan haqiqatda ketishi zarur bulganlarini ajratib olishi kerak.

© Sputnik /
Rabota Obщestvennogo soveta pri posolstve Uzbekistana

Kengash faoliyatida eng murakkabi ham ana shu. Chunki haqiqatdan Oʻzbekistonga qaytishi zarur boʻlgan fuqarolar bilan birga turli sabablarni vaj qilib, Oʻzbekistonga qaytish istagida boʻlganlar ham juda koʻp. Aniqrogʻi, arizalarning aksariyati ana shunday desa ham boʻladi.

Eslatib oʻtamiz, ayni damda Oʻzbekistonga ogʻir kasal, 7 oydan ortiq homilasi boʻlgan, nogiron, keksa va yosh bolalari ayollar joʻnatilmoqda. Lekin arizalarning aksariyati koʻrinishidan sogʻlom, yoshi ham keksaymagan, xullas Oʻzbekistonga ketish sababi ham yaqqol koʻrinib turmaydigan fuqarolardan kelib tushgan.

Kengash aʼzolaridan biri boʻlgan Umid ismli yosh yigit allaqachon bunday arizalarni bir qarashda ajratadigan boʻlib qolgan.

Navbatdagi arizani qoʻlga olarkan uni sinchiklab oʻqiy boshlaydi. Oʻrta yoshli amaki, Rossiyaga ishlash maqsadida kelgan, oshqozon osti bezi ogʻrishi haqida tibbiy maʼlumotnoma biriktirilgan. Unda kasallik surunkali ekani qayd etilgan. Demak, tezda joʻnatishga asos yoʻq. Maʼlumotnoma shifokor tomonidan qoʻshimcha tekshirish kerak.

Yana bir ariza, yosh ayol kishi tomonidan yuborilgan. U kishi 3 yil oldin kasalxonadan berilgan tibbiy maʼlumotnomani arxivdan olib yuboribdilar. Bu maʼlumotnomaning hozirgi vaziyatga nima aloqasi bor ekan. Bu ariza ham qoʻshimcha tekshirishga qoldiriladi.

Uchinchi ariza, yosh yigit, reanimatsiyada yotibman deb yozgan. Haqiqatdan ham kasalxonada kapelnitsa ostida tushgan surati bor. Lekin suratning sanasi koʻrsatilmagan, hech qanday tibbiy hujjat ham taqdim etilmagan, reanimatsiyaga tushish sababi ham koʻrsatilmagan. Bunga qoʻshimcha qoʻngʻiroq qilish kerak. Arizasi alohida olib qoʻyildi.

Yana bir ariza - yoshi 60 dan oshgan amaki, Afgʻon urushi faxriysi ekan. Tegishli hujjat ham ilova qilingan, yaralanish oqibatida 2 guruh nogironligi ham bor ekan. Bu kishini roʻyxatga qoʻshsa boʻladi. Ham yoshi, ham nogironligi bor.

Beshinchi ariza – yosh yigit pasport nusxasi va Oʻzbekistondan bir necha kun oldin berilgan oʻlim toʻgʻrisida guvohnoma nusxasi. Otasi vafot etgani tufayli uyga ketish kerak. Buni ham roʻyxatga qoʻshamiz, iloj yoʻq.

Yaxshiyam, Jamoatchilik kengashi safida professional shifokor bor. Uning yordamida rentgen va UZI suratlarini diagnozga mosligini, shifokor tashxislarini haqiqiyligini, kasallik ogʻirmi yoki yengilmi – shularning barchasini tezda aniqlash mumkin.

Shu tariqa navbatdagi charter parvozga roʻyxat shakllanadi va oxir oqibat samolyotga 82 ta yashash sharoiti ogʻir boʻlgan yosh bolali oilalar, 38 nafar homilador va yosh bolali ayollar, 43 nafar homilador ayollar,  19 nafar ogʻir kasallar, 16 nafar qariyalar kiritildi.

Roʻyxat toʻliq shakllanib boʻlganidan vaqt yarim tundan oshgan edi. Endi uyga tarqalsa ham boʻladi. Ertaga ertalabdan roʻyxatga kiritilgan fuqarolarga birma-bir qoʻngʻiroq qilib qachon aeroportga kelish kerakligi, chipta narxi va boshqa maʼlumotlarni aytamiz.

Xostel

Pandemiya tufayli parvozlar bekor qilingan dastlabki kunlar edi. Vnukovo aeroportida 200ga yaqin fuqaro Sheremetyevo aeroportida 60 kishi qolib ketdi. Undan tashqari yaqin 3-4 kun ichida parvoz qilishi kerak boʻlgan fuqarolar orasida bir necha kishi turar joysiz qolgan edi.

Bunday vaziyatda, elchixona uysiz qolgan fuqarolarni muammosini hal qilishi kerak edi. Parvozlar qayta tiklanib, fuqarolarni Oʻzbekistonga joʻnatish imkoniyati paydo boʻlganiga qadar, elchixona xostel topib, u yerda fuqarolarni joylashtirdi. Undan tashqari homiylar yordami bilan xostelda qolgan fuqarolarni 2-3 mahal issiq ovqat bilan taʼminlashni boshladi.

Aytish joizki, xostelda turishga majbur boʻlgan fuqarolar dastlab 40 kishi boʻlgan boʻlsa, bugungi kunda ularning soni 150 kishidan oshgan. Boshida haqiqatdan uchib ketishi keran boʻlgan fuqarolar boʻlsa, keyin elchixonaga kelib “men turar joysiz qoldim” degan fuqarolar orasida, aslida turar joyi boʻlgan, lekin “xostelda tursam tezroq joʻnatishadi” qabilida reja tuzgan kishilar ham boʻlgan.

Lekin kunlar oʻtavergan xosteldagilar esa hech qayerga joʻnatilmagan. Chunki parvozdagi oʻrinlar dastlab qariya, nogiron, keksa, homilador va yosh bolali ayollarga berilgan. Shunda, bir necha kundan beri xostelda turgan, yosh, sogʻlom fuqarolar xostelga yangi olib kelingan kasal va homilador ayollarga “sen nega bu yerga kelding, sen kelmasang meni joʻnatishardi” qabilida tajovuzlar ham uyushtirilgan.

Ana shunday mojarolar yuz berganidan soʻng elchixona xodimlari xostelga borib fuqarolarga “xostelda yashash birinchi boʻlib uchib ketish kafolatini bermaydi” deb qaytadan tushuntirgan. Shundan soʻng 16 kishi oʻzi mehmonxonani oʻz xohishi bilan tark etgan.

Minnatdorlik

Pandemiya sharoitida, qisqa muddat ichida “Mehr” fondi faoliyatini tashkil qilib, migrantlarga amaliy yordam berishni boshlagan biznesmen Alisher Usmonovning yordam juda katta, albatta.

Shu bilan birga, pandemiya tufayli turli muammolar boshlangan ilk kunlarda Oʻzbekiston elchixonasiga Moskvadan, Rossiya va dunyoning turli burchaklaridan tadbirkorlar va oddiy fuqarolar qoʻngʻiroq qilib oʻz yordamlarini taklif qilishgan. Bu elchixona uchun ham kutilmagan hol boʻlgan. Bu borada, ayniqsa, Moskvada faoliyat yuritayotgan Oʻzbekiston bilan bogʻliq boʻlgan tadbirkorlarning yordami juda qoʻl kelgan.

Moskvadagi 30dan ortiq oʻzbek restoran, oshxona va kafelari  koronavirus pandemiyasi boshlanganidan soʻng oʻz tashabbusi bilan aeroportda qolib ketgan, xostelda yashayotgan va boshqa muhtoj migrantlarga kuniga 2-3 mahal ovqat yetkazib berishni boshlagan va shu kunga qadar davom ettirmoqda.

Boshqa tadbirkorlar “Rahmat” aktsiyasi doirasida talaba va karantinda boʻlgan fuqarolarga tayyor ovqat yetkazib berish bilan shugʻullanishmoqda.  

Yana bir tadbirkorlar elchixonadagi kol-tsentr uchun kerakli aspob-uskunalar olib keldi. Ismini oshkor qilishni istamagan tadbirkor, 2ta noutbuk, printer, router va cheklanmagan miqdorda qoʻngʻiroqlar amalga oshirish imkoni boʻlgan sim kartalar va boshqa uskunalar olib kelgan edi.

© Sputnik /
Rabota Obщestvennogo soveta pri posolstve Uzbekistana

Vatandoshlar va Oʻzbekiston bilan bogʻliq tadbirkorlarning ulkan koʻmagi evaziga Oʻzbekiston elchixonasi pandemiya sharoitida ish joyini, turar joyini yoʻqotib Oʻzbekistonga qayta olmayotgan fuqarolarni turar joy bilan taʼminlash va ularni kuniga 2 mahal issiq ovqat yetkazib berishga imkon paydo boʻldi.

Undan tashqari yotoxonada qolgan yuzlab talabalar, koronavirusning yengil koʻrinishidan uyida davolanayotganlar oʻnlab fuqarolar, yashashga mablagʻsiz qolgan bir necha oilalarga oziq-ovqat yetkazib berish imkoni paydo boʻldi.

“Biz, turar joyi boʻlmagan, ovqatlanishga puli boʻlmasa, har qanday Oʻzbekiston fuqarosini qabul qilishga tayyormiz”, - deydi elchixona vakili. 

Shuningdek, Oʻzbekiston elchixonasi Vnukovo aeroporti rahbarityatiga minnatdorlik bildirishdi. Parvozlar bekor qilinib mehnat migrantlari 3-4 kun davomida aeroport ichida qolib ketishga majbur boʻlgan ular, imkon qadar yordam berishga, migrantlar uchun alohida xona ajratishga harakat qilishgan. Hech kimni koʻchaga haydamagan.

Pandemiya boshlanish kunlarida Sheremetyevo aeroportining tranzit hududida ham 60 nafar Oʻzbekiston fuqarolari qolib ketgan edi. Ularni navbatdagi parvozga joylashtirish uchun bir necha kun davomida kutishga toʻgʻri keldi. Oʻshandan aeroportning tranzit hududida joylashgan “Uzbechka” kafesi ham migrantlarni ovqatlantirishda katta yordam koʻrsatdi. Ular homiylar ajratgan puldan ortiq darajada migrantlarga issiq ovqat tayyorlab berishgan. Shuningdek, Sheremetyevo aeroporti hamda “Aeroflot” kompaniyasi rahbariyati tranzit hududda qolib ketgan migrantlarni olib chiqib ketishda oʻz hissasini qoʻshgan.

Elchixona xodimlari pandemiya sharoitida Moskva shahridagi va aeroportlardagi politsiya xodimlarining harakatlarini ham alohidi qayd etib oʻtishdi. Ular aytishiga qaraganda Rossiya huquqni saqlash organlari xodimlari har qanday vaziyatda faqat qonun doirasida, yuqori professional darajada harakat qilishgan.

Meni tezroq uyga joʻnating...

“Menda koronavirus tasdiqlandi, meni tezroq uyga joʻnating – mana spravka... ” Elchixonaga mana shunday fuqarolar ham murojaat qilishmoqda.

Yuzi qizargan, tez-tez yoʻtalib turayotgan, tana harorati oshgani yaqqol bilnib turadigan fuqarolar ham elchixonaga kelib, "meni tezroq joʻnating" deb murojaat qilishmoqda. Vaholanki, ular allaqachon kasallikka chalingan va uydan tashqariga chiqishi mumkin emas. Uyidan chiqib boshqalarga kasallik yuqtirgani uchun Rossiya qonunchiligiga koʻra ular jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin...

Afsuski bu fuqarolar nafaqat oʻzlarini, balki boshqalar umrini ham qadrlamaydi. Elchixonaga kelib, oʻnlab fuqarolar bilan birga navbatda turib, ichkarida xodimlar bilan muloqotda boʻlib ... Va oxir oqibat ming marta aytilgan gapni eshitib qaytishadi. ..

Ana shunday fuqarolar tufayli shu kunlarda yuzlab kishilarga yordam berayotgan elchixona xodimlarining yarmidan koʻpi kasallikka chalinib, karantinga olinishga majbur boʻlishdi. Agar butun elchixona kasal boʻlganida nima boʻlardi? Yordamga muhtoj odamlar koʻchada uxlarmidi? Kim ularni xostelga joylashtirar edi? Kim ularni issiq ovqat bilan taʼminlar edi?

Kasal boʻlidingmi  - uydan chiqma! Chunki, senga hech narsa qilmasa ham yoshi kattalar, diabet, yurak xuruji, surunkali oʻpka kasallarga koronavirus yuqtirsang ular vafot etishi mumkin!

Shunisi aniq-ki – odatda kasal, yoki nogiron kishi boshqa yurtga ishlash uchun bormaydi. Sogʻlom, kuch-quvvatga toʻlgan fuqarolar ishlash uchun keladi. Lekin, elchixona har kuni yuzlab kasal va nogiron Oʻzbekistonga “srochno qaytishi kerak” boʻlgan fuqarolar murojaat qilmoqda. Kim oshqozon osti bezini eski kasali vaj qilib, yana birining esiga boʻyrakdagi tosh tushgan, boshqasida gemorroy...

- Barchani olib chiqib ketamiz hech kim qolmaydi, faqat sabr qiling, avval nogironlar, qariyalar, homilador va kasallar shuningdek yosh bolali oilalar olib  chiqiladi, - deydi elchixona birinchi kotibi Temurbek Shamsiboyev.

Qiynalganlarga yordam beramiz, uysiz qolganlarni xostelga joylashtiramiz, lekin hammani tezda olib ketishning iloji yoʻq. Chunki Oʻzbekistonga borgandan keyin 2 hafta karantinda qolish kerak,  karantin shaharchasida esa joylar cheklangan, deb tushuntiradi Oʻzbekiston elchixonasi vakili.

Asosiy mavzular