22:52 03 Avgust 2020
Efir
  • RUB142.37
  • EUR11896.04
  • USD10207.69
Jamiyat
Havola olish
178940

Gap Oʻzbekiston janubidagi AQSH harbiylari tomonidan terrorchilik tashkilotlarga qarshi kampaniya vaqtida foydalanilgan "Qarshi-Xonobod" aviabazasi haqida bormoqda.

TOSHKENT, 10 iyul — Sputnik. Amerika harbiy xizmatchilari 2000-yillarda Oʻzbekistondagi harbiy bazada joylashgan vaqtlarida zaharli moddalar taʼsiriga uchragan boʻlishlari mumkin. Bu haqda Pentagonning maxfiylikdan chiqarilgan hujjatlariga tayangan holda CNN xabar bermoqda.  

Bu yerda gap Oʻzbekiston janubidagi, amerikalik harbiylar tomonidan 2001 yil 11 sentyabrda yuz bergan terraktlardan soʻng "Al-qoida"* terroristik tashkiloti va "Tolibon"* radikal harakatiga qarshi kampaniyada foydalanilgan "Qarshi-Xonobod" aviabazasi haqida bormoqda.

Respublikachilar qoʻmitasi aʼzosi Mark Grinning aytishicha, maxfiylikdan chiqarilgan hujjatlar K2 aviabazasida (Qarshi-Xonobod) xizmat qilgan qoʻshinlar yuqori toksik kimyoviy moddalar va radioaktiv materiallar taʼsiriga duch kelganliklari haqida dalillar sonini oshirmoqda.

“Saraton kasalligi K2 faxriylari orasida boshqa joylarda xizmat qilgan harbiylarga qaraganda besh baravar yuqori va ularning koʻplari kasallik bevosita xizmat bilan bogʻliq ekanligiga qaramay, nafaqa olish huquqiga ega emaslar. Kongress kuta olmaydi. Ushbu hujjatlarning jamoatchilikka oshkor etilishi - Pentagon va Faxriylar masalalari boʻyicha vazirlikni javobgarlikka tortish va mamlakatimiz uchun fidoyilik koʻrsatgan bu jasur faxriylar uchun adolatga erishish yoʻlidagi katta qadamdir”, - degan Grin.

2001 yildagi maʼlumotlarga koʻra, baza atrofidagi maydon avia-yoqilgʻi bilan toʻyingan boʻlgan, tuproqdan chiqqan bugʻlardan nafas olish odamlar salomatligiga salbiy taʼsir koʻrsatgan boʻlishi mumkin. 2004-yilda ham aviabazadagi harbiylar har kuni radiatsiyaga duch boʻlgan boʻlishlari mumkin.

"Xonobod" aviabazasi va harbiy aerodrom XX asrning oʻrtalarida barpo etilgan. Ushbu majmuadan Afgʻonistonda amalga oshirilgan harbiy harakatlar - 1980-1989 yillar davomida faol foydalanilgan. 11 sentyabr teraktlaridan keyin AQSH terrorchilikka qarshi kurash xalqaro koalitsiyasini tashkil qilib, Afgʻonistonda amaliyotni boshlagan edi. Vashington oʻz qoʻshinlarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida Oʻzbekistondan yiliga 10 million dollar evaziga Oʻzbekistondan "Xonobod" bazasini ijaraga olgandi. Aerodromda jangovar vertolyotlar va harbiy-transport samolyotlari, shuningdek, 1500 nafarga yaqin harbiy xizmatchilar joylashtirilgan.

2005 yilda Andijon voqealari va Vashingtonning ushbu voqeaga munosabati tufayli Toshkent amerikaliklardan Qarshi yaqinidagi aviabazani tark etishni talab qildi. AQSH harbiy-havo kuchlarining soʻnggi samolyoti oʻsha yilning noyabr oyida aerodromni tark etdi. Amerikaliklar Qirgʻizistondagi "Manas" aerodromiga koʻchib oʻtdilar.

Keyinchalik respublikaning birinchi prezidenti Islom Karimov bundan buyogʻiga Oʻzbekiston hududida bironta xorijiy baza boʻlmaydi, deya bir necha bor taʼkidlagan.

* “Islom davlati” (ISHID, ID) va “Tolibon” – Rossiya va qator davlatlarda taqiqlangan terrorchilik tashkilotlar.

Asosiy mavzular