17:52 22 Oktyabr 2020
Efir
  • RUB133.19
  • EUR12153.63
  • USD10371.76
Dunyoda
Havola olish
468 0 0

Vashington Xitoyga “Gonkong avtonomiyasini qulatishi va inson huquqlarini buzganligi” uchun sanktsiyalarni vaʼda qilmoqda. Hozircha gap xitoylik amaldorlarga vizalarni cheklash xaqida bormoqda.

Vashington Xitoyga “Gonkong avtonomiyasini qulatishi va inson huquqlarini buzganligi” uchun sanktsiyalarni vaʼda qilmoqda. Hozircha gap xitoylik amaldorlarga vizalarni cheklash xaqida bormoqda, ammo yanada keskinrogʻi - Xitoyni SWIFT bank oʻtkazmalari tizimidan uzib qoʻyishgacha choralar ehtimoldan holi emas.

Oddiy haqiqat hammaga ayon: SWIFT dunyoning iqtisodiy modelining bir qismi sifatida geosiyosatga qiziqish bildirmaydi, lekin geosiyosat SWIFT-ga qiziqadi. Hech kimga sir emaski, yaqindan beri ushbu xalqaro pul oʻtkazmalari tizimi AQSH qoʻlida shantaj vositasiga aylandi.

Vashingtonga har qanday davlat “oʻzini notoʻgʻri” tutayotgani koʻrinishi bilanoq, Oq uy darhol unga xalqaro pul oʻtkazmalari tizimidan uzish bilan tahdid qilmoqda.

Toʻgʻri, odatda AQSH tahdidlari koʻpincha amalga oshmaydi, lekin davlatlarning ushbu tizim xizmatlaridan uzib qoʻyishning ikki holati boʻlgan. Masalan, 2017 yilda ushbu chora Shimoliy Koreyaga nisbatan qoʻllanilgan, bundan oldin esa 2012 yilda Eron SWIFT'ga kirish huquqidan mahrum boʻlgan edi. Mana endi esa navbat Xitoyga.

Mutaxassislarning fikriga koʻra, mamlakatni SWIFT tizimidan uzib qoʻyish xavfi juda jiddiy, chunki bu holatda mamlakatning oʻzi emas, balki amerikaliklar tanlagan “nishon” bilan ishlaydigan barcha kompaniyalar zarba ostida qoladi.

Xitoy holatida esa maʼlum zarar yetkazilishi mumkin, chunki Xitoy tashqi savdosining bir qismi dollar koʻrinishida amalga oshiriladi. Ammo bu holda, Pekin hozirda nafaqat sinovdan oʻtkazayotgan, balki allaqachon 96 mamlakatni qamrab olgan CIPS toʻlov tizimi unga juda qoʻl keladi.

Shuning uchun, eng yomon holatda ham, Xitoy SWIFT'ga toʻliq oʻrinbosarni ishga tushirishi mumkin. Bu holda, dunyoda ikkita bir-biridan ajralgan moliyaviy tizim vujudga keladi va natijada bu amerikaliklarning oʻziga jiddiy zarba berishi mumkin.

Axir bunda AQSH ixtiyoriy ravishda yangi moliyaviy platformaning asosiy valyutasiga aylanadigan yuanni kuchaytirishiga toʻgʻri keladi. AQShning oʻzi, trillion dollarlik kosmik davlat qarzini hisobga olgan holda, qolgan dunyoni dollardan “qochishini” va oldingi mavqeini yoʻqolishiga olib keladigan defoltni kutishi mumkin.

Shuning uchun, Oq uyning bu tahdidlarini faqatgina AQSH va Xitoy oʻrtasidagi savdo bitimi boʻyicha muzokaralarning navbatdagi bosqichi qadami maʼnosida koʻrsa boʻladi. Tramp, odatdagidek, muhim uchrashuv oldidan stavkalarni koʻtaradi. Avvaliga u vaziyatni keskinlashtiradi, uni iloji boricha qizdiradi, keyin esa Si Tszinpinni uning eng yaqin doʻsti ekanligini va tomonlar muzokaralarni davom ettirayotganini maʼlum qiladi.

Aytish joizki, Pekin Gonkongdagi vaziyat boʻyicha Xitoy rasmiylariga qarshi sanktsiyalarni joriy etish qarori borasida Vashingtonga “qatʼiy norozilik” bildirdi. Xitoy AQShga “jiddiy qarshilik” bilan tahdid solib, oʻz ichki ishlariga aralashmaslikka chaqirdi – ahir Xitoy uchun SWIFT'ning oʻz analogini ishga tushirish muammo hisoblanadi.

Shu sababli, hozirgi sharoitda AQSH dollar tizimining tobutiga yana bir mixni oʻz qoʻllari bilan qoqishi kerakmi degan savol yana quruq gapga oʻxshab qolmoqda.

Muallif Olga Gavrilova, Sputnik radiosi

Asosiy mavzular