Kolumnistlar

Masofadan turib yoʻq qilish – Pentagon Rossiya armiyasining kuchli tomonini aytdi

© Flickr / Rodd PacionCistema zalpovogo ognya M142 HIMARS
Cistema zalpovogo ognya M142 HIMARS - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 15.03.2021
Zamonaviy uzoq masofaga zarba beruvchi snaryadlar borasida AQSH Rossiyadan ancha ortda qolganini ularning oʻzlari ham tan olishmoqda.
TOSHKENT, 15 mar — Sputnik, Andrey Kots. AQSH quruqlik kuchlari yaqinda yangi aslahaga ega boʻladi. Reaktiv yalpi oʻt ochish tizimlari uchun ishlab chiqarilgan ER GMLRS nomli boshqariluvchi snaryad 80km masofagacha zarba berishi mumkin. Batafsil RIA Novosti materialida.

“Oltin” snaryadlar

Zamonaviy uzoq masofaga zarba beruvchi snaryadlar taqchilligi – AQSH armiyasininguzoq muddatli muammosi ekani oldindan maʼlum. Bu borada ular Rossiyadan ancha ortda qolganini oʻzlari ham tan olishmoqda.
Ushbu qurolning 2020 yilning noyabr oyida oʻtkazilgan sinovlari – muvaffaqiyatsiz oʻtgandi. Snaryad havoga uchirilganidan soʻng darhol portlab ketgan edi. Endi boʻlsa Lockheed Martin kontserni oʻz xatolari ustida ishlab, raketaning kamchilliklkariri bartaraf etganidan soʻng ER GMLRS Nyu-Meksikodagi White Sands poligonida muvaffaqiyatli sinovdan oʻtdi. Yangi snaryad HIMARS reaktiv yalpi oʻt ochish tizimida sinovdan oʻtkazildi. Yangi qurol aynan ushbu tizim uchun ishlab chiqilgan edi.
Prezident Rossii Vladimir Putin prezident SSHA Donald Tramp - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 30.03.2018
Dunyoda
Kimoʻzar oʻyini boshlanmoqda: AQSH qurol-aslaha poygasida Rossiyani ortda qoldirmoqchi
“Bizning yangi boshqarluvchi reaktiv snaryadimiz zenit-raketa tizimlarining zarba berish uzoqligini sezilarli darajada oshiradi, - dedi Lockheed Martin raketa boʻlinmasi vitse-prezidenti Gailya Kempbell. — Boʻlib oʻtgan sinov davomida butun parvoz trayektoriyasi boʻyicha kutilgan natijalarga erishildi, rejalashtirilgan masofada nishonga zarba berildi va HIMARS dasturiy taʼminoti sozlandi. Undan tashqari yangi qurol biroz oʻzgartirilganidan soʻng RSZO M270 kabi eski tizimlarda ham foydalanish mumkin boʻladi”.
Kempbell aytishiga qaraganda, navbatdagi sinovlarda rekord masofa uzoqlikka erishiladi – 150 km. Agar bu amalga oshsa amerika zenit raketa tizimlari dunyoda eng uzoq masofaga zarba beruvchi tizimga aylanadi. Lekin istiqbolli snaryadlar ommaviy boʻlishi – amrimahol. Chunki 60 km masofaga zarba beruvchi standart snaryad narxi – 100 ming dollar. Yangilangan snaryad Pentagonga undan ham qimmatga tushadi.
ER GMLRS (Enhanced Range Guided MLRS) – bu kalibri 227 millimetr boʻlgan boshqariluvchi snaryad boʻlib, u kassetali yoki monoblok jangovar qismga ega boʻlishi mumkin. Nishonga olish tizimi – inertsial yoki sputnik orqali. Maqsadi— yakka kichik oʻlchamli nishonlarga zarba berish. Masalan – tanklar yoki kichik oʻlchamli bir necha obʼyektlar guruhi boʻlishi mumkin. Hozir AQSH armiyasida 50 mingga yaqin ana shunday snaryadlar bor. Pentagon yana qancha yangilangan snaryad xarid qilishi nomaʼlum, lekin ularni ishlab chiqarish 2023 yilga belgilangan.

Yerdagi yuutqlar

Amerikaliklar stvolli artilleriyani ham kuchaytirishni istashmoqda. Oʻtgan yilning mart oyida ERCA (Extended Range Canon Artillery) – yangi ishlab chiqarilayotgan oʻziyurar gaubitsa 65 km masofadagi nishonga zarba bergan edi. Bu ayni damda AQSH armiyasida boʻlgan eng kuchli oʻziyurar toʻp M109ga qaraganda ikki baravar uzoq. Sinovda 155-millimetrli XM907 toʻpidan (uzunligi 58 kalibr) ikki xil snaryad ishtirok etgan. Boshqarish mumkin boʻlgan Excalibur va eksperimental – aktiv va reaktiv XM1113 snaryadlari ishtirok etgan. Ikkala aslaha ham kichik oʻlchamli nishonni muvaffaqiyatli ishgʻol qilgan.
Prezident Rossii Vladimir Putin provodit yejegodnuyu press-konferentsiyu - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 22.12.2020
Siyosat
Bunaqasi dunyoda hech kimda yoʻq - Putin yangi qurol haqida
Vashingtonda artilleriyaga bejiz extibor qaratilayotgani yoʻq. 2017 yilning dekabr oyida RAND – nufuzli izlanishlar markazi Rossiya armiyasining jangovar imkoniyatlari haqida Pentagon uchun hisobot tayyorlagan edi. Unda aytilishiga koʻra, urush yuz bergan taqdirda Rossiya masofadan turib, raqibning quruqlikdagi qoʻshinlariga maksimal darajada zarar yetkazishga harakat qiladi. Dushman qoʻshinlarining yon flang tomonlariga zarba berishga, manyovr qilishga bloklashga harakat qiladi.
“Ruslar maksimal darajada artilleriyadan foydalanadi. Bu borada Gʻarb armiyalariga qaraganda ularning ustuvorligi bor. Masalan Amerika armiyasida faqat bitta artilleriya bataloni bor. Rossiya armiyasida esa oʻt ochish boʻlinmalari juda koʻp. Uch moto-oʻqchi va bir tank batalonlaridan iborat brigadaga odatda, ikkita oʻziyurar toʻpli va bitta reaktiv artilleriya bataloni hamroh boʻladi. Birma-bir jangda amerika harbiy brigadasi koʻp sonli toʻplarga va reaktiv oʻt ochish tizimlariga ega boʻlgan raqibga duch keladi. Ular turli xil aslahalardan foydalanishi va uzoq masofaga zarba berishi mumkin”, - deyilgan edi RAND hisobotida.

Jiddiy ortda qolgan

Amerika armiyasi bu sohada rostdan ham ortda qolgan. Rossiya armiyasiga 2016 yildan beri yangilangan 300 millimetrli yangilangan RSZO "Tornado-S" tizimlari yetkazib berilmoqda. Ushbu tizim dushmanning tirik joni, yengil zirhlangan va zirhlangan texnikasiga, taktik raketalari, vertolyotlari va qoʻmondonlik punktlariga zarba berishi mumkin. Uning zarba berish uzoqligi 120 kmni tashkil qiladi. Kelajakda uni 200 kmga yetkazish rejalashtirilgan. Amerikaning HIMARS tizimi – 80km masofagacha zarba berishi mumkin.
Transportno-zaryajayuщaya mashina kompleksa Iskander-K s krыlatыmi raketami R-500 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 25.06.2019
Dunyoda
Rossiya harbiylari yangi S-500 zenit-raketa tizimi bilan taʼminlanadi
Undan tashqari Rossiya armiyasida biroz eskirgan boʻlsa-da, lekin boshqariluvchi snaryadlar bilan bir necha yuz kilometr masofaga zarba beruvchi "Smerch" yalpi oʻt ochish tizimlari ham bor. Amerika zenit-raketa tizimlarini kichik masofali operativ-taktik billistik raketalarni uchirish uchun foydalanish mumkin. Ularning uzoqligi 300 km. Lekin bunga javoban Rossiyaning ham “Iskander-M” tizim bor. Uning zarba berish masofasi – 500km.
Undan tashqari Rossiyaning zenit-raketa tizimi AQShga qaraganda xilma-xiligi koʻproq. Ogʻir 300 millimetrli “Smerch” va “Tornado-s”dan tashqari, quruqlik qoʻshinlari ixtiyorida zarba berish masofasi 42 kilometr boʻlgan 122 millimetrli "Grad" va "Tornado-G"lar bor. Shuningdek 36 kmga zarba beruvchi 220-millimetrli “Uraganlar" bor. Radiatsion, kimyoviy va biologik himoya qoʻshinlari ixtiyorida TOS-1 va TOS-2 — olov purkash tizimlari bor. Bularni yaqin masofa (6 km) zenit raketa tizimlari deyish mumkin.
Amerika armiyasida esa hozircha faqat – zarba berish uzoqligi 60 km boʻlgan, 227-millimetrli HIMARS va M270 tizimlariga ega. Oʻq otar artilleriyada ham shunga oʻxshash vaziyat. Ularning eng yangi toʻpi - SAU M109A7 oskolka-fugasli snaryad bilan 22 kilometr masofaga zarba berishi mumkin. Rossiyaning "Msta-S" oʻziyurar toʻpi (SSSR davrida yasalgan) — na 25 km masofaga, ayni damda yaratilayotgan "Koalitsiya" oʻziyurar toʻpi – boshqariluvchi snaryadlar bilan 80 kilometr masofagacha zarba berishi mumkin.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala