Kolumnistlar

Ukraina “yashirin savdo” buyumiga aylandi

© AP Photo / Efrem LukatskyUkrainskiy flag i monument Rodina-Mat v Kiyeve
Ukrainskiy flag i monument Rodina-Mat v Kiyeve  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 06.06.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Nahotki, ular Rossiyada “Lui Vitton”, Lego va burgerlar sotishni toʻxtatsa, ruslar yigʻlab koʻchalarga chiqadi va inqilob uyushtiradi, deb ishongan boʻlsa?
Ukrainadagi maxsus operatsiya qancha uzoq davom etsa, yevropalik "sheriklar" uchun saflarini mustahkam tutib turish shunchalik qiyinlashmoqda. Aftidan, "iqtisodiy blitskrig"ga asoslangan dastlabki reja amalga oshmaganidan soʻng, ular nima qilishini bilmay qolganga oʻxshaydi. Nahotki, ular “Lui Vitton”, Lego va burgerlar sotishni toʻxtatsa, ruslar yigʻlab koʻchalarga chiqadi va inqilob uyushtiradi, deb ishongan boʻlsa?
Bu fikr qanchalik axmoqona tuyulmasin, (Minonlar haqidagi multfilmga oʻxshaydi), Gʻarb elitasining bugungi rivojlanish darajasi ham xuddi shunaqa. Koʻrganimizdek, ularning yengil va tez gʻalabasi amalga oshmadi va bir zumda saflar toʻlqinlana boshladi.
Ajablanarlisi, buni AQSH prezidenti Bayden boshlab berdi. Oʻtgan hafta u New York Times sahifalarida “Amerika Ukrainada nima qilmoqchi va nima qilmoqchi emas” sarlavhali maqola eʼlon qildi. Maqolada prezident Ukrainaga tonnalab qurol yetkazib berayotganining sababini aytib oʻtgan. Sizningcha u ruslar va ukrainlar, shuningdek tinch aholi vakillarining qoni toʻkilayotganidan mazza qilish uchun mojaroni kuchaytirish maqsadidami?
Qoʻysangizchi. Zalp olovli reaktiv tizimlar, vertoletlar va ogʻir uchuvchi apparatlar, stingerlaru, javelinlar- bularning barchasi janob Baydenning soʻzlariga koʻra, "faqat tinchlik maqsadida yetkazib berilayapti". Faqatgina “Ukrainaga Rossiya bilan boʻladigan muzokaralar stolida gʻalabaga yaqin pozitsiyani taʼminlash uchun”.
Qizigʻi, mart oyida "Putin ketishi kerak” deb gapirgan oʻsha Bayden, bugun ovozini sezilarli darajada pastlabdi. “Nima boʻlishidan qatʼiy nazar men janob Putinga qoʻshilmayman va uning harakatlarini chidab boʻlmas deb hisoblayman- deydi u oʻz maqolachasida,- Qoʻshma Shtatlar uni agʻdarish yoʻllarini qidiradi”, degan joyi ham bor.
"Naqadar Ajoyib". Bu gapni Tramp prezident boʻlganda "ruslar amerikaliklarning saylovlarida aralashgan" degan yolgʻon xabarlarni tarqatgan odamlarning oʻzi aytayapti. Umuman prezidentning oʻzi bu gaplar qanday eshitilishini his qiladimi yoʻqmi?
Baydenizm soʻzlarini tushuntirib berish boʻyicha malaka oshirgan donishmand amerikalik siyosatshunoslarning keng ommaga tushuntirishicha, AQSH prezidenti bu soʻzlari bilan Ukraina boʻyicha “yashirin savdoga” tayyor ekanligini bildirib Moskvaga signal yuborgan.
Baydenga ergashib Frantsiya prezidenti ham Moskva tomonlarga ezgulik nurlarini taratishga oshiqdi. “Harbiy harakatlar tugagandan keyin biz muzokara stoliga oʻtirib, diplomatiya yoʻli bilan yechim topishimiz uchun ham Moskvani haqorat qilish kerak emas”,- deydi Emmanuel Makron Kreml bilan boʻlgan qoʻngʻiroqlarining birida.
Mana sizga yana bir yangiyangilik. AQSH davlat departamenti va Pentagon siyosiy konsultanti Edvard Lyutvakkning aytishicha, ukrain inqirozidan chiqishning yagona yoʻli bu Donetsk va Lugansk respublikalaridagi referendum boʻlishi mumkin. “Rossiyani magʻlub etish- fantastikaga oʻxshaydi”, - deydi ekspert va rossiyaliklarning sanktsilarni umuman his qilmaganini taʼkidlab oʻtadi.
Mashhur tarixchi va iqtisodchi eng oddiy narsani ilgʻay olgan: “Rossiya oziq-ovqatni oʻzi ishlab chiqaradi va energiya uchun oʻz manbalariga ega”. Shuning uchun ham sanktsiyalar ish bermadi, kechirasiz endi.
Hayratlanarlisi, Lyutvakk ushbu isyonkor fikrlarini oʻzining qayoqdagi bir blogida emas, balki Germaniyaning yarim rasmiy boʻlmish Die Welt gazetasiga bergan intervyusida aytgan. Gazeta ham buni chop etgan. Biroq, bu muzakaralarga chorlovlar va yarashishga shaʼmalar qayerdan paydo boʻldi? Nima uchun gʻarblik sheriklar toʻsatdan ohanggini oʻzgartirib Moskvaga rasmiy ravishda tilyogʻlamalik qilishni boshlashyapti?
Koʻp tomondan bu Ukraina armiyasining achinarli ahvoli bilan bogʻliq. “Hozirgi kunda bosqinchilar hududimizning 20% dan ortigʻini nazorat qilyapti”,- deb hozirgina Lyuksemburg (ha, mana shu mitti mamlakatcha ham Ukrainaga qurol yetkazib berishga ulgurdi) siyosatchilari oldidagi videochiqishda shikoyat qilib oʻtdi Vladimir Zelenskiy. Umuman, vaziyat ukrain qoʻshinlari uchun achinarli. Va gʻarblik xoʻjayinlar, oʻz proksi-kazaklariga nafas rostlab olishiga yordam berish maqsadida Moskvani maxsus operatsiyani toʻxtatishga koʻndirishmoqchi.
Bu vaqtning oʻzida tinchlikka chorlovchi chiqishlar - bu baribir Rossiyaga qarshi axborot urushining davom etishi degani. Kollektiv gʻarb Rossiyani yakkalayman deb oʻzi izolyatsiyaga tushib qolganini angladi.
Stingerlar, javelinlar, Ukraina uchun koʻp milliardli lend-lizlar, ongsiz tarqatilgan rusofob propaganda, global taʼminotlar zanjirini chiqindiga aylantirayotgan sanktsiyalar- bugun butun dunyo koʻz oldida gʻarb mamlakatlari rahbarlari urush oloviga yogʻ sepganlar sifatida namoyon boʻldi. Darhol buni nimadir qilish kerak. Va gʻarblik “sheriklarimiz” oʻzlarini tinchlik kabutari deb koʻrsatishga urinib koʻrishdi. Ular muzokaralar va tinchlik tarafdori, Rossiya esa oyoq tirab turib olgan emish. Biroq, hamon oʻz shartlari tinglanmaganidan keyin Rossiya yana qanday muzokaralar qilsin?
Gʻarb tomondan toʻsatdan chiqishlarning muloyimlashishi- siz va biz, Rossiya fuqarolariga belgi berishdir. Yaʼni, hammasi yaxshi, “kelinglar hammamiz doʻst boʻlib yashaylik” qabilida. Kelishamiz ham. Kelinglar, bizning uch yuz millard dollar va boshqa mayda-chuydalarni oʻgʻirlaganimizni sizlar unutasizlar va bizning shartlarimiz boʻyicha shartnoma imzolaysizlar. Biz esa sanktsiyalarni bekor qilish haqida oʻylab koʻramiz. "Tinchlik, doʻstlik va saqich".
Bilmadim, balki bu usul sodda, qoʻrqitilgan, ehtirosga berilgan 80 yillarning soʻnggidagi sovet xalqiga ish bergan boʻlarmidi. Ammo, hozirgi oʻttiz yil ichida biz koʻp narsalarni koʻrdik va sheriklarimizning arzon-garov ajratishlarini bittadan his qilishni oʻrganganmiz.
Rossiya maxsus operatsiyasining ommaviy qoʻllab-quvvatlanishi - majburiy emas, balki chin koʻngildan qoʻllovi- gʻarblik rahbarlar uchun kutilmagan va ogʻir zarba boʻldi. Ular Rossiyada xotirasi sterillangan global avlod yetishib chiqqan va u Gʻarbda chiqqan quyoshga qaraydi degan xomxayol bilan xursand boʻlib yurishgan edi.
Aslida esa, hech narsa oʻzgarmagan - ruslar har doimgidek oʻzi bilan oʻzi ovora: jang qiladi, ishlaydi, tarixni yaratadi. Oʻzlarini xuddi erkin, hur xalqdek tutadi. Global koʻmitalarning aql oʻrgatishlarini ham tinglamaydi. Sanktsiyalarning oltitalab paketlari ham, rusofob jazavalari ham yordam bermadi.
Avvaliga gʻarblik sheriklar oʻz gʻazablarini yashirib turolmadilar. Kuchsiz gʻazab qandaydir doʻq-poʻpisa, tahdid va sharmandali jazavalarda sezildi. Ammo bu ham hech kimni hayratga solmadi. Shuning uchun endi biz bilan boshqacha gaplashib koʻrishmoqchi- iliq va samimiy. Aytish lozim boʻlsa, insoniylik bilan.
Muloqot ohanggini oʻzgartirish haqidagi bunday gʻoyalar Vashingtonda sezila boshlagan edi. Atigi bir necha kun oldin nufuzli nashr boʻlmish Foreign Affairs da Moskva bilan qanday toʻgʻri muloqot qilish haqida Baydenga koʻrsatmalar berilgan maqola eʼlon qilindi. Uni amerikalik professor Maykl Kimmedj va bizning sobiq vatandoshimiz Mariya Lipman yozgan.
Mualliflarning sezishlaricha, Bayden va boshqa amerikalik gumashtalarning Rossiyaga tahdidlari va surbetliklari ruslar tomonidan juda yomon qabul qilinadi. “Gʻarbning Rossiya magʻlubiyati yoki zaiflashuvi haqidagi gaplari ruslar bilan oradagi jardlikni yanada kattalashtiradi”. Bundan tashqari, rossiyaliklar Vashingtonning qandaydir muxolifatchini qoʻllab – quvvatlayotganini koʻrsa, ular bu muxolifatchiga ishonmay qoʻyadi va unga yomon munosabatda boʻlishni boshlaydi.
Shuning uchun Bayden bunda odobliroq boʻlishi, “Shtatlar esa oʻzini xuddi Rossiyaning tashqi siyosati bilan qiziqmayotgandek tutishi, bu borada har qanday izoh berishdan tiyilishi va hech qachon muxolifatchilar bilan aloqalari borligini sezdirmasligi shart”.
Umuman, Moskva bilan yaxshi niyatda ekanliklarini bildirib va mojarolarni kuchaytirmasdan “xotirjam va ehtiyotkorona”, gaplashish kerak. Oʻshanda ruslar laqqa tushib Vashington talab qilayotgan har bir ishni bajarishlari mumkin. Xoʻsh, nima ham derdik, mualliflarga ofarin! Rosa harakat qilishibdi, azamatlar. Koʻrib turganimizdek, soʻnggi kunlarda gʻarblik yetakchilar aynan bu yoʻriqnomacha boʻyicha yoʻl tutyapti.
Boshqa bir masala. Bunday tilyogʻlamalik va kim yaxshi kim yomonga oʻynash umuman ish bermaydi. Rossiyaning oʻz talablari bor - Ukrainaga ham va Gʻarb mamlakatlariga ham. Va ularning barchasi talablarni bajarishlari shart. Boʻlmasa, maxsus operatsiya barcha koʻzlangan maqsadlarga erishilmaguncha davom etadi. Yoqadimi, yoʻqmi..., xullas, meni tushundingiz.
Yangiliklar lentasi
0