Iqtisod

Oʻzbekiston import oʻrnini bosishda Rossiyada asosiy oʻrinni egallamoqda

© Sputnik / Dilshoda RaxmatovaObuv izgotovlennaya uzbekskimi proizvoditelyami
Obuv izgotovlennaya uzbekskimi proizvoditelyami - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.07.2022
Obuna boʻlish
Yandex newsTelegram
Gʻarb sanktsiyalari tufayli Rossiya hukumati import oʻrnini bosish kursini eʼlon qildi. Oʻzbekiston kompaniyalari imkoniyatlardan keng foydalanib, Rossiya kapitali va oʻz mahsulotlarni yetkazib berishni koʻpaytirmoqda.
TOSHKENT, 13 iyul - Sputnik. Rossiya biznesi 2022 yilning yarim yilligida Oʻzbekistonda 399 ta korxona yaratgan. Statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, bu respublikada xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar soni boʻyicha eng yaxshi koʻrsatkich.
Oʻzbekistonda Rossiya korxonalarining soni yildan-yilga oshib bormoqda. Ayni paytda respublikada Rossiya kapitalidagi 2 654 ta korxona faoliyat koʻrsatadi. Bu mamlakatda xorijiy investitsiyadagi deyarli har beshinchi kompaniya degani.
Koronavirus pandemiyasi, Rossiyaga qarshi sanktsiyalar ham mamlakatda Rossiya kompaniyalarining soni oshishiga toʻsqinlik qila olmadi. Gʻarb cheklovlari amerikalik va yevropalik siyosatchilar kutganidek Rossiya iqtisodiyotiga sezilarli taʼsir qilgani yoʻq. Buni Vladimir Putin Peterburgda boʻlib oʻtgan xalqaro iqtisodiy forumda ham taʼkidlab oʻtdi.
“Rossiyaga qarshi iqtisodiy blitskrig boshidanoq muvaffaqiyatsiz edi. Sanktsiya quroli ikki qirrali - u oʻz mafkurachilari va quruvchilariga koʻproq zarar yetkazadi”- deydi Rossiya yetakchisi.
Rossiyaga qarshi sanktsiyalari tufayli Yevropada boʻlgani kabi Amerikada ham yil boshidan buyon inflyatsiya rekord natijalarni koʻrsatmoqda. Ekspertlar nafaqat energomanbalar, balki oziq-ovqat mahsulotlari tanqisligi, AQShda retsessiya yuzaga kelishi imkoniyatlarini prognoz qilishmoqda. Bu paytda Rossiya rubli mustahkamlanishda davom etib, iqtisodiyotning aksariyat qismi esa barqaror boʻlib qolmoqda.

Import oʻrnini bosish dasturi - hamkorlikning yangi istiqbollari

Sanktsiyalar tufayli Rossiya import oʻrnini bosish dasturini faollashtirdi. Dastur 2014 yilda boshlangan, Ukrainadagi maxsus harbiy operatsiya boshlanishi va sanktsiyalar tufayli faollasha boshladi. Dasturning mohiyati ichki bozorda import qilinadigan tovarlarni mahalliy ishlab chiqarilgan mahsulotlar bilan toʻldirishdan iborat. Shunday qilib, 2021 yilning soʻnggiga qadar mamlakatda import qilinadigan tovarlar oʻrniga oʻz mahsulotlarni ishlab chiqarish boʻyicha 1,5 mingta loyiha amalga oshirildi.
Dasturda qoʻshni davlatlar, xususan, Oʻzbekistonning oʻrni ahamiyatli. Yil boshidan Rossiya bozorini 150 ga yaqin Gʻarb brendlari tark etdi. Oʻzbekiston kompaniyalari va Rossiya-Oʻzbekiston qoʻshma loyihalari esa boʻsh qolgan oʻrinlarni toʻldirish niyatida.
“Bu importning oʻrnini import bilan toʻldirish degani. Shubhasiz, Gʻarb sanktsiyalari nafaqat mahalliy mahsulotlarni koʻpaytirishga, balki savdo-sotiq oqimi oʻzgarishiga turtki boʻlishi kerak. Oʻzbekiston bu vaziyatdan foyda koʻradigan birinchi iqtisodiyot. Chunki Gʻarb brendlarining kiyim-kechak sotishdan bosh tortishi Rossiya brendlari uchun ishlab chiqarishni, shuningdek Oʻzbekistonda toʻqimachilik va tikuvchilik ishlab chiqarishni koʻpaytirish imkoniyatlarini ochib beradi”, - deydi Rossiya globallashuv va ijtimoiy harakatlar instituti Iqtisodiy tadqiqotlar markazi rahbari Vasiliy Koltashov.

Toʻqimachilik sanoati

Bunday hamkorlikning eng muhim sohalaridan biri toʻqimachilik sanoatidir. 2022 yilning yanvar-mart oylarida Oʻzbekiston qiymati $764 mln. boʻlgan mahsulot eksport qildi. Oʻtgan yilning xuddi shu davri bilan taqqoslaganda, toʻqimachilik mahsluotlari eskporti 20% ga oshgan.
Zarina, Oodji, Sela, Mia Cara, Befree kabi Rossiyaning bir qator taniqli brendlari mahsulotlarini qisman Oʻzbekistonda ishlab chiqaradi.
Mia Cara - Rossiyaning mashhur korxonasi- 1787 yilda Ivanovo- Voznesenskiy toʻqimachilik viloyatining bir qismi sifatida tashkil etilgan Teykov paxta zavodi. Bu yerda hozir mashhur ivanov trikotaj kiyim-kechaklari ishlab chiqariladi. Bir necha yil avval kombinat rahbariyati Ivanovo viloyatidagi qator korxonalar vakillari bilan Oʻzbekistonda boʻlib, toʻkimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishda hamkorlik qilishga kelishib olgan.

Maishiy texnika

Oʻzbekistonning “Artel Electronics” korxonasi Rossiya bozorida oʻz mahsulotlari yetkazib berish soni ortgani haqida xabar berdi. Kompaniya maishiy texnikalari Rossiya xaridorlari orasida allaqachon ommalashgan. Artel ning muzlatkich, mini-pech va boshqa maishiy jihozlarini "Ozon" va ”DNS” kabi yirik bozorlarda xarid qilish mumkin. Ayni kularda “M.Video” ham Oʻzbekiston kompaniyasi mahsulotlariga qiziqish bildirgan.
“Mahsulotlarimiz eksportida Rossiya bozori eng mashhur yoʻnalish boʻlgan va shunday boʻlib qoladi”, - deydi kompaniya matbuot xizmati Sputnik muxbiriga. - Xabaringiz boʻlsa kerak, kompaniyamiz bu yildan boshlab “M.Video-Eldorado” bilan aniq kelishuvlarga ega boʻldi.
Mutaxassislarning fikriga koʻra, toʻgʻri joylashtirish bilan kompaniya mahsulotlari Rossiya bozorining 5 %ni egallashi mumkin.

Charm, jun mahsulotlari va poyabzal

Oʻzbekistonning charm ishlab chiqaruvchi korxonalari ancha vaqtdan buyon Rossiya kompaniyalari bilan hamkorlik qilib keladi. Sputnik muxbirining aniqlashicha, “Oʻzcharmsanoat” uyushmasi Rossiya charm va poyabzalchilar uyushmasi (RSKO), shuningdek, shaxsiy himoya vositalarini ishlab chiqaruvchilar va yetkazib beruvchilar uyushmasi bilan uzoq muddatli hamkorlik memorandumlarini imzolagan.
Ayni paytda uyushma hamkorlik doirasida Rossiya korxonalari bilan bir qancha loyihalarni amalga oshirmoqda. Xususan, 2018-2019 yillarda “Kara Deri” QK MCHJ Rossiyaning “Komplan” MCHJ bilan Toshkent viloyatida charm mahsulotlarni ishlab chiqarish boʻyicha 1,5 million dollarlik investitsiya loyihasini amalga oshirdi.
Toshkent viloyatida “Sochavskiy processing” MCHJ Rossiya kapitalini jalb etgan holda junni qayta ishlash loyihasini ishga tushirdi. Shuningdek, rossiyalik investorlar Buxoro viloyatidagi “Sarabel Karakul Diameb” MCHJ qorakoʻl xomashyosi va junni qayta ishlash loyihasida ham ishtirok etdi.
Oʻzbekistonning “Art Nur Orto” MCHJsi Rossiyaning “Akopyan A.S” ART-ORTO YATT bilan hamkorlikda Fargʻona viloyatida ortopediya, diabet va profilaktik poyabzallarni ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi. Loyihaning umumiy qiymati- $1,5 mln.
Uyushma yaqin kelajakda yana ikkita qoʻshma loyiha ishga tushirishni rejalashtirmoqda.
“Charm-poyabzal sanoatida Rossiyaning “Legpromtorg” MCHJ ishtirokida 6,7 million dollarlik loyihalarni va charm sanoati uchun kimyoviy moddalar ishlab chiqarish uchun “Shebekinskaya industrialnaya ximiya” MCHJ bilan $1,3 mln. miqdorida dastlabki kelishuvlarni amalga oshirish rejalashtirilgan”, — deya Sputnik muxbiriga xabar beradi assotsiatsiya matbuot xizmati .
Shu bilan Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan poyabzallar va charm mahsulotlarining Rossiyaga eksporti yildan yilga oshib bormoqda. 2020 yilda eskport $14,7 mln. tashkil etgan boʻlsa, 2021 yilda $24 mln.ga yetgan. Uyushma mutaxassislari 2022 yilning yakuni boʻyicha eskport $42 mln.ga yetishini prognoz qilishmoqda. Hozirgi kunda 15 ta korxona Rossiyaga oʻz mahsulotlarini yetkazib beradi. Ammo yil soʻnggiga kelib uyushma 55 ta korxonani eksportga jalb qilmoqchi.
“Rossiya bozoriga chiqish ustuvor vazifa, chunki u tayyor charm, poyabzal, qorakoʻl va jun mahsulotlarni eksport qilish boʻyicha yetakchi boʻlib turibdi”, — deydi “Oʻzcharmsanoat” vakillari.
Yangi investitsiya shartnomalari va eksport kelishuvlarini shakllantirish, muammoli masalalarni hal etish va Oʻzbekistonning eksport salohiyatini namoyish etish maqsadida uyushma hatto Rossiya Federatsiyasida oʻz vakolatxonasini ochdi.
Ushbu saʼy-harakatlarning barchasi Rossiya bilan savdo aloqalari oʻsishini ragʻbatlantiradi. Shunday qilib, birgina 2022-yilning dastlabki uch oyida Oʻzbekiston tovarlarining Rossiyaga eksporti 134 %ga oʻsdi, mamlakatlar oʻrtasidagi tashqi savdo aylanmasi esa $1,860 mln. tashkil etdi. Bu oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 560 mln dollarga koʻp.
“Oʻzbekiston va Rossiya oʻrtasidagi savdo aloqalari rivojlanishda davom etadi. Rossiya, umuman postsovet makonidagi davlatlar bilan munosabatlarning tiklanishini, boshidan kechirmoqda. Va bundan keyin ham bu aloqalar faol rivojlanadi”, - deya taʼkidlaydi Vasiliy Koltashov.
Yangiliklar lentasi
0