21:33 19 Yanvar 2020
Efir
  • RUB156.59
  • EUR10620.45
  • USD9550.76
Analitika
Havola olish
Sergey Lavrovning 2020 yil 15-16 yanvar kunlari Oʻzbekistonga rasmiy tashrifi (8)
90910

Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrovning 12-13 yanvar kunlari Oʻzbekistonga belgilangan tashrifi kechroq muddatga qoldirildi. Rossiya tashqi ishlar vaziri 15-16 yanvar kunlari Hindistondan qaytayotganda Toshkentga tashrif buyuradi.

Yaqin Sharqdagi keskinlashuv sharoitida Rossiya diplomatining qator xalqaro uchrashuvlari boʻlib oʻtmoqda. Biroq, Erondagi vaziyat Sergey Lavrovning jadvalini biroz oʻzgartirdi, bundan tashqari, tashrif dasturi ham oʻzgarishsiz qoldi. Xususan, Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevning qabuli, keng koʻlamli siyosiy, iqtisodiy va madaniy masalalar boʻyicha muzokaralar hamda Lavrovning MGIMOning Toshkentdagi filialida chiqish qilishi rejalashtirilgan.

Dollarsiz savdo?

Albatta, kun tartibi aniq aytilmagan, lekin Rossiya-Oʻzbekiston munosabatlarining umumiy nuqtai nazaridan asosiy yoʻnalishlarni ajratib koʻrsatish mumkin.

Birinchisi - iqtisodiy. Rossiya va Oʻzbekiston oʻrtasida umumiy qiymati 25 milliard dollarga teng boʻlgan 2019-2024 yillarga moʻljallangan iqtisodiy va sarmoyaviy tadbirlar dasturi amalga oshirilmoqda. Savdo rivojlanmoqda va 2019 yil yanvar-noyabr oylarida tovar ayirboshlash hajmi 5,8 milliard dollarga yetdi. Koʻrinishidan, iqtisodiy aloqalarni yanada rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar rejalashtirilgan, shu jumladan turli xil toʻsiqlarni olib tashlash.

Toshkentda boʻlib oʻtadigan muzokaralarda Oʻzbekiston va YEOII oʻrtasidagi hamkorlik masalalari muhokama qilinishi mumkin. Hozircha respublikaning ittifoqqa qoʻshilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilinmagan, ammo qiziqish bildirilgan va bu masalani oʻrganib chiqish va uning manfaatlari haqida oʻylash istagi bor. Bunday sharoitda Oʻzbekiston tomonining pozitsiyasini va Bojxona ittifoqi qoidalarini hisobga olgan holda Toshkent va YEOII mamlakatlari oʻrtasidagi munosabatlarni mustahkamlashga qaratilgan oraliq bosqichlarni ishlab chiqish mantiqan toʻgʻri keladi.

Rossiya eksport markazining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari Dmitriy Proxorenko qiziqarli fikr bildirdi. Uning soʻzlariga koʻra, rublni soʻmga toʻgʻridan-toʻgʻri  va aksincha, dollar yoki yevroning vositasisiz aylantirish choralari tayyorlanmoqda. Proxorenkoning fikriga koʻra, bunday toʻgʻridan-toʻgʻri aylantirish 2020 yil boshida amalga oshirilishi mumkin. Bu juda muhim qadam boʻlar edi.

Rubl dollar orqali soʻmga aylantirilayotgan paytda, Rossiya va Oʻzbekistonning savdosi, aslida, uchinchi davlatlar bilan operatsiyalar va undan kelib tushgan valyuta tushumlari bilan belgilanmoqda. Rossiya bilan muomalada boʻlganda, Oʻzbekiston valyuta tushumining bir qismini Rossiya importi uchun toʻlashi va oʻz mahsulotini Rossiyaga dollarlarga sotishiga toʻgʻri keladi. Ushbu zanjirdan chet el valyutasini chiqarib tashlash ushbu cheklovlarni olib tashlaydi.

Rublni soʻmga toʻgʻridan-toʻgʻri aylantirish asosida savdo dastlab kliring shartnomalari asosida (tovarlar va xizmatlarni kelishilgan miqdorga almashtirishni koʻzda tutadigan davlatlararo savdo shartnomasi; sotuvchilar va xaridorlar bu ishda vakolatli idoralar orqali ishtirok etishadi)  keyinchalik rubl va soʻm valyuta bozorida erkin sotib olish va sotish tashkil etilishi mumkin. Qanday boʻlmasin, hukumatlararo miqyosda diqqat bilan oʻrganib chiqilishi zarur.

Taʼlim olish va berish

Muhokama qilinadigan ikkinchi katta mavzu - bu taʼlim. Oʻzbekistonda Rossiya universitetlarining vakolatxonalari va filiallari ochilmoqda. Rossiya rus tilini yaxshi biladigan va Rossiya jamiyatiga moslashgan oʻzbekistonlik malakali ishchilarga muhtoj. Oʻzbekistonning oʻzi ham iqtisodiyotning deyarli barcha sohalari uchun malakali mutaxassislarga muhtoj. Ayniqsa, kadrlar masalasi atom elektr stantsiyasini qurish doirasida dolzarb boʻlib, unga qurilish va foydalanish bosqichida Rossiya yadro texnologiyalari bilan tanish boʻlgan malakali mutaxassislar kerak boʻladi.

Ularni Toshkentda tayyorlash uchun 2019 yilda Rossiya Milliy yadro tadqiqoti universiteti MIFI filiali ochildi. Rossiyaning Oʻzbekistondagi elchisi Vladimir Tyurdenevning soʻzlariga koʻra, 2020 yilda, Rossiya universitetlarining uchta filiali ochiladi va yana uchta ariza koʻrib chiqilmoqda. Ushbu sohadagi hamkorlik tashqi ishlar vazirlaridan ham eʼtibor talab qiladi. Taʼlimning oʻzi ham iqtisodiyotning bir jabhasi, faqat uzoq muddatli.

Jahondagi keskinlik sharoitida xavfsizlik

Muloqotning uchinchi sohasi xavfsizlikdir. Yaqqol koʻrinib turibdi-ki, Yaqin Sharqdagi voqealar fonida tashqi ishlar vazirlari darajasidagi muzokaralarning muhim tarkibiy qismi -  xavfsizlik masalalar toʻplami boʻladi. Ehtimol, u mintaqada keskinlik oʻsishini oldini olish, yuzaga kelgan inqirozni hal qilish va vaziyatni yanada yomonlashishiga tayyorgarlik bilan bogʻliq koʻplab savollarni oʻz ichiga oladi. Eronning yanada beqarorlashishi butun mintaqadagi harbiy-siyosiy vaziyatning keskin yomonlashishiga olib kelishi mumkin.

Xavfsizlik nuqtai nazaridan, albatta, Oʻzbekiston va Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkiloti (KXSHT) oʻrtasidagi hamkorlik, Oʻzbekiston armiyasini yangi rusumdagi qurol-yarogʻ bilan qayta qurollantirish shaklida oʻzini namoyon qilishi mumkin boʻlgan harbiy-texnik hamkorlik katta ahamiyatga ega.

Yaqin Sharqdagi vaziyat qanchalik ogʻirlashgani sari, Oʻzbekiston ham Moskva, ham KXSHT uchun xavfsizlik boʻyicha sherik va harbiy ittifoqchi sifatida shunchalik muhimdir.

Bu degani, Sergey Lavrovning Toshkentda hamkasblari bilan batafsil suhbatlashishi uchun koʻp mavzulari boʻladi. Natijalarni va, ehtimol, aniq kelishuvlar yoki dasturlarni kutish qoldi.

Mavzu:
Sergey Lavrovning 2020 yil 15-16 yanvar kunlari Oʻzbekistonga rasmiy tashrifi (8)

Asosiy mavzular