06:19 13 Iyul 2020
Efir
  • RUB142.48
  • EUR11455.78
  • USD10184.73
Analitika
Havola olish
Gʻalabaning 75 yilligi (59)
51510

Itlar askarlar bilan birga och qolishgan, xandaqlarda sovuq yegan, tanklar ostiga oʻzini otib, dushman poyezdlarini portlatgan. Hayvonlar odamlar bilan bir qatorda tirishqoqlik, jasorat va qahramonlik namoyish etib, Gʻalaba kunini yaqinlashtirgan.

TOSHKENT, 24 iyun – Sputnik. Ulugʻ Vatan urushi frontlarida kechgan janglarda avval Qizil, keyin Sovet Armiyasi tarkibidagi harbiy qismlarda 70 mingga yaqin itlar qatnashgan. Ular askarlar bilan birga och qolishgan, xandaqlarda sovuq yegan va hoʻl boʻlgan, tanklar ostiga oʻzini tashlab, dushman poyezdlarini portlatgan. Hayvonlar odamlar bilan bir qatorda tirishqoqlik, jasorat va qahramonlik namoyish etib, Gʻalaba kunini yaqinlashtirganlar.

Fashizm ustidan qozonilgan gʻalabaga hissa qoʻshgan itlar haqida RIA Novosti nashriga Rossiya kinologiya federatsiyasi (RKF)da hikoya qilishdi.

"Ulugʻ Vatan urushida itlar jasorat va sadoqat namoyon etib, odamlarga bundayin mushkul paytlarda yordam berib, askarlarning ishonchli yoʻldoshlariga aylandilar. Qariyb 70 ming toʻrt oyoqli jangchilar Vatanimizni dushmanlardan himoya qildi. Hayvonlar turli xil ishlarni bajarardilar: ular minalarni qidirar, yaradorlarga yordam berishar, aloqachi va sapyorlar sifatida xizmat qilishar, baʼzilari muhim xabarlar va oʻq-dorilarni jangovar harakatlarning qoq markaziga yetkazib berardilar. Bu itlarning barchasi Ulugʻ Vatan urushining chinakam qahramonlari", - dedi RKF prezidenti Vladimir Golubev RIA Novosti bilan kechgan suhbatda.

Urush yillarida barcha harbiy frontlarda 17ta minachi-itlar bataloni, 14ta zirhli texnikalarni qiruvchi-itlar otryadlari, 37ta aravaga qoʻshiladigan-itlar batalonlari, ikkita maxsus otryad va toʻrtta aloqachi otryadlar oʻqitildi va shakllantirildi. Sanitar-itlar yaradorlarga meditsina-sumkasini olib kelib, ularni oʻlimdan qutqarardilar.

Aloqachi-itlar urush yillarida 200 mingdan ortiq xabarlarni yetkazdilar va sakkiz ming kilometrdan ortiq telefon simlarini uzatdilar, mina izlovchi itlar 15 153 kilometr harbiy yoʻllarni tekshirdilar. Itlar nafaqat insonlar hayotini saqlab qolishar, balki oʻz hayotini ham qurbon qilardilar. "Kamikaze" itlari dushmanning 300 dan ortiq zirhli texnikasini portlatdilar. Birinchi tank it tomonidan urush boshlanganidan bir oy oʻtgach - 1941 yilning 27 iyulida Rogachyov yaqinida portlatilgan.

Sapyor-it

RKFda aytishlaricha, eng mashhur toʻrt oyoqli sapyor - Jolbars boʻlgan. "Mina-qidiruv xizmatining haqiqiy professionali", - deya taʼrif berishadi unga kinologlar.

It Chexoslovakiya, Avstriya, Ruminiya va Vengriya hududida 7 468ta mina va 150dan ortiq snaryadlarni aniqlashga muvaffaq boʻlgan. U Pragadagi qasrlar, Vena soborlari va Dunay ustidagi saroylarni minalardan tozalashda ishtirok etgan.

"Ajoyib hid olish xususiyati va sezgirligi tufayli sapyor ovcharkalar Kanevadagi Taras Shevchenko qabrida va Kiyevdagi Vladimir soborida minalarni zararsizlantirdilar. 1945 yil 21 martda Jolbars "Jangovar xizmatlari uchun" medali bilan taqdirlandi, deydi RKF vakili. 1945 yilning 24 iyunida u Qizil maydondagi paradning faxriy ishtirokchisiga aylandi. Urush oxirida olingan jarohatlar tufayli it mustaqil marsh qila olmasdi. Oyoqlari bintlangan qahramon-itni oʻsha paytda mamlakatning bosh kinologi, 37-sonli mina izlovchilar alohida muhandislik-bataloni qoʻmondoni, mayor Aleksandr Mazover koʻtarib bordi.

Yana bir sapper it - Collie Dick. Ikkinchi Jahon urushi paytida u Stalingrad, Lisichansk, Praga va boshqa shaharlarni tozalashda qatnashgan 12 mingdan ortiq minalarni kashf etdi. Eng mashhur jasorat - bu Pavlovsk saroyining najotidir. "Mukofot varaqalariga yozib qoʻyilgandek" portlashdan bir soat oldin men poydevorga 2500 kilogramm vaqtli bomba topdim ", dedi RKF.

Pavlovsk saroyining xaloskori

Sapyor itlarning yana biri - Dik laqabli kolli. Ulugʻ Vatan urushi vaqtida u Stalingrad, Lisichansk, Praga va boshqa shaharlarni minalardan tozalashda ishtirok etar ekan, 12 mingdan ortiq minalarni aniqlagan. Eng mashhur jasorati esa - Pavlovsk saroyining qutqarilishidir. "Mukofot varaqalariga yozilishicha portlashdan bir soat oldin fundament ostiga koʻmilgan soat mexanizmli 2500 kilogramm ogʻirlikdagi bombani aniqlagan", - deya hikoya qilidi RKFda.

Gʻalabadan soʻng mina izlovchi-qahramon oʻz egasiga qaytgan va olgan koʻplab jarohatlariga qaramay, itlar koʻrgazmalarida bir necha borng bir necha bor gʻolibi boʻldi. It uzoq umr koʻrgan va harbiy sharaf bilan dafn etilgan.

Birinchi diversant-it

Dina – Qizil Armiyadagi birinchi diversant-it. U Belarusdagi "rels" urushida ishtirok etgan. "Dina yaqinlashib kelayotgan nemis harbiy esheloni oldiga sakrab chiqar, zaryadni yukni uloqtirar, tishlari yordamida olov oldiruvchi kapsyuladan chekani tishlab, yulib olar, qirgʻoqdan toyib tushar va oʻrmonga qarab yugurardi", - deya hikoya qilishdi kinologlar.

Muvaffaqiyatli bajarilgan topshiriqlar tufayli dushmanning 10 ta vagoni yoʻq qilindi va temir yoʻlning koʻp qismi ishdan chiqarildi. Keyinchalik, ovcharka Dina ikki marta Polotsk shahrining minalardan tozalanishida ishtirok etdi. Germaniya gospitallaridan birida oʻtkazilgan operatsiyalarning birida it matrasda yashirilgan "syurpriz-mina"ni topishga muvaffaq boʻldi.

Sanitar-itlar

Aravaga qoʻshilgan itlar urush davomida jang maydonidan 650 mingdan ortiq jarohatlanganlarni olib chiqqanlar, shuningdek, ulkan hajmda oʻq-dorilar, amunitsiyalar, va oziq-ovqat mahsulotlarini yetkazib berganlar.

"Jang maydonida yaradorlarni qidirib va ​​ularga yordam koʻrsatgan sanitar-itlarni askarlar munosib ravishda "pahmoq farishtalar", deya atardilar. Ular harbiy sanitarlar yetib bora olmaydigan jang hududlaridan yaradorlarni olib chiqar, olgan jarohatlarini oʻzlari bogʻlay oladigan jangchilarga dori-darmonlarni yetkazib berar, birinchi yordam koʻrsatish uchun zarur boʻlgan dorilar solingan kichikroq ryukzaklarni oʻzlariga ortib yurar edilar", - deya hikoya qilishdi RKFda.

Shu tarzda, Bobik laqabli layka oʻzining yoʻl boshlovchisi Dmitriy Toroxov bilan 1 580 ta yaradorlarga yordam bergan, yana bir it - Muxtor esa - 400ga yaqin jangchilarga, shu jumladan, oʻzining yoʻl boshchisi bomba portlashidan soʻng kontuziya olgan yefreytor Zoringa yordam bergan.

Bulba va Reks aloqada

Bulba laqabli it frontda aloqachi boʻlib ishlagan. Urush vaqtida u bir yarim mingga yaqin xat-xabarlarni manzilga yetkazgan, yuzlab kilometr kabellarni yotqizgan. Ammo hujjatlar oʻrniga askarlar uchun jang maydonlariga oʻq-dorilar yetkazib bergan vaqtlari ham boʻlgan. "Noyabr oyining izgʻirin kunlarida Reks qirgʻoqning bir tomonidan ikkinchi tomoniga muhim hujjatlarni yetkazib berish uchun uch marta Dneprni suzib oʻtgan edi. Front davridagi biografiyasi vaqtida Reks bir necha bor jarohatlangan, ammo har safar safga qaytgan", - deya hikoya qilishdi kinologlar.

Toʻrt oyoqli "Shtirlits"

Tuman laqabli afsonaviy razvedkachi-it sovet razved-otryadi tarkibida dushman orqa tomonida harakat qilgan. U hech bir sassiz postda turgan askarni chalib agʻdarishni va orqadan halokatli tishlashni amalga oshira olardi.

Razvedkachilardan yana biri – Jek. U oʻzining yoʻlboshchisi yefreytor Novella Kisagulov bilan butun urushni bosib oʻtgan. Ular birgalikda 12 marta nemislar frontining orqa tomonidan harakatlarga chiqqanlar. Ular birgalikda tezkor va muhim maʼlumotlarga ega boʻlgan 20 dan ortiq dushman ofitserlarini qoʻlga olishgan. Kunlarning birida Jek yefreytorga Glogauda - gitlerchilarning eng muhim tayanch punkti sanalgan qadimiy Order qalʼasida oʻta qimmatli harbiy xizmatchini asir olishga yordam bergan.

Mavzu:
Gʻalabaning 75 yilligi (59)

Asosiy mavzular