07:21 21 Yanvar 2021
Efir
  • RUB142.66
  • EUR12682.88
  • USD10500.81
Kolumnistlar
Havola olish
42010

2020 yil ishlab turgan shifoxona har qanday YAIM raqamlaridan koʻra muhimroq ekanini, bepul “tez yordam” esa – hammada ham yoʻqligini koʻrsatdi.

AQSH yangi antirekord oʻrnatish arafasida turibdi. 2021 yilning fevral oyida COVID-19dan qurbon boʻlganlar soni 450 ming kshiga yetishi kutilmoqda, deb xabar qildi AQSH kasalliklarni nazorat qilish markazi direktori Robert Redfild.

Shunisi qiziqni, tibbiy yordam millionlab kishilar hayotini saqlab qolishi mumkin boʻlgan ushbu oʻta muhim vaqtda, AQShda tez yordam stantsiyalari, shifoxonalar byudjeti va soni kamaymoqda. Maslan Nyu Yorkda vaziyat dahshatli boʻlishiga qaramasdan EMS (Emergency Medical Services) xodimlaridan 400 nafari qisqartirilgan. Sabab – byudjetda mablagʻ yoʻq.

“Ilmiy va texnik jihatdan  rivojlangan ushbu davlat qanday qilib 260 ming aholi qurbon boʻlishiga yoʻq qoʻyib berdi. Axir AQShdan bir necha barobar kambagʻal davlatlar ham pandemiyani unchalik murakkab boʻlmagan choralar bilan yengishga muvaffaq boʻldi-ku”, - deb yozadi China Daily.

Bu yerda hayratlanarli hechnarsa yoʻq. AQSH hukumati soʻnggi 20 yilda keng omma uchun moʻljallangan tibbiyo yordamni bosqichma-bosqich yoʻq qilib kelmoqda. Pandemiyadan soʻng esa ushbu tizim butunlay yoʻq boʻlishi mumkin.

Xususan, 2010-2019 yillar davomida AQShda qishloq joylarda 160 dan ortiq shifoxonalar yoʻq qilindi.Buning oqibatida oʻlimlar soni 5,9 %gacha oshdi. 1960 yillarda tashkil qilingan tez yordam tizimi – EMS ham oxirgi vaqtlarda pand bera boshladi. Chunki fuqarolar orasida tibbiy sugʻurtaga ega boʻlmaganlar soni 10 millionlab kishidan oshdi.

Agar sugʻurtasi boʻlmagan shaxs tez yordam xizmatida foydalansa, eng arzon holda bu 600 dollardan 10 ming dollargacha yetishi mumkin. Agar bemorni evakuatsiya qilishda vertolyotdan foydalanilsa – 90 ming dollarga yetishi mumkin.

Hatto tibbiy sugʻurtasi boʻlgan kishilar ham oxirgi vaqtlarda sugʻurta polisiga kiritilmagan tibbiy xizmat uchun “syurpriz-schetlar" (surprise bill) olish holatlari koʻpaygan.

Statistik maʼlumotlarga koʻra 2019 yilda 60 millionga yaqin amerikaliklar tez tibbiy yordam xizmatidan foydalanish huquqiga ega boʻlmagan. Bugun ularning soni yanada oshgan.

Oqibatda har kim oʻz holicha davolanish yoʻlini topmoqda. Masalan sobiq SSSRdan, Meksika yoki Tailanddan kelgan emigrantlar aksariyat hollarda davolanish uchun oʻz vatanlariga qaytib kelishmoqda. Amerikaning chekka qishloq joylarida aholi oʻz tashabbusi bilan kichik noqonuniy klinikalar tashkil qilmoqda.

Xullas, bugun AQShda yuqori sifatli tez yordam va tibbiy xizmatlar – faqat Gollivud filmlarida yoki aholining eng boy qatlami uchun mavjud boʻlib qolgan. Uzoq yillar davomida sotsialistik davlatlar bilan solishtirganda “oʻrta klass” nomini olgan aholining katta qismi esa – oʻz holiga tashlab qoʻyilgan.

“Oltin milliardning” boshqa davlatlarida ham vaziyat AQShdan koʻra yaxshiroq deyish mushkul. Masalan Britaniyada bepul Milliy Meditsina tizimi  NHS (National Health Service) saqlab qolingan boʻlsada, u koʻrsatayotgan xizmatlar soni juda cheklangan va sifati past. Palatalar chirkin, ovqatlari yeb boʻlmas darajada boʻlgani uchun, aholi orasida NHS shifoxonalari “oʻlim uylari” nomin olgan. Aksariyat aholi milliy tibbiyot tizimiga murojaat qilmaslikka harakat qiladi. Ustiga ustak tez yordam chaqirish mumkin boʻlgan holatlar ham juda cheklangan.

2020 yil sodir boʻlgan pandemiya shuni koʻrsatdi-ki,aksariyat rivojlangan,  jon boshiga YAIM koʻrsatgichlari boʻycha dunyoda yetakchi oʻrinlarni ni egallagan  kapitalistik davlatlar boshi berk koʻchaga kirib qolgani maʼlum boʻldi. Ayniqsa ijtimoiy sohalarda.

Ularga, iqtisodiy jihatdan qoloq boʻlgan mamlakatlar yordam berishdi. Masalan Turkiya Britaniyaga tibbiy uskunalar yetkazib berdi, Kuba oʻz shifokorlarini Italiyaga yubordi. Rossiya ham koʻplab mamlakatlarga yordam berdi, jumladan AQShga ham.

Xulosa shuki, 2020 yil har bir kichik shaharchada ishlab turgan shifoxona har qanday YAIM raqamlaridan koʻra muhimroq ekanini, bepul va beminnat “Tez yordam” chaqirish imkoni esa –hammada ham yoʻqligini koʻrsatdi.

Sobiq sotsialistik davlatlar bilan solishtirganda har doim yutuqli boʻlgan Gʻarbning “oʻrta sinf”i esa – bugun hech kimga kerak boʻlmay qoldi. Bugun aholining aksariyati boʻlgan “oʻrta sinf”ning yuqori hayot, yuqori darajali ommaviy sogʻliqni saqlash tizimi  - oʻtmishda qoldi.

“Oltin milliard” – bu Gʻarbda 90 yillarda ishlab chiqilgan teoriya boʻlib, unga koʻra, Yer sharidagi resurslar miqdori faqat bir milliard kishiga yetadi. Ushbu “oltin milliardga” - AQSH, Kanada, Gʻarbiy Yevropa, Isroil va Yaponiya aholisi kiritilgan.

Asosiy mavzular