12:53 25 Noyabr 2020
Efir
  • RUB136.69
  • EUR12344.73
  • USD10414.86
Iqtisod
Havola olish
77 0 0

Gaz taʼminoti sohasida chuqur islohotlar boʻladi: avtomatik hisobga olish tizimidan boshlab sohaga investorlarni jalb qilishga qadar.

TOSHKENT, 27 okt - Sputnik. Oʻzbekiston gaz taʼminoti sohasidagi islohotlar sohada raqobat rivojlanishi, davlat subsidiyalari kamayishi va umumiy samaradorlik oshishiga olib keladi, dedi Sputnik muxbiriga Oʻzbekiston Energetika vaziri oʻrinbosari Narmatov Behzod Raxmatullayevich. 

Vazir oʻrinbosri aytishiga koʻra, bugungi kunda Oʻzbekiston gaz taʼminoti tizimida muammolar bor. Ularning asosiylari sifatida quyidagilarni sanab oʻtish mumkin:

  • Moliyaviy tizimning barqaror emasligi  
  • Gaz yetkazib berishda bozor mexanizmlarining yoʻqligi
  • Yetkazib berishda yoʻqotishlar miqdori yuqori
  • Korporativ boshqaruv darajasi talabga javob bermaydi

Narmatov aytishiga koʻra ushbu muammolar orasida eng muhimlaridan biri bu – gaz taminoti sohasidagi yoʻqotishlardir.

"Bugungi kunda Oʻzbekistonda ishlab chiqaruvchi va isteʼmolchi orasida yoʻqotilayotgan gaz miqdori oʻrtacha 5%ni tashkil qilmoqda. Bu degani  yiliga 3 mlrd. kub/m gaz yoki 10 trln soʻm", - deydi vazi oʻrinbosari.  

Vazir oʻrinbosari ushbu muammoni hal qilish borasida Oʻzbekistonda ilgʻor hisob-kitob tizimlari joriy etilishi rejalashtirilayotganini aytib oʻtdi.

"Biz avtomatlashgan hisobga olish tizimi (ASGU) tizimini joriy etamiz. Gaz yetkazib berish tizimining har bir boʻgʻinda telemetriya oʻrnatiladi va bir joyda yoʻqotish boʻlsa bu - darhol aniqlanadi. Keyinchalik mutaxassislar u yerda gaz oqib chiqib ketayotganini yoki ruxsatsiz foydalanilayotganini aniqlashadi", - dedi Narmatov.

Sohada raqobatni taʼminlash va samaradorlikni oshirish maqsadida bir qator yangi qonunlar qabul qilinmoqda. Ushbu qonunlar gaz taʼminotining har bir boʻgʻinini shaffof qilishga yordam beradi, gaz qazib oluvchidan boshlab tashuvchi, yetkazib beruvchi va isteʼmolchining ham javobgarlik darajasini belgilaydi.

Shuningdek, xorijiy investorlrni jalb qilish, xususiylashtirish va raqobatni oshirish ham rejalashtirilgan. 

Shuni alohida taʼkidlash kerak-ki, bugungi kunda gaz taʼminoti sohasida juda koʻp davlat subsidiyasi ajratilmoqda. Jahon banki maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekistonda gaz taʼminoti sohasi uchun yiliga – 4,5 mln dollarga yaqin subsidiyalar ajratilmoqda.

"Bizningcha bu juda koʻp, kelajakda ana shunday subsidiyalar miqdori kamayishi kerak. Subsidiyalar faqat kam taʼminlangan isteʼmolchilarga ajratilsa maqsadga muvofiq boʻlar edi", - dedi vazir oʻrinbosari.  

Xususiylashtirish borasida 

Gaz taʼminotining ayrim boʻlimlari xususiylashtirilishi - bu kelajakda raqobat paydo boʻlishiga, aholi uchun qoʻshimcha qulaylik va tanlov imkoni yaratilishiga olib keladi, lekin har bir boʻgʻinnig ijtimoiy javobgarligi taaluqli qonunlar asosida saqlab qolinadi.

Xususiylashtirish oʻz navbatida - raqobat paydo boʻlishiga, isteʼmolchida tanlov imkoniyati paydo boʻlishiga olib keladi. Xizmat koʻrsatish sifati oshadi.  

Investor tanlash borasida - mahalliy va xorijiy investorlar uchun bir xil imkon beriladi. Kim yaxshi taklif bersa - oʻsha sarmoyador tanlab olinadi. 

Shu bilan birga strategik muhim obʼyektlar - baribir davlat ixtiyorida qoladi. Masalan magistral yetkazib berish qismlari.

Qayd etilgan islohotlar natijasida kelajakda quyidagi maqsadlarga erishish kutilmoqda:

  • Erkin bozor raqobati 
  • Xarajatlarga mos narxlar 
  • Davlat tashkilotlari samarali ishlashi 

Vazir oʻrinbosari shuningdek, Oʻzbekiston kelajakda faqat gaz eksportiga bogʻliq boʻlib qolmasligini va gazni faqat xom ashyo sifatida sotish oʻrniga uni chuqur qayta ishlashni yoʻlga qoʻyish rejalashtirilayotganinni ham aytib oʻtdi.

Asosiy mavzular