01:26 28 Sentyabr 2020
Efir
  • RUB136.28
  • EUR12210.60
  • USD10315.62
Dunyoda
Havola olish
47310

Venesuela hukumati may boshida davlatni kuch bilan toʻntarishga boʻlgan yana bir hujumni bartaraf etdi. Qamoqda 13 yollanma askar, ulardan 2 nafari AQSH prezidenti tan soqchilari ekani aniqlandi.

TOSHKENT, 13 may - Sputnik. Venesuela muxolifati Nikolas Maduroni agʻdarishga urinishlardan voz kechmayapti. AQShga yordam soʻrab ochiqchasiga murojaat qilmoqda. Ammo bu ishda nafaqat Oq uy ishtirok etmoqda. Amerikalik yollanma qotillar ham Bolivarian Respublikasida hokimiyatni almashtirish rejasini ishlab chiqishga qoʻshilishdi. Karakasdagi toʻntarish stsenariylari daromadli biznesga aylanishi RIA Novosti muallifi Galiya Ibragimova maqolasida.

Qoʻlga olib AQShga olib ketish

Venesueladagi voqealar deyarli Gollivud syujeti boʻyicha rivojlanmoqda. May oyi boshida mamlakatga bir guruh kolumbiyalik jangarilar bostirib kirdi, ammo hukumat ularni zararsizlantirishga muvaffaq boʻldi. Qoʻlga olinganlarning taʼkidlashicha, Kolumbiya hukumati AQSH soʻroviga binoan ularga Karakasda terrorchilik xurujlarini amalga oshirishni va Nikolas Maduroning atrofidagilarini yoʻq qilishni buyurgan. Bogota bu ayblovlarni uydirma deb atadi. Bir necha kun oʻtgach, Karakasda goʻyoki fitna tashkilotchilari boʻlgan ikki amerikalik hibsga olindi. Floridalik sobiq mahsus kuchlar xarbiysi Djordan Gudro toʻsatdan ularning shaxsini aniqlashga yordam berdi. Uning soʻzlariga koʻra, uning oʻzi bu jangchilarni Maduroni agʻdarish uchun yuborgan.

© REUTERS / Handout
Voyennoye oborudovaniye planirovavshix napadeniye na prezidenta Venesuelы

Venesuela prezidenti ham oʻz fikrini bildirdi. Matbuot anjumanida u amerikalik yollanma qotillarni hibsga olish tafsilotlarini taqdim etdi. Aniqlanishicha panjara ortida endilikda oʻn uch kishi.

"Ularning barchasi Vashingtonning koʻrsatmasi bilan harakat qilishgan. Ikkitasi - Lyuk Denman va Aaron Berri prezident Donald Trampning xavfsizlik xizmatida ishlaydi", - deb bayonot berdi Venesuela rahbari.

Maduro jurnalistlarga soʻroqlar videosini namoyish etdi. "Biz Venesuelaga bostirib kirib, Karakasga yetib borib, poytaxt aeroportini egallab olishimiz kerak edi. Bizga samolyotning qoʻnishini nazorat qilish va prezident Maduroni AQShga olib chiqib ketish vazifasi yuklangan edi", - deydi Lyuk Denman videoda.

Unga ellik mingdan yuz ming dollargacha toʻlov vaʼda qilinganini tan oldi. Operatsiyaga dekabr oyidan tayyorgarlik koʻrildi. Denman asosiy buyurtmachini tanimaydi. "Biz bundan habarimiz boʻlmagan", - dedi u.

Prezident Tramp ham vaziyatga izoh berdi. Uning soʻzlariga koʻra, Oq uyning mahbuslarga hech qanday aloqasi yoʻq.

"Maduroni sheriklari bilan keltirmoq"

Vashington va Karakas oʻzaro munosabatlarni tartibga solayotgan mahalda, Maduroning dushmanlarining oʻzlari maxsus operatsiya tafsilotlarini oshkor qilishdi. Strategik deb ataluvchi qoʻmita rahbari Xuan Xose Rendon jurnalistlarga Denmanning soʻzlarini tasdiqlovchi hujjatni taqdim etdi. Darhaqiqat, fitna kuzdan tayyorlanib kelgan. Yordam uchun ular AQSH xukumatiga emas, balki Amerikaning Silvercorp xususiy harbiy kompaniyasiga murojaat qilishdi.

Rejani hususiy harbiy kompaniya boshligʻi – oʻsha-oʻsha Floridalik sobiq mahsus hizmat hodimi Djordan Gudro ishlab chiqdi. U mijozlarni Venesuela harbiylari bilan yaxshi tanish ekanligiga ishontirdi va ular yordam berishga tayyor. U oʻz xizmatlari uchun 212,9 million dollar soʻradi. Operatsiya "Rezolyutsiya" deb nomlandi. Bitim qogʻozda imzolandi.

"Bir guruh maslahatchilar Nikolay Maduroni bostirsh/qoʻlga olish/quvgʻin qilishni rejalashtirish va amalga oshirishda yordam beradi va prezident Xuan Guaydoni hokimiyatga keltirish majburiyatini oʻz zimmasiga oladi", - deyiladi shartnomada.

Venesuelalik deputat Serxio Vergara mijoz sifatida chiqdi. Muxolifat rahbari Xuan Guaydo shartnomaning faqatgina Silvercorp HHK (hususiy harbiy kompaniya – tahr.) bilan hamkorlikka tegishli qismida imzo chekdi. Hujjatni jurnalistlarga ochib bergan Xuan Xose Rendon AQShdagi kelishuvning norasmiy kuratori boʻlgan.

"Gudro rejasiga koʻra, sakkiz yuz kishi Venesuelaga kirib borib, sheriklari va Maduroni olib kelishi kerak boʻlgan. U oldindan bir yarim million dollar talab qildi. Men unga 50 ming oʻtkazib berdim", - deya tushuntirdi Rendon.

Operatsiya yil boshiga rejalashtirilgan edi, ammo Gudro va Randon oʻrtasida mojaro kelib chiqdi. HHK boshligʻi oldindan toʻlov miqdoridan qoniqmadi. Shu bilan birga, u Oq uyni xabardor qilishni talab qildi, chunki juda xavfli tadbir boshlanayotgan boʻlgan. Rendon bundan Vashingtonning habari borligini taʼkidlagan, ammo dalil keltirmadi. Buning ustiga, u Gudro harakatlarining tartibsizligidan gʻazablandi.

Mojaroga qaramay, operatsiya nihoyat may oyida boshlandi. Ammo amerikalik yollanma jangarilar Venesuela yeriga qadam bosishi bilanoq ular hibsga olindi. Endi bitim taraflari bir-birini ayblashib, rasmiy Vashingtonga yuzlanishmoqda. Oq uy hamma narsani rad etmoqda. Guaydo ham sukunat saqlamoqda.

"Oqlanish oson kechiaydi"

Venesuela oppozitsiyasining AQSH HHKsi bilan tuzgan shartnomasi Inqirozli jamiyatni oʻrganish markazi mutahassisi Tatyana Rusakovada koʻplab savollarni tugʻdirdi. Siyosatshunos Guaydo Maduroni agʻdarish rejasiga jiddiy munosabatda boʻlganiga shubha qilmoqda.

"Muxolifat yetakchisi ular bilan aloqada boʻlgan boʻlishi mumkindir ham. Ammo, hokimiyatni bu tarzda almashtirish mumkin emasligini tushungan. Hujjatdagi tushunchalar noaniq. Silvercorp HHKsi kim yordam bermoqchi edi? Venesuela hukumati tomonidan osongina qoʻlga olingan oʻsha amerikaliklargami?" - deydi mutaxassis.

Rusakova Venesuela muxolifati fitna uyushtirganini istisno qilmaydi. Ammo u bu yerda Bolivarian Respublika Qurolli kuchlari hamma narsani hal qilishini taʼkidlaydi.

"Guaydo harbiylarni oʻz tomoniga ogʻdirishga harakat qilmoqda. Ammo ular orasida norozilar boʻlsa ham, armiya rahbariyati hanuz Maduro tomonidan nazorat qilinmoqda. Qurolli Kuchlar yordamisiz muxolifat gʻarq boʻladi", - deydi Rusakova.

Siyosatshunos Tramp maʼmuriyatining ham amerikalik yollanma jangarilari bilan bogʻliq vaziyatga aralashmaganiga ishonmaydi. U Venesuela oppozitsiyasining Silvercorp HHK bilan aloqalari haqida maʼlumot jurnalistlariga Oq uydan sizib chiqqanini ham inkor qilmaydi.

"Amerikaliklar boshi berk koʻchaga kirib qoldi. Guaydoga boʻlgan ishonch buzildi. Ehtimol Vashington oʻrniga boshqa odamni qidirmoqda va bir vaqtning oʻzida obroʻsini toʻkish kampaniyasini davom ettirmoqda. Axir, Guaydo har doim Maduroni kuch bilan agʻdarishga qarshi boʻlgan. Endi esa u yollanma jangchilar bilan aloqada boʻlganligi ayon boʻldi. Oqlanish oson kechmaydi", - deydi Rusakova.

Ekspertning asosiy xulosasi: amerikaliklar hali ham hushyor va hanuz Venesuelada hokimiyatni oʻzgartirishning turli stsenariylarini koʻrib chiqmoqdalar. Ayni paytda Vashingtonda favoritlar yoʻq. Tramp Bolivarian rejimni qulatishga qodir barcha bilan ishlashga tayyor.

Asosiy mavzular