08:45 27 May 2020
Efir
  • RUB121.10
  • EUR10637.67
  • USD9554.22
Analitika
Havola olish
133610

AQSH vitse-prezidenti Osventsim kontslager mahbuslarining ozod qilinishiga atalgan nutqida, (u yerda boʻlmagan) amerikalik askarlarni tilga olishga va (kontslagerni nafaqat ozod etgan, balki uning ozodligi uchun bir necha yuz jonlarni qurbon qilgan) sovet askarlarini yodga olmadi

Viktor Maraxovskiy

Qizil armiya tomonidan Osventsim ozod etilishining 75 yilligiga bagʻishlangan tadbirlarda - amerikalik mehmon - AQSH vitse-prezidenti Maykl Pens chiqishi - yorqinligi bilan ajralmasa-da, ammo eng shov-shuvli boʻlgani rost. Gap Pensning nimadir deb qoʻyganida emas - yoʻq, u gapirmay turib ajabtovur shov-shuv koʻtarishga erisha oldi.

Alqissa. AQSH vitse-prezidenti kontslager mahbuslarining ozod qilinishiga atalgan nutqida, (u yerda boʻlmagan) amerikalik askarlarni tilga olishga va (kontslagerni nafaqat ozod etgan, balki uning ozodligi uchun bir necha yuz jonlarni qurbon qilgan) sovet askarlarini yodga olmaslikka erishdi. U aytgan gaplarga koʻra, Aushvits darvozasini goʻyo, jazolangan Rossiyadan boʻlgan "tugʻilgan davlati esga olinmaydigan olimpiya atletlari" - mujmal askarlar ochgan edi.

…Bu yerda nima eʼtiborga molik. Albatta, bunday yondashuv XX asr tarixining yangi kontseptsiyasi - bir necha oʻn yilliklar oldin yaratilib, ajabtovur qaysarlik bilan joriy etilayotgan kontseptsiyaga toʻla mos.

U kontseptsiya shundan iboratki, XX asrda fojiali, biroq buyuk tarixga ega boʻlgan buyuk davlat - Sovet Ittifoqining boʻlishi kerak emas. U sodir etgan qahramonliklar ham. Birinchi jahon urushi xarobasidan bunyod boʻlib, interventlar galasi va Sharqiy Yevropaning mini-imperiyalari hujumiga dosh bergan, vayronalardan ыad rostlagan, yillar davomida gitler Germaniyasiga qarshi ittifoqdoshlarni topishga harakat qilgan va topa olmagan, natsistlar bosqiniga uchragan va Osventsimni ozod etib, Berlinni olgan va gʻalaba qozongan va tarixda birinchi boʻlib fazoni zabt etgan davlat boʻlishi kerak emas edi - bunday davlat boʻlmasligi kerak edi.

Boshqa bir davlat bor edi — u totalitar Sovet Ittifoqi edi: jaholatparast Rossiya imperiyasidan hosil boʻlgan, tinch Polshani boʻlib olish uchun Gitler bilan ittifoq tuzgan va bu uchun jazolangan, bir necha oʻn yilliklar totalitar reyxni boshdan kechirgan, sharqiy yevropaliklarni qul qilgan, ammo ozod dunyo bilan tarixiy ziddiyatda yutqazib qoʻygan, Oyga insonni uchirgan. SSSR barham topdi, lekin uning asosiy boʻlagi zamonaviy Putin Rossiyasiga mutatsiya qildi - oʻz vaqtida taslim etilmagan bu davlat yovuzlik urugʻini sochishda va saylovlarga aralashishda davom etmoqda.

Bu kontseptsiya, koʻrib turganimizdek, qandaydir ziddiyatlardan xoli, u hatto jozibali.

Uning faqat bitta muammosi bor: XX asr (XXI asr tarixiga ham) tarixiga ushbu Mordor sodir etgan buyuk jasoratlar va ezgu ishlar muhrlab qoʻyilgan.

Ushbu kontseptsiyani buzmaslikning yagona yoʻli esa - ular haqida sukut saqlashdir.

Odatda bu juda ustamonlik bilan amalga oshiriladi — ozod dunyo, barchaga maʼlumki, reallikka qarshi pultga ega, u yordamida million kvadrat metrlarda kechagi sana bilan chiroqni oʻchirib qoʻyib, ustidan "bu yerda hech narsa boʻlmagan", deya yozib qoʻyish mumkin.

Onglarni yillar davomida "tozalash" orqali, Germaniya ustidan qozonilgan Gʻalabadan kamida bir yil oldin ochilgan Ikkinchi frontni birinchiga aylantirsa boʻladi.

Albatta, "shaʼni toptalgan Germaniya" (bu holat Berlin shturmi faktini juda yaxshi yopib ketadi) singari oʻlmas asotir-zombilarni ishga solish mumkin. Ammo gap chinakam tarixga borib taqalganida - reallik pulti oʻz-oʻzidan ishdan chiqa boshlaydi.

Shunday qilib, AQSH vitse-prezidenti Osventsim ozod etilishiga bagʻishlangan ajoyib bir kunning oʻrtasida turib - "Qizil armiya Osventsimni ozod etdi", degan jumlani shunchaki ayta olmadi. Uning sharmandali dasturida bu gap aytila olmaydi, uni aytish mumkin emas, kerak ham emas. Osventsim oʻz-oʻzidan ozod boʻlgan: sababi ozod etish - bu yaxshi ish, ruslar esa yaxshilik qilishi mumkinmas. Osventsim tasodifan paydo boʻlib qolgan Polsha hududini sovet okkupantlari qullikka giriftor qilayotgan bir vaqtda u oʻz-oʻzidan ozod boʻlib qolgan (qullikka aylantirish - bu yovuzlik. Bu ishni sovet kishilari sodir eta olardi).

…Umuman olganda, xuddi shu sabab tufayli Iyerusalimga Polsha prezidenti kelmagan edi. Polsha Ikkinchi Jahon urushi Asosiy Qurboni imiji ustida shu qadar koʻp ishlagan edi-ki, (ular hatto oʻz-oʻziga kamtarlik bilan "Yevropa Isosi" nomini ovolishgan), uning uchun Rossiyadan faktlar haqidagi oddiy eslatmalar ham chidab boʻlmas darajada edi.

Masalan, Polsha antisemitizm asosida qanday qilib Gitler bilan doʻst boʻlishga uringani va u bilan 1938 yilda Chexoslovakiyani boʻlgani haqida.

Qanday qilib Krayova Armiyasi yahudiylarni yoʻq qilgani haqida.

Varshavaning asablari charchadi, u asabiy. U faqat oʻn yilliklar davomida Katыn uchun tavba qilishlarini talab qilishga odatlangan va eʼtirozlarni eshitishga toqatsiz. U oʻziga oʻz oʻtmishini eslatganlarida qanday munosabat bildirishni bilmaydi, hatto.

AQSH esa - asabiylashmaydi. Ular uchun Yevropadagi Ikkinchi jahon urushi, eslatib oʻtamiz, 1944 yilda boshlangan - yaʼnikim, urushning kattagina qismiga ular kechikib qolishgan. Va bu ular uchun kinostsenariy uchun materialdan boshqa narsamas, bilamizki, ular kinoda hamma narsani amallay oladi. Bunday kinolarda umuman olganda, Gitlerni amerikaliklar parij kinoteatrida otib tashlashi ham mumkin.

Muammo shundaki, reallik bu kino emas.

Butun avlod xotirasi haqiqiy urush bilan sugʻorilgan odamlar - qiynoqqa solinganlar avlodi, ozod etilganlar avlodi va xaloskorlar avlodi oʻrtasida - quvonch va pozitivga toʻla begona turib olib, bu kontseptsiyaga mos kelmasligi sababli xaloskorlar ismlarini AYTMASA, hamma qanday sariq chaqaga teng qalbaki kelganini anglab oladi. Pens ismli.

Asosiy mavzular