00:09 20 Fevral 2020
Efir
  • RUB150.07
  • EUR10319.35
  • USD9528.49
Analitika
Havola olish
473 0 0

AQSH davlat kotibi Mayk Pompeoning sobiq ittifoqda toʻrt davlatga toʻrt kunlik safari, shubhasiz, siyosiy hamjamiyat va ommaviy axborot vositalarining diqqat markazida boʻldi.

Soʻnggi yillarda Vashingtondan yuqori martabali amaldorlarning Kiyevga safari odatiy holga aylangan boʻlsa ham, asrning birinchi choragida shunga oʻxshash darajadagi Minskka birinchi tashrifi, shubhasiz, odatiy voqealar qatoridan chiqib ketdi. Qozoq va oʻzbek rahbarlari bilan uchrashuvlari bu tashrifga juda taʼsirli (baʼzilar uchun hattoki dahshatli) taassurot uygʻotadi.

Aksariyat mutaxassislar AQSH davlat kotibining diplomatik sayohati yigirma yillik anʼanaviy ravishda “AQSH sobiq Sovet respublikalarini Rossiyaning taʼsir doirasidan sugʻurib olishga urinmoqda” kontseptsiyasi doirasida talqin qilindi. Umuman olganda, bu haqiqatga toʻgʻri keladi.

Faqat tanish soʻzlar ortida geosiyosiy dramaning barcha tomonlari harakat qilishlari kerak boʻlgan yangi voqelik yoʻqolib ketmoqda.

Va amerikaliklar, aslida, eng qiyin vaziyatga tushib qolishgan. Soʻnggi besh yil ichida postsovet hududidagi vaziyat va AQShning mintaqada harakat qilish qobiliyatiga sezilarli tubdan taʼsir koʻrsatadigan bir qator printsipial yangi omillar paydo boʻldi. Avvalo, bu: a) Ukraina, b) Donald Tramp va v) Rossiya pozitsiyasining oʻzgarishi.

Yevromaydan va 2014 yildagi Kiyevdagi davlat toʻntarishi sobiq Sovet respublikalarini Rossiyadan ajratib olishda ushbu muammoni hal qilishda AQShning geosiyosiy gʻalabasi boʻldi. Ammo, besh yildan soʻng, gʻalaba tobora koʻproq qoʻshtirnoq ichidagi gʻalabaga oʻxshaydi.

Ukraina Gʻarb uchun tutqichisiz chamadonga va qoʻshnilariga ibratli misolga aylandi. Moskva uchun bu yoqimsiz, ammo qimmatli saboq boʻlib, oxir oqibat qoʻshnilar bilan munosabatlarda qardosh xalqlar tushunchasidan pragmatik oʻzaro manfaatli hamkorlikka oʻtishga majbur boʻldi. Bundan tashqari, hatto iqtisodiy va hissiy-psixologik jihatdan ham bunday katta miqyosdagi yoʻqotish Rossiyaga halokatli zarba berishga qodir emasligi maʼlum boʻldi.

Umuman olganda, boshqa davlatlar uchun hasad va oʻrnak boʻlish oʻrniga, AQShning yumshoq kuchlari arsenalini toʻldirish oʻrniga, Ukraina postsovet hududida amerikaliklar uchun qoʻrqinchli va ogʻirlashtiradigan vaziyatga aylandi.

Donald Trampga kelsak, uning Oq uyga kelishi, siz bilganingizdek, tashqi siyosat shiddatli keskinlashgani bilan nishonlandi. Soʻnggi oʻn yilliklarning eng mashhur ichki afsonalaridan biri, AQSH Sovet Ittifoqi va Rossiya Federatsiyasi tomonidan sheriklarning virtual sadoqati real va oʻta jiddiy iqtisodiy yordam (subsidiyalar, imtiyozli narxlar, hamkorlik uchun maxsus shartlar va boshqalar) sotib olingani kabi xatoga yoʻl qoʻymadilar degan fikr edi. Aniqlanishicha, Vashington shu darajadagi miqyosda boʻlmasa-da, xuddi oʻsha hatoga yoʻl qoʻydi.

Qanday boʻlmasin, Trampning uch yillik prezidentligi - Amerika dunyoga emas, dunyo Amerikaga pul toʻlashi kerak shiori ostida oʻtdi. Bu nafaqat asosiy sheriklar - Yevropa, Xitoy, Saudiya Arabistoni, Yaponiya va boshqalarga ham tegishli kelishuvlarni qayta koʻrib chiqish bilan taʼsir koʻrsatdi, balki yirik davlatlarning geosiyosiy qarama-qarshiligiga aloqador davlatlarga ham taʼsir qildi.

Endi Ukrainaga moliyaviy yordamni ajratilishini muzlatish va yana tiklash, keyin yana muzlatish tarihi – bu gʻoyaning bir qismlaridan biri holos, garchi gap Amerika davlat koʻlamlari boʻyicha oʻnlab (koʻpi bilan yuzlab) millionlab dollar miqdorida juda ahamiyatsiz ekanligi haqida ketyapti holos.

Pompeoning Belorussiyaga neft yetkazib berishi haqidagi kulgili hikoyasi xuddi shunday yondashuvni namoyish etadi. Uning tashrifi Minskning Moskvaga boʻlgan daʼvolarining keskinlashuvi davrida boʻlib oʻtdi. Bunday vaziyatda, davlat kotibi "Gʻarbga burilishdan" respublika uchun maʼlum imtiyozlar va bonuslarni vaʼda qilishi mantiqan toʻgʻri boʻlar edi. Va u buni amerikalik ishlab chiqaruvchilarning mamlakatni "yuz foiz" energiya manbalari bilan taʼminlashga tayyorligini eʼlon qildi ham, darhol asosiy shart - raqobatbardosh narxlarda iborasini qoʻshib qoʻydi.

Axir bu, aslida, mamlakatlarimiz oʻrtasidagi kelishmovchilikning negizidir, chunki Belorussiya rahbariyati rossiyalik hamkasblaridan mutlaqo raqobatdosh boʻlmagan narxlarga erishishga harakat qilmoqda. Hattoki bu yerda ham Davlat Departamenti muloqotning ikki maʼnolikligiga bormasdan oʻyin qoidalarini va iqtisodiy hamkorlikni aniq koʻrsatib oʻtdi. Shunday qilib, prezident Lukashenko uchun bunday vaʼdalar va Pompeoning kelajakda AQSH sanktsiyalarini bekor qilish sari olgʻa siljish haqidagi moʻrt bayonoti qanchalik jozibali boʻlishini kutish qolmoqda.

Xuddi shu narsa AQSH Davlat kotibi tashrif buyurgan barcha boshqa davlatlar uchun ham tegishlidir. Kreml taʼkidlaganidek, AQSH bilan bu davlatlarning munosabatlari – bu  ularning suveren huquqidir. Shunisi qiziqki, davlatlarning mustaqilligi va erkinligini mustahkamlash jahon siyosatining tobora kuchayib borayotgan pragmatizatsiyasi bilan bogʻliq boʻlib, bunda milliy manfaatlar va iqtisodiy qiziqishlari birinchi oʻringa qoʻyilgan va boshqalar tomonidan bu tan olinadi.

Hamma rivojlanish yoʻlini va ular eng foydali va jozibali deb biladigan sheriklarni mustaqil ravishda tanlash huquqiga ega. Ammo amalga oshirilgan tanlovning oqibatlari uchun javobgarlikni oʻzlari tortishlariga majbur boʻladilar. Bu yerda, albatta, barcha xohlovchilar uchun Ukrainanining ahamiyatini koʻrgazmali qoʻllanma sifatida baholamaslikning ilojisi yoʻq.

Manba: RIA Novosti.

Asosiy mavzular