21:19 31 Oktyabr 2020
Efir
  • RUB136.11
  • EUR12285.78
  • USD10359.88
Analitika
Havola olish
990 0 0

Oʻzbekiston, Qirgʻiziston va Tojikistondan kelganlar Sputnik nashriga Rossiyada ishlash ularni qanday qilib muvaffaqiyatli qilgani haqida soʻzlab berishdi.

TOSHKENT, 14 iyul - Sputnik, Danara Kurmanova. Rossiya hukumati COVID-19 pandemiyasi tufayli kiritilgan qator cheklovlarni olib tashlaganidan keyin iqtisodiy faollik tiklana boshladi. Bu mehnat migrantlariga ham ijobiy taʼsir koʻrsatdi. Oʻzbekiston, Qirgʻiziston va Tojikistonga pul oʻtkazmalarining oʻsishi boshlandi. Bu haqida Sputnik nashriga bir qator toʻlov operatorlari maʼlum qildi.

“Yunistrim” kompaniyasining maʼlumotlariga koʻra, may oyidan buyon MDH mamlakatlarida pul oʻtkazmalari bozori sezilarli oʻsishni koʻrsatmoqda. Xususan, Rossiyadan Qirgʻiziston, Tojikiston va Oʻzbekistonga pul oʻtkazmalari hajmi 2020 yil may-iyun oylarida mart-aprel oylariga qaraganda har bir mamlakat uchun qariyb 25 foizga oshdi, deyiladi matbuot xizmati sharhida.

“Zolotaya korona” xizmati ham may oyi oxirida pul oʻtkazmalari bozori bahor boshidagi qulashni deyarli qoplab boʻldi.

“Mart oyi natijalari boʻyicha pul oʻtkazmalari hajmi 2019 yil martiga nisbatan oʻn foizga kamaydi, aprel oyida esa pasayish 50 foizga yetdi, - deb maʼlum qilishdi kompaniya matbuot xizmatida. - Ammo hozirda may-iyun oylaridagi asosiy koʻrsatkichlar 2019 yilning shu davridagi koʻrsatkichlariga deyarli teng”.

“Zolotaya korona” va “Yunistrim” pul oʻtkazmalarining mutlaq miqdori toʻgʻrisida maʼlumot berishdan bosh tortishdi. Bozorning boshqa ishtirokchilari Sputnik soʻrovlariga javob bermadi.

Rossiya Markaziy banki hozircha may va iyun oylari uchun oʻtkazmalar boʻyicha statistik maʼlumotlarni tayyorlamagan, deya tushuntirdi tashkilot matbuot xizmati. Ammo oʻtkazmalar oʻsishi MDH davlatlarining tartibga soluvchilari tomonidan qayd etilmoqda.

Qirgʻiziston Milliy bankining maʼlumotlariga koʻra, aprel oyida mamlakatga atigi 76,3 million dollar oʻtkazilgan (bu 2019 yilning shu davriga nisbatan uch baravar kam), ammo may oyida oʻtkazmalar 165,3 millionni tashkil etdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki ham pul oʻtkazmalarining oʻsishini ham qayd etdi, may oyida xalqaro pul oʻtkazmalari 485 million dollarni tashkil etdi. Aprel oyida bu summa 235 million dollarni tashkil etgan edi.

Dastlab Rossiya Markaziy banki hisobotlari ham pasayishni koʻrsatgan. Markaziy bank matbuot xizmati maʼlumotiga koʻra, joriy yilning birinchi choragida Qirgʻizistonga oʻtkazmalar miqdori 358,526 million dollarni tashkil etgan boʻlsa, 2019 yil xuddi shu davrda mamlakatga 453,344 million dollar oʻtkazilgan. Salbiy statistikani Tojikiston ham koʻrsatdi: oʻtgan yilning birinchi choragida 462,429 million dollar oʻtkazilgan boʻlsa, bu yilgi shu davrdagi koʻrsatkich 359,050 million dollarga teng boʻldi. Eng sezilarli pasayish Oʻzbekistonda kuzatildi - oʻtgan yilning birinchi choragida mamlakatga joʻnatilgan 1 216,162 million dollar oʻrniga, 2020 yil shu davrida 759,206 million AQSH dollari oʻtkazildi.

Baribir ishlashda davom etishdi

Moliyaviy oqimlarning tez tiklanishiga sabablar bir nechta boʻlishi mumkin. Birinchidan, pandemiya sababli barcha mehnat migrantlari ham uylariga ketmagan. Baʼzilar Rossiyada qolib, oʻz oilalariga pul joʻnatishni davom ettirish uchun hatto toʻliqsiz bandlikda ishlashga yoki ish haqini kamaytirishga ham rozi boʻlishdi.

Shunday qilib, Moskvadagi Park Inn Izmailovo mehmonxonasi xizmatchisi Jumagul Tashpoʻlatova oʻzini oʻzi yakkalash rejimi paytida Qirgʻizistonga ketmasdan ishlashni davom ettirdi. Uning soʻzlariga koʻra, mehmonxona oʻz xonalarini koronavirus bilan kurashayotgan shifokorlarga taqdim etgan.

 

Jumagul Tashpolatova i Manzura Muxiddinova
Iz lichnogo arxiva sobesednits
Jumagul Tashpolatova i Manzura Muxiddinova

 

“Men ishdan boʻshab ketishimga biron bir sabab koʻrmadim, garchi biz xlor bilan besh soatlab ishlagan boʻlsak ham, - deydi u. - Chegaralar darhol Moskvaga qaytish qachon ochilishi nomaʼlum, men qarindoshlarimga yordam berishim kerak. Buning ustiga asosiysi – ishlash shartlari. Mehmonxona bizning xavfsizligimiz haqida gʻamxoʻrlik qildik. Bizning mahsus kiyimlarimiz boʻlgan, har uch soatda niqoblar va qoʻlqoplar almashtirildi, antiseptiklar doim shay edi”.

Baʼzi migrantlar esa ish miqdori tufayli oʻzini oʻzi yakkalash rejimini sezmadi ham, deydi mehmonxona menejeri Manzura Muhiddinova. U toshkentlik. Shu oylar davomida u ham oilasiga pul joʻnatib turgan.

“Koʻp narsa rahbariyatga ham bogʻliq, - deydi u. - Agar migrant yaxshi munosabatda boʻlishayotganini his qilsa, millati boʻyicha ajratishmayotganini his qilsa, u oʻz ishiga mahkam turadi, ketib qolmaydi. Masalan, men ham xizmatchi sifatida boshlaganman, rahbar boʻldim. Albatta, men havo qatnovi toʻxtaganligi sababli birinchi navbatda mehmonxonalar zarar koʻrishi va ular bizning maoshimizni qisqartirishi mumkinligiga tayyor edim, ammo men baribir qolishni xohladim”.

 

Manzura Muxiddinova
Iz lichnogo arxiva sobesednitsы
Manzura Muxiddinova

 

Quruvchilar Zoom ga oʻtib ketishdi

Yana bir sabab shundaki, markaziy osiyoliklar soʻnggi 20 yil ichida oʻzgargan. Ular Rossiyada hayotga koʻnikib qolgan va ketish oʻrniga pul topishning yangi usullarini izlay boshladilar, deydi muhojirlar bilan ishlash boʻyicha ekspert Farogʻat Joʻrayeva.

"Men oʻzim ham migrantman, - deydi u. - Men Tojikistonda, keyin Qirgʻizistonda yashadim. 2003 yilda Moskvaga koʻchib oʻtdim. Vatanimda mutaxassisligim boʻyicha ishladim, nemis tilidan dars berdim, bu yerda birinchi yillarda sotuvchi boʻlib ishlashimga toʻgʻri keldi. Hakamlik sudlari va mikrokredit tashkilotlariga tarjimon sifatida joylashishimga vaqt ketdi”.

Ikki yil oldin Farogʻat oʻz biznesini ochdi.

 

Paragat Djurayeva
Iz lichnogo arxiva sobesednitsы
Paragat Djurayeva

 

"Mening erim quruvchi va uni bir necha bor aldashgan, - deydi u. - Shartnomalarni imzolab berishmagan, pul toʻlashmagan, biz esa hech narsani isbotlay olmadik, men bundan juda xafa boʻldim! Ammo migrantlar oʻz xatolaridan saboq olishadi. Natijada men oʻz qurilish kompaniyamga asos soldim va biz haqimizda yaxshigaplar yozishadi”.

Rossiyada ishlagan yillari davomida Farogʻat va uning butun oilasining hayot darajasi ancha yaxshilandi. Oʻgʻli iqtisodchi boʻldi va endi qahvaxona ochmoqchi.

Migrantlarning bolalari bu umuman boshqa avlod deb hisoblaydi Farogʻat. Ularning talablari va orzulari umuman boshqacha. Ular hatto inqirozda ham jinoiy yoʻlga bormaydilar, chunki ular oʻz mutaxassisliklari boʻyicha qanday pul ishlashni bilishadi.

“Masalan, bizning qurilish guruhimiz cheklovlar paytida Zoom ga oʻtdi, - deydi Joʻrayeva. - Biz onlayn-maslahatlarni berdik. Baʼzi mijozlar mustaqil ravishda taʼmirlashni xohladi, baʼzilari esa santexnika bilan bogʻliq muammolarga duch kelishdi, ammo mutaxassisni oʻzini oʻzi yakkalash tufayli chaqirib boʻlmaydi. Bir ayol esa bizning maslahatlar yordamida devor qogʻozini oʻzi, choklarini keltirib yopishtirib chiqdi – buni har kim ham uddalay olmaydi”.

Oliy maʼlumotli migrantlar

Migrantlar haqida gap ketganda, malakali mutaxassislarni unutmaslik kerak, deydi qirgʻizistonlik mobil ilovalar ishlab chiqaruvchisi Farhod Shagidov.

“Men Sankt-Peterburgda yashayman va rostini aytsam, baʼzida koʻpchilik Markaziy Osiyodan kelgan migrantlarni faqat tozalovchi, taksi haydovchisi va yordamchi ishchilar deb hisoblasa hafa boʻlib ketaman, - deydi u. - Men migrant ekanligimni va Rossiya, Ukraina, Qozogʻiston, Belarus va Armanistonda ommaviy boʻlgan ilova yaratganimni aytganimda, baʼzilari gangib qolishadi”.

Farhod Shagidov singari muhojirlar ham iqtisodiyotga oʻz hissalarini qoʻshmoqda, garchi pandemiya avji paytida ularga ham oson boʻlmadi.

“Har qanday ilovaning daromadli boʻlishiga sabab boʻlgan reklama beruvchilar ham kamayib ketgan, - deydi Farhod. - Ammo vaziyat yaxshilanmoqda, may oyidan vaziyat 20 foizga yaxshilanayotganini kuzatyapman”.

 

Farxad Shagidov
Iz lichnogo arxiva sobesednika
Farxad Shagidov

 

Shagidovning fikriga koʻra, davlat tomonidan koʻrilayotgan choralar ham migrantlarga yordam berdi.

“Masalan, mening roʻyxatdan oʻtishim avtomatik ravishda uzaytirildi va bu mening hayotimni shubhasiz yengillashtirdi”, - deydi u.

Vaziyatga, shuningdek, koʻplab migrantlar bir-birlariga yordam berishni boshlaganlari ham taʼsir koʻrsatdi.

“Biz vatandoshlarni ham moliyaviy tomondan, ham sovgʻalar bilan qoʻllab-quvvatlashga harakat qildik, - dedi Farhod. - Karantin paytida men kelajakda ishchilar talab etiladigan avtomobil saytini yaratishni boshladim”.

Shu qatorda, chegaralar yopilishi sababli Rossiyada qolgan oliy maʼlumotli chet elliklar majburiy migrantlarga aylanishdi. Dasturiy taʼminot boʻyicha muhandis Muzaffar Rasulov Moskvaga Tojikistondan konferentsiyaga kelgan.

“Men texnik kollejda dars berganman va bu yerda ish qidirish istagim yoʻq edi, - deydi u. - Ammo men uchib keta olmadim va bor yoʻgʻi bir oyga moliyaviy zahiram bor edi holos. Men rezyumeni yirik kompaniyalarga yuborishga majbur boʻldim”.

Hozirda Rasulov masofadan turib ishlamoqda va kelajakda Rossiyada qolish istagida.

 

Muzaffar Rasulov
Iz lichnogo arxiva sobesednika
Muzaffar Rasulov

 

Asosiy mavzular