Kabul, Afganistan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
AQSH qoʻshinlarini Afgʻonistondan olib chiqib ketishini eʼlon qilgach, toliblar mamlakatning deyarli barcha hududlari oʻz xatti-harakatlarini faollashtirdi. Ular kundan-kunga yangi tumanlarni oʻz nazoratiga ostiga oldi. Vaziyat Afgʻonistonning Oʻzbekiston va Tojikiston bilan chegaradosh hududlarida keskinlashdi.

Tolibon* va ISHID*: RF Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakilining eng dolzarb savollarga javoblari

© AFP / HOSHANG HASHIMIAfganistan
Afganistan - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
RF prezidentining Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili Zamir Kabulov Afgʻoniston rasmiy hukumatini nima kutayotgani, toliblar vaʼdalariga ishonish mumkinmi va mamlakat poytaxti uchun janglarni boshlash xavfi haqida RIA Novostiga soʻzlab berdi.
AQSH va NATO qoʻshinlarini olib chiqish fonida Afgʻonistondagi vaziyat qizib bormoqda, toliblar tobora koʻproq yangi tumanlarni oʻz nazorati ostiga olmoqda, mamlakat shimolidagi hukumat qoʻshinlari esa Markaziy Osiyoning chegaradosh davlatlari chegara hududiga chekinishga majbur boʻlmoqda.
© Sputnik / Nina Zotina / Fotobankka oʻtishSpetsialnыy predstavitel prezidenta RF po Afganistanu, direktor vtorogo departamenta Azii MID RF Zamir Kabulov
Spetsialnыy predstavitel prezidenta RF po Afganistanu, direktor vtorogo departamenta Azii MID RF Zamir Kabulov - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
Spetsialnыy predstavitel prezidenta RF po Afganistanu, direktor vtorogo departamenta Azii MID RF Zamir Kabulov
RF prezidentining Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili, RF TIV Osiyo ikkinchi departamenti direktori Zamir Kabulov Afgʻoniston rasmiy hukumatini nima kutayotgani, toliblar vaʼdalariga ishonish mumkinmi va mamlakat poytaxti uchun janglarni boshlash xavfi haqida RIA Novostiga soʻzlab berdi.
Bejentsы iz zonы boyevыx deystviy v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Afgʻonistondan bir guruh etnik qirgʻizlar Tojikistonga qochib oʻtdi
Rossiya prognozlariga koʻra, Afgʻonistondagi toliblarning hozirgi hujumi Kobuldagi hokimiyatni agʻdarishga olib kelishi ehtimoli qanchalik yuqori?
Siz savolni shunchalik dangal berdingiz, men biroz boshqacha boshlar edim. Rossiya bir necha yil oldin bunday holat yuzaga kelishi haqida aytgandi. Narsalarni oʻz nomi bilan aytganda, biz buni ancha oldinroq koʻrgan edik, va shu sababli yetti yil oldin biz toliblar harakati bilan aloqalarni oʻrnatishni boshladik. Voqealar rivoji juda mantiqiy.
Endi "Kobulning qulashi" haqida. Vujudga kelgan vaziyat aynan haqiqat lahzasiga olib keladi: bular har yili bizga Afgʻonistonning qudratli armiyasini, 300 ming kishi, harbiy xizmatchilarini tayyorladik, degan ajoyib bayonotlarni berib turgan Amerika-NATOning Afgʻonistonda hozir boʻlishining oqibatlari.
Sovmestnыe rossiysko-uzbekskiye ucheniya na poligone Forish - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
Kolumnistlar
Oʻzbekiston KXSHTga shoshilmayapti, lekin unga istagan vaqtida qaytishi mumkin
Va mana biz ular oxir-oqibat nimalarni tayyorlaganini koʻrmoqdamiz. Ammo bu vahima tushish, hamma narsa qulamoqda, degani emas, "gipsni yechishmoqda, mijoz ketmoqda".
Yoʻq, vaziyat unday emas. Agar Kobul hukumati oʻtgan yili nafaqat Rossiya taklifiga, balki afgʻon oʻrtasida mazmunli jarayonni boshlash zarurligi, yangi, koalitsion oʻtish davri davlat rahbariyatini shakllantirishga olib keladigan muzokaralar toʻgʻrisida Rossiya, Xitoy, AQSH, Pokistonning qoʻshma takliflariga rozi boʻlganda, bugungi kunda sodir boʻlayotgan voqealarning oldini olish mumkin edi.
Kobulda Bayden AQSH saylovlarida gʻalaba qozonib, u avvalgi administratsiyaning qarorini oʻzgartiradi, amerikaliklar mamlakatda qoladi va shu tariqa ular mamlakatni boshqarishda davom etishadi, degan umidda kutishni afzal koʻrishdi.
Boyeviki, zapreщennogo v RF, dvijeniya Taliban - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Rossiya TIV Afgʻonistondagi vaziyatdan ISHID* foydalanishi mumkinligidan xavotir bildirdi
Bunday boʻlmadi. Umuman olganda, fursat yoʻqoldi. Va bu Tolibonga "ha, boshqa tomon muzokaralarga tayyor emas" deyishga bahona berdi va ular kuch bosimini kuchaytirdilar. Natijada, Kobul emas, balki toliblar oʻz muzokaradagi pozitsiyalarini yaxshiladilar, ular mamlakat hududining katta qismini oʻz nazoratiga oladilar va oʻzlarining raqiblari bilan kuchli pozitsiyadan gaplashishi mumkin.
Shu bilan birga, uyezdlarning aksariyati toliblarga jangsiz oʻtib ketganligini eʼtibordan chetda qolmasligi kerak. Ha, oʻtishdi nimani anglatadi? Hukumat qoʻshinlari hamma narsani oʻz nomi bilan aytish kerak, shunchaki oʻzlarining garnizonlarini, pozitsiyalarini tashlab qochishdi.
Voyennoslujaщiye NATO osuщestvlyayut posadku v vertolet - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
AQSH oʻz qoʻshinlarining 95 foizini Afgʻonistondan chiqardi
Shuning uchun toliblar osongina kirib, bu tumanlarni oʻzlarining nazorati ostiga olishdi. Afgʻonistonda ularning 400 dan ortiq tumanlari hozirda uchdan biridan koʻprogʻi, ehtimol ularning yarmigacha boʻlgan qismi jangovar harakatlar natijasida emas, balki ushbu hududlardan hukumat qoʻshinlarining ketishi natijasida “Tolibon” nazoratiga oʻtdi.
Ammo, shu bilan birga, toliblar Afgʻoniston viloyatlarining biron bir markazini egallamadi - 34 tasi bor va men poytaxt haqida umuman aytmayapman. Ha, toliblar harbiy-texnik nuqtai nazardan hujumlar, shaharlarga qoʻqqisdan bostirib kirishga qodir, ammo ularni ushlab turishga – buning uchun ularda kuch yoʻq. Faol jangovar mavsum yana ikki oy davom etadi va ular bir nechta viloyatlarni oʻz nazoratiga olishlari mumkin. Agar vaziyatni faqat harbiy nuqtai nazardan koʻrib chiqilsa - ha, ular buni qilishlari mumkin. Ammo bu ularning Afgʻonistonning toʻlaqonli xoʻjayinlariga aylanishlarini anglatmaydi. Bu faqat afgʻon xalqi hamma narsa, hukumat xudbinligi uchun tovon toʻlashini angladi. Shuning uchun saroyda oʻtirganlar emas, xalq azob chekmoqda.
Boyeviki, zapreщennogo v RF, dvijeniya Taliban - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 14.07.2021
Dunyoda
Britaniya zarur boʻlganida toliblar bilan ishlashga tayyorligini bildirdi
Hozir, kech boʻlmasdan, oʻziga kelib, mazmunli muzokaralarni boshlash kerak, bu koalitsiya oʻtish davri rahbariyatini tuzish bilan muqarrar ravishda yakunlanadi.
“Tolibon”* harakati ishtirokidagi koalitsiya - toliblar necha foiz, qaysi nisbatda boʻlishi - bu afgʻonlarning ishi. Oʻzlari hal qilishsin va kelishishsin. Ular hech kim tomonidan saylanmaydigan maʼmuriyat toʻgʻrisida oqilona kelishishlari kerak - bu urushayotgan ikki tomon oʻrtasida kelishuv predmeti. Fikrimizcha, bu nuqtai nazarni amerikaliklar, pokistonliklar va xitoyliklar qoʻllab-quvvatlashadi - bunday muvaqqat maʼmuriyat ikki-uch yil, Afgʻonistonda hamma narsa xohlaganidan sekinroq bajarilishini hisobga olgan holda, ishlashi kerak - bunday milliy xarakter, buning hech qanday yomon joyi yoʻq. Mamlakatda hech qanday vakuum, xaos boʻlmasligi kerak, Afgʻonistonning kelajagi va boʻlajak boshqaruv shaklini aniq belgilashdan oldin, jangovar harakatlarni toʻxtatadigan va bir qator muammolarni hal qila boshlaydigan qoʻshma administratsiya kerak. Ular mamlakatda ishlarni tartibga solishi va toliblarni jamiyatga qoʻshilish masalalarini hal qilishi kerak.
Boshqaruv shakliga kelsak: toliblar Islom amirligini tuzishga qattiq turib olishgan, ammo xalqaro oʻyinchilar, shu jumladan Rossiya ham bunga bir necha bor qarshi chiqishgan. U yaratilishi mumkin boʻlsa, xavflarni koʻrayapmizmi?
Bu yerda toliblarga (Moskvadagi muzokaralarda - tahr.) yana bir bor Rossiya va butun dunyo hamjamiyati Islom amirligining tiklanishini qabul qilmasliklari aytildi.
Lyudi vo vremennom lagere dlya postradavshix v rezultate boyevыx deystviy, na odnoy iz ulits Kabula - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.07.2021
Analitika
Qoʻlni kesish, qamchi bilan savalash – oddiy afgʻonlar Tolibon* davrini qanday eslaydi
Va ular rozi boʻlishdi: "Ha, biz, albatta, Islom amirligini afzal koʻramiz, ammo afgʻon keng vakolatxonasi, shu jumladan hozirgi Kobul administratsiyasining vakillari bilan muzokara olib borib, muhokama qilishga tayyormiz".
Afgʻonistonning kelajakdagi tuzilishi va unga qanday yetib borishni muhokama qilish kerak. Agar respublika tuzumini saqlab qolish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadigan boʻlsa, unda afgʻon siyosiy anʼanalariga koʻra, qarorni Loya Jirga - butunafgʻon assambleyasi qabul qilishi kerak, boshqacha variant boʻlishi mumkin, bu borada afgʻonlarning oʻzlari oʻzaro kelishib olishadi.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.07.2021
Analitika
Toliblar muvaffaqiyatiga qoʻshnilar qanday munosabatda?
Mana nim uchun oʻtish davri hukumati zarur, urushni toʻxtatish, davlat boshqaruvi qulamasligi uchun. Afgʻonistonning yangi, kelajakdagi rahbariyatining bir qismiga aylangan toliblar ishtirok etishi va masʼuliyatni olishi kerak.
Ikki-uch yil oʻtish davri hukumatidan keyin saylovlar oʻtkazilishi kerakmi?
Agar shunday qaror qabul qilinadigan boʻlsa, ha. Biz uchun yaxshi boʻlardi, ha, lekin buni biz hal qilmaymiz. Shuni taʼkidlashni istardimki, biz hech kimga hech narsani buyurmaymiz. Biz fuqarolik urushlaridan chiqishda mavjud boʻlgan xalqaro tajriba asosida harakat qilamiz.
Ular qaror qilishlari kerak. Agar ular yangi saylovlar oʻtkazishga kelishib olishsa, unda prezident va parlament uchun yangi saylovlar oʻtkazish kerak. Ammo buning hammasini tayyorlash kerak, bugun qaror qabul qilib, ertaga oʻtkazish mumkin emas.
Lyudi vo vremennom lagere dlya postradavshix v rezultate boyevыx deystviy, na odnoy iz ulits Kabula - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Kobul butun Afgʻonistondagi qochoqlar uchun boshpana boʻlmoqda
Ayniqsa Afgʻoniston sharoitida, barcha qiyinchiliklar va harbiy halokatlarni hisobga olgan holda. Shu bilan birga, faqat siyosiy masalalar bilan shugʻullanish mumkin emas, ijtimoiy masalalar bilan ham shugʻullanish kerak.
Urush davom etayotgan paytda xalq ishni yoʻqotmoqda, plyus koronavirus pandemiyasi. Bu muammolarning barchasi tezda hal qilish kerak, chunki agar bu amalga oshirilmasa, millionlab afgʻonlar yashash uchun pulsiz qoladi, oʻziga yegulik topish uchun quliga qurol olishlari mumkin. Mana bu xaosning oldini olish kerak. Biz bularning barchasi haqida doimo aytganmiz va amerikaliklar buni birinchi boʻlib anglashgan. Shuning uchun biz ular bilan oʻzaro hamkorlikda harakat qilmoqdamiz. Bu amerikaliklar uchun emas, Rossiya va bizning strategik xavfsizlik manfaatlarimiz uchun qilinmoqda. Biz uchun butun mintaqa juda muhim.
Siz Moskvada toliblar bilan uchrashdingiz, tushunganimizdek, ular Afgʻonistonni qoʻshni davlatlarga va Rossiyaga hujumlar uchun platsdarm sifatida ishlatmasliklariga kafolat berishdi. Bizda ularga ishonish uchun biron bir asos bormi?
Ular buni yana tasdiqladilar. Ushbu kafolatlar menga Dohada yanada yuqori darajada mulla (Abdul Gʻani) Baradar (“Tolibon” siyosiy idorasi rahbari - tahr.) tomonidan berilgandi.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 13.07.2021
Dunyoda
Afgʻonistonda "Tolibon" razvedkasi rahbari oʻldirildi
Ular Moskvaga toliblar harakatining yuqori rahbariyati nomidan Afgʻoniston hududidan uchinchi davlatlar manfaatlariga qarshi foydalanilmasligi, hech kim tomonidan foydalanilmasligini taʼminlash uchun kelishdi, ular Rossiya uchun Markaziy Osiyoda xavfsizlik masalalarining sezgirligini bilib, buni alohida taʼkidladilar.
Markaziy Osiyodagi sheriklarimiz xavotirga tushishdi, lekin ayni paytda vaziyatga qarash kerak - toliblar Tojikiston hududiga kirishmadi, u yerga hukumat qoʻshinlari qochib oʻtdi.
Qochib oʻtib, ular tojik hududidan ularning pozitsiyalarini egallab olgan toliblarga qarata yana oʻt ochishdi.
Flag Afganistana  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 12.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Afgʻonistondagi Rossiya bosh konsulxonasi diplomatlari Oʻzbekistonga koʻchirildi
Ammo toliblar barcha dala qoʻmondonlariga Tojikiston hududiga qarata oʻt ochmaslik haqida koʻrsatma berdi.
Yaqinda vazir Lavrov aytgan yagona narsa – ishidchilar Afgʻoniston shimolidagi urush xaosidan foydalanishi mumkinligi bizni bezovta qilmoqda.
Bu biz uchun juda muhim. Ammo yana toliblar ishidchilarning ashaddiy dushmanlari sanaladi. Ularga nafrat bilan qarashadi va asirga olmay, ularni yoʻq qilishadi.
Situatsiya v Termeze i na granitse s Afganistanom - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 12.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Chegaralarimiz daxlsizligi hech qanday shubha ostiga qoʻyilmasligi kerak –Asadov
Hisob-kitobimizga koʻra, 3-4 ming ishidchi shimolda qoldi. Ammo shimol hukumat kuchlari tomonidan nazorat qilinganda, ular ISHIDga qarshi urush qilishmadilar, ISHID* u yerda oʻzini juda yaxshi his qildi va toliblar esa ularni urishdi. Shuning uchun u yerda toliblarning muvaffaqiyati ISHIDni zaiflashtiradi, Markaziy Osiyoga qarshi hujum va qoʻporuvchilik uchun maydondan mahrum qiladi.
Bizda toliblarning bu kafolatlariga ishonishga asos bormi?
Bizda faqat oʻzimizga ishonish uchun barcha asoslar bor. Biz vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqdamiz. Ammo toliblar Markaziy Osiyodagi ittifoqchilarimiz xavfsizligiga zarar yetkazish uchun qilingan har qanday urinish ularga katta yoʻqotishlar, hamma narsani yoʻqotishga olib kelishini koʻrishganda, ular hech narsa qilishmaydi va oʻzlarini yaxshi tutishadi.
ISHID*ga qarshi kurashda tolibon bilan harakatlarni oʻzaro muvofiqlashtira olamizmi?
Bu muvofiqlashtirish - bu ularning hududi, yerlari, ishidchilar kelishdi - kelgindilar va islomiy radikallar, toliblar ularni urmoqda, haydab chiqarishmoqda, yana qanday koordinatsiya kerak.
Oʻzbek-afgʻon chegarasidagi hayot - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 11.07.2021
Video
Termizdagi Afgʻoniston bilan chegaradosh Oxunboboyev qishlogʻidan reportaj
Rossiyaning toliblar bilan aloqalariga kelsak. Mamlakatimizda “Tolibon“* terrorchilik harakat deb tan olingan, ammo biz ular bilan muloqot olib borganimiz sababli, ularni RFda ushbu roʻyxatdan olib tashlash fikri yoʻqmi?
Men bir necha bor aytganman, lekin yana takrorlayman. 2001 yilda BMT Xavfsizlik Kengashining rezolyutsiyasi qabul qilinganida, har qanday mamlakatda boʻlgani kabi, Rossiya prezidenti bizni ushbu rezolyutsiya mazmuniga rioya qilishga majbur qilgan farmon qabul qildi.
BMT Xavfsizlik Kengashining rezolyutsiyasi bilan toliblar harakati terrorchilik tashkilot sifatida tan olindi va sanktsiyalar roʻyxatiga yuqori va oʻrta rahbarlaridagi 110 nafardan ortiq shaxs kiritildi, shundan beri ular terrorchilik tashkilot deb nomlanadi.
Situatsiya v Termeze i na granitse s Afganistanom - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 11.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Afgʻonistondagi vaziyat keskinlashishi ortidan chegara oldidagi Termiz qanday hayot kechirmoqda
Endi vaziyat oʻzgardi. Toliblar oʻzlarining tarixiy saboqlarini oldilar va ular oʻtmishga qaytmasligi, bu xato boʻlganligini, ular NATO va AQShning chet ellik istilosiga qarshi kurashayotgan milliy-ozodlik harakati ekanligi, oʻz mustaqil mamlakatlarida islomiy jamiyat qurishni istashini bir necha bor ochiq bayon qildilar.
Islomiy jamiyatining talqini - bu ixtiyoriy masala, afgʻonlar buni oʻzaro hal qilishsin, ularning barchasi asosiy qismi musulmonlar va bu bilan kimni va nimani nazarda tutayotganlarini oʻzlari kelishib olishsin.
Toliblar oʻz saboqlarini oʻrganishdi, agar ular oʻtgan asrning 90-yillari oʻrtalarida qilgan ishlarini takrorlashga harakat qilsalar, unda ular afgʻon xalqining katta qismi, avvalambor, pushtunlar emas, qurol olib, u esa qoʻllarida bor, urush qilishga chiqishini juda yaxshi anglashadilar. Va yana yigirma yilga fuqarolar urushi. Bunday holda toliblar yakkalanib qoladi va butun dunyo toliblarga qarshi boʻlganlar tomonida boʻladi. Bu ularga, koʻzlariga qarab aniq aytildi.
Spetsialnыy predstaviteley SSHA po voprosam afganskogo primireniya Zalmay Xalilzad - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.07.2021
Siyosat
AQShning Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili Oʻzbekistonga keladi
Hozir taktik harakatlar toʻgʻrisida gaplashayotganimizni unutmaylik. Harbiy harakatlar yana ikki oy davom etadi, shundan soʻng yangi harbiy-siyosiy muvozanat boʻladi. Ammo Afgʻonistondagi voqealarning katta, strategik natijalariga qaytaylik. Bir necha yil oldin u yerda Amerikaning harbiy bazalari tarmogʻi mavjud edi va ularning aksariyati Afgʻoniston bilan strategik munosabatlarga ega emas edi, ular butun mintaqa, shu jumladan bizga, Markaziy Osiyo, Eron, Pokiston va Xitoyni oʻz kuchini proyektsiyalashdi. Bu bazalar qayerda? Ular yoʻq, bu bilan hamma narsa aytildi.
Endi esa tasavvur qiling, agar bundan yetti yil oldin biz toliblar bilan “koʻprik qurib”, ular bilan muloqot oʻtmaganimizda, oʻz tashvishlarimiz, manfaatlarimizni ularga yetkazishni boshlamaganimizda va muvaffaqiyatsiz gʻarb ortidan ergashib, ularni qoralaganimizda, endi kim bilan gaplashar edik? Mana ularda muammo, Rossiya esa Afgʻonistondagi har qanday kuch bilan gaplashishi mumkin. Mana bu Rossiya tashqi siyosatining natijasidir.
Yaqin kelajakda BMT Xavfsizlik Kengashining toliblarga qarshi sanktsiyalari bekor qilinishi mumkinmi?
Ha, albatta, lekin biz kelishdik va toliblarga aniq aytdik: siz, toliblar harakati, boshqa tomon bilan muzokara stoliga oʻtirishingiz bilanoq, - Dohada sodir boʻlayotgan narsalar bu muzokaralar imitatsiyasi, aloqalar, u yerda hatto kun tartibi yoʻq, muzokaralarning mazmunli boʻlishining birinchi belgisi - bu barcha tomonlar tomonidan tasdiqlangan va kelishilgan kun tartibi, bu yerda barcha fikrlar, tashqi oʻyinchilar, suhbat qaysi nuqtalarda oʻtishi aniq belgilangan boʻlishi kerak.
Voorujennыe lyudi v Afganistane - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 10.07.2021
Analitika
"Tolibon"* - 2021: uyushmami yoki allaqachon davlat?
Bu sodir boʻlganda va ular oʻtirib, ushbu kun tartibi boʻyicha ishlashni boshlashsa, bu biz uchun delisting protsedurasini boshlash vaqti kelgani, yaʼni tolib figurantlarini BMT Xavfsizlik Kengashi sanktsiyalar roʻyxatidan chiqarishi belgisi boʻladi. Jarayon oson emas, lekin mutlaqo aniq. Uni ishga tushirish kerak va BMT Xavfsizlik Kengashining barcha aʼzolari tanishib, ovoz berishlari kerak, keyin sanktsiyalar roʻyxatidan chiqarish jarayoni boshlanadi.
Ammo siz aytmoqchisizki, prognozlarimizga koʻra, Afgʻonistonda harbiy harakatlar yana ikki oy davom etadi, shuning uchun hech qanday muzokaralar boʻlmaydimi?
Muzokaralar boʻlishi mumkin, vaziyatni oʻziboʻlarchilikka tashlab qoʻymaslik uchun ularni ularni qoʻllab-quvvatlash kerak. Ammo, nazarimda, tomonlar kuzda mazmunli va samarali muzokaralarga tayyor boʻlishadi. Ikkala tomon ham urushga juda uzoq vaqt tayyorgarlik koʻrgan va aytilganidek, ular barcha patronlarni chiqarmaguncha, biron narsaga umid qilish qiyin.
Mejafganskiye peregovorы nachalis v Katare - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 09.07.2021
Dunyoda
Tolibon* Moskvada MO davlatlari chegarasidan oʻtmaslikka vaʼda berdi
Muloqotlaringizda Afgʻoniston hukumati toliblar bilan muzokaralarga tayyorligini tasdiqlaydimi?
Ular soʻzlarda tasdiqlaydilar, ammo barchasi shuni anglatadiki, ular tayyor, ammo toliblar tan olishlari kerak, keyin ular tayyor boʻladi. Ammo muzokaralar bunday olib borilmaydi. Bu ikkiyuzlamachilik. Bu mavjud haqiqatlarga koʻzni yumishga urinish, shuning uchun bu quruq soʻzlar. Bizga aniq ishlar kerak. Agar biz nafaqat soʻzda, balki amalda hukumat va Afgʻonistondagi turli etnosiyosiy kuchlarning vakili boʻlgan nufuzli siyosatchilar oʻzaro kelishib, muzokara stoliga oʻtirganini koʻrsak - bu Afgʻonistonda haqiqiy tinchlik jarayonining boshlanishi boʻladi. Biz bunga erishmoqchimiz.
Kolumnistlar
Markaziy Osiyo “amerika” afgʻonlarini nima qilishi kerak?
Biz toliblar harakatining siyosiy ofisi bilan muloqot qilmoqdamiz, ammo joydagi dala qoʻmondonlari har doim ham Dohadagilarga boʻysunmaydimi?
Dohada oʻtirganlar – bu siyosiy ofis, ular toliblarning markaziy, asosiy rahbariyatiga boʻysunadilar, unga barcha dala qoʻmondonlari boʻysunadilar.
Men toliblar harakati butunlay bir xil boʻlib qolgan, demoqchi emasman.
Yana radikalroq boʻlgan, jang qilgan, qon toʻkkan va "amerikaliklar qochib ketdi, biz ularni quvib chiqardik, endi hokimiyatni oʻzimizga olishimiz kerak, nima uchun bu Kobul bilan gaplashamiz" degan fikrga ega boʻlgan dala qoʻmondonlari bor.
Ministr inostrannыx del RF Sergey Lavrov - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 08.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Lavrov Afgʻonistonga qoʻshin kiritilishi haqida bayonot qildi
Bunday kayfiyatdagilar ham bor. Ammo Kobul hukumatiga yana alohida minnatdorchilik, ular bunday kayfiyatlarga oʻsish uchun shunday bahona berishdi. Bu toliblar harakatining yuqori rahbariyatining muammosi, ularning nomidan Doxa ofisi oʻz saflarida tartib oʻrnatish uchun harakat qilmoqda. Ammo ular agar toliblar harakatining buzgʻunchi qismi oʻz kun tartibini ilgari sura boshlasa, unda butun harakat zarar koʻrishini tushunadilar.
Toliblar Moskvaga tashrifi chogʻida diplomatik vakolatxonalar xavfsizlikni kafolatlashga vaʼda bergandi, shu jumladan Mozori-Sharifda, u yerda bizning bosh konsulligimiz oʻz ishini hozircha toʻxtatib qoʻydi. RF qachon uni faoliyatini qayta tiklashni rejalashtirmoqda?
Vaziyatni tushuntirib beraman. Biz Mozori-Sharifda bosh konsullik rasmiy ravishda nomlanadi, ammo tarixan u har doim Oʻzbekiston bilan chegarada joylashgan Xayraton shahrida, Sovet Ittifoqi qurgan Doʻstlik koʻprigining yonida joylashgan.
Mozori Sharifda ofis ijaraga olingan, u yerda hamkasblarimiz rotatsion asosda kelib, oʻzlarining konsullik vazifalarini bajarishgan.
Sovmestnыe ucheniya s KSOR ODKB Vzaimodeystviye-2019 - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 08.07.2021
Kolumnistlar
Ertaga urush boʻlsa: ODKB operguruhi tojik-afgʻon chegarasida ishlamoqda
U yerdan hammani Xayratonga olib kelishdi, Mozori-Sharifda hech kim, bironta rossiyalik xodim yoʻq.
Ammo biz afgʻon armiyasi qanday qilib oʻz pozitsiyalarini tashlayotganini koʻrganimizda, Xayratondagi hamkasblar esa hukumat tashqi himoyasi qochib ketganini bilib olganida, ular - kim xavfsizlikni taʼminlaydi? degan masala bilan bogʻlanishga harakat qilishdi. Ular - "bilasizmi, biz tayyor emasmiz", deb javob berishdi.
Bunday vaziyatda men zudlik bilan mulla Baradar bilan bogʻlandim, u barcha dala qoʻmondonlariga Rossiya Federatsiyasining Bosh konsulligiga chang ham tushmasligi haqida koʻrsatma berilgani haqida soʻz berdi.
Tadjiksko-afganskaya granitsa  - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Bir yarim mingdan ortiq afgʻon harbiysi Tojikiston hududiga qochib oʻtdi
Ammo bu soʻz va jang avjida ... Muammo shundaki, bosh konsullik hududi yonida mahalliy xavfsizlik xavfsizligi boshqarmasi joylashgan boʻlib, u toliblar hujumining nishoniga aylanishi mumkin va jang qachon va qachon boshlasa, bosh konsulligimiz tomon kim oʻq uzishi mumkinligi nomaʼlum. Bunday vaziyatda odamlarni himoya qilish, ularni vaqtincha Oʻzbekiston hududiga olib borish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi.
Endi vaziyat oydinlashishini kutmoqdamiz. Aslida Xayraton, Pokiston chegarasidagi Torxamdan tashqari, Afgʻonistondagi toliblar nazorati ostidagi boʻlmagan yagona bojxona punkti qoldi. Biz kutmoqchimiz, vaziyat qachon barqarorlashishini koʻrmoqchimiz. Biz oʻz odamlarimizni xavf ostiga qoʻyolmaymiz. Biz kafolat olishimiz bilan ... Bizning diplomatlar allaqachon Oʻzbekiston hududida zerikib qolishdi, ular oʻz ishlariga qaytishni xohlashmoqda.
Boyeviki, zapreщennogo v RF, dvijeniya Taliban - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
“Tolibon”* jangarilari Badgʻisdagi qamoqxonaga bostirib kirib, mahbuslarni ozod qildi
Toliblar Afgʻoniston hududining 85 foizini nazorat qilishini tasdiqlamoqda, sizningcha, ular hozir 100 foiz nazorat qilib, butun hududni kuch bilan tortib olishga intilmoqdami?
Yoʻq, ular endi intilishmayapti, chunki ularda aql-idrok bor va bu mumkin emasligini tushunishmoqda.
Kobul uchun jang boʻlmaydi?
Agar Kobul hukumati oʻzini bunday tutishda davom etsa va muzokara stoliga oʻtirmasa, Kobul uchun janglar boʻladi.
Granitsa Uzbekistana i Afganistana - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 06.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Oʻzbekiston Afgʻoniston bilan chegaradagi vaziyatni nazorat qilmoqda – DXX
Bizda toliblar va hukumat oʻrtasidagi boʻlajak muzokaralar kun tartibi boʻyicha takliflar bormi?
Bizda takliflar bor, ammo bu juda nozik masala. Chet elliklar tomonidan yuborilgan har qanday taklifni, hatto eng yaxshi taklifni ham afgʻonlar majburan yuklangan kabi koʻrib chiqadilar. Buni hech bir xalq yoqtirmaydi. Ammo ular qanday asosiy jihatlar boʻlishi kerakligini bilishadi va bizning vazifamiz urushayotgan ikkala tomonni muzokara stoliga olib kelishdir.
Bu muzokaralarga "kengaytirilgan uchlik" vositachilik qilishi kerakmi?
Yoʻq, vositachilik orqali emas, balki yordam bilan. Tushunasizmi, vositachilik muzokaralar jarayoniga aralashishni, buyruq berishni oʻz ichiga oladi. Yoʻq. Biz afgʻonlarning oʻzlarini muzokaralar stoliga oʻtkazishimiz uchun sharoit yaratib berishimiz kerak va tashqi perimetrda agar ular konstruktiv relslardan chiqib ketishsa, ularga aytishimiz kerak: "yoʻq, iltimos, orqaga qayting va muzokara qiling".
Boyeviki, zapreщennogo v RF, dvijeniya Taliban - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.07.2021
Kolumnistlar
Afgʻonistonda tolibon kuchaymoqda – AQShning bunga nima aloqasi bor?
Ushbu muzokaralar qayerda oʻtkazilishi muhim emas. Biz bilamizki, har ikki tomon Kobulda tantanali muhitda Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatishi kerak.
Avvalroq RFning tojik-afgʻon chegara uchastkalarining birida zamonaviy chegara zastavasini qurilishini moliyalashtirishga koʻmaklashish rejalari haqida aytilgan edi, hozirda ushbu masala boʻyicha muzokaralar qaysi bosqichda? Uni qachon qurishni boshlash rejalashtirilgan?
Bu loyiha amalga oshirilmoqda, barcha mablagʻlar Tojikistonda ajratilgan, chegara zastaavalari qurilmoqda.
Yaqinda Afgʻoniston prezidentining milliy xavfsizlik boʻyicha maslahatchisi Hamdulla Mohib afgʻon qamoqxonalarida saqlanayotgan rossiyaliklar haqida gapirdi. Bu odamlar kimligi maʼlummi?
Gap Rossiya fuqaroligiga ega ekanligini daʼvo qilayotgan ikki-uch oʻnlab odamlar haqida ketmoqda. Bular turli bahonalar bilan Afgʻonistonga kirib kelgan odamlar. Asosan, vaziyat Suriyadagiga oʻxshaydi.
Bagdasarov: TSRU poluchayet dengi za schet narkotrafika iz Afganistana - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 07.07.2021
Video
AQSH razvedkasi afgʻon narkotrafigidan pul oladi - video
"Kengaytirilgan uchlik" (RF, AQSH, XXR va Pokiston) formatidagi ishlar qanday oldinga siljimoqda? Moskva yangi yigʻilish chaqirish zarurligini koʻrmoqdami?
Ha albatta. Men Toshkentga uchaman, u yerda Zalmay Xalilzod (AQShning Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili - tahr.) bilan uchrashamiz. Dastlab biz iyun oyining oxirida, 30 iyun kuni uchrashishni rejalashtirgandik.
Keyin amerikaliklar fikr taklif qildilar - chunki hamma bizning Moskvada uyushtirgan narsalarimiz har doim qandaydir natija, qoʻshimcha qiymatga ega boʻlishini anglashdi - va amerikaliklar yana bir bor bizga taklif qilishdi: Moskvada "kengaytirilgan uchlik” yigʻilishini chaqirib, toliblar va Kobul tomonini taklif qilish haqida.
Flagi Uzbekistana i Kazaxstana - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 06.07.2021
Siyosat
Mirziyoyev va Nazarboyev Afgʻonistondagi vaziyat yuzasidan fikr almashishdi
Bunga ularga har doim vaqt talab etilishini va bu qadar tez bajarilmasligini aytdim. Printsipial jihatdan biz ushbu taklifni ijobiy koʻrib chiqishga tayyormiz, ammo bizga allaqachon qilgan ishni takrorlanishi kerak emas.
Biz har ikkala afgʻon tomoni ham mazmunli, samarali muloqotni amalga oshirishga kafolat berishini anglab etish uchun shunday uchrashuv tashkil etishga tayyormiz. Yaʼni, ular Afgʻonistonning kelajakdagi davlat boshqaruvining aniq masalalarini muhokama qilishga tayyor boʻlishi kerak. Hozir hech kim bunday kafolat bera olmayapti. Shuning uchun vaziyat pishib yetilsin, pishganligini koʻrganimizdan soʻng, biz tashkillashtiramiz. Biz sunʼiy ravishda vaqt oraligʻini belgilamaymiz, voqealar rivojini kuzatib boramiz. Bu sodir boʻladi va bu aniq bu yil boʻladi.
Rossiyaning AQSH bilan Afgʻoniston boʻyicha muloqoti hozir qanchalik konstruktiv?
Ular konstruktiv boʻlishi kerak, chunki ular chorasiz ahvolda. Bunday vaziyatda ular qandaydir tarzda oʻzlarini oqlashlari kerak.
Voyennoslujaщiye NATO osuщestvlyayut posadku v vertolet - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 05.07.2021
Analitika
Amerikaliklar Afgʻonistonni Rossiyaga "tashlab qoʻydimi"?
Men ichiqoralik qilmasdan aytmoqdaman. Biz amaliyotchi va pragmatiklar, milliy manfaatlarimizga, Rossiyaning uzoq muddatli istiqbolda xavfsizlik manfaatlariga oid masalalarni hal qilishimiz kerak. Amerikaliklar bu borada biz uchun muhim sheriklardir. Bu biz amerikaliklar bilan samarali ishlaydigan deyarli yagona soha. Hech boʻlmaganda, biz bir narsani xohlaymiz. Biz buni qadrlaymiz va buni oʻz manfaatlarimiz va ittifoqchilarimiz manfaatlari uchun qilamiz. Shu bilan birga, bu AQSH manfaatlariga toʻgʻri keladigan ekan. Xoʻsh, biz bunday suhbatga tayyormiz.
Afgʻonistondan AQSH qoʻshinlarining olib chiqilishi, "domino effekti bilan" qoʻshni Markaziy Osiyo davlatlarida beqarorlikka olib keladi, Sovet Ittifoqi kontingenti Afgʻonistondan chiqib ketganidan keyin Tojikistonda boʻlgani kabi, degan xavotirlar Rossiyada bormi?
Toliblarni jangovar harakatlarni "jaranglashini" istayotgan tajovuzkor jihodchi kuch sifatida qaralganda bunday qoʻrquv boʻlar edi, lekin ular esa buni xohlamayaptilar.
Afgʻonistonda yigirmadan ortiq terrorchilik guruhlar faoliyat yuritmoqda, eng kuchlisi - ISHID, ular bilan Sharqiy Turkiston harakati - uygʻurlar hamkorlik qilmoqda. Yana bir nechtasi bor, ular kichikroq. Ammo ular ishidchilar va murtad toliblar, shundaylar ham bor, bilan birlashsalar, unda bu biz uchun xavfli boʻladi.
Zdaniye Ministerstva inostrannыx del RF - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 02.07.2021
Dunyoda
Rossiya TIV Afgʻonistondan AQSH qoʻshinlari olib chiqilishi yuzasidan bayonot berdi
Hozir KXSHT safarbar boʻldi, vaziyatni kuzatmoqda. Bizga KXSHT boʻyicha ittifoqchilar va Oʻzbekiston bilan, u KXSHT aʼzo emas, ammo Rossiya bilan strategik kelishuvlar bilan yuqori darajada bogʻlangan, oʻz imkoniyatlarimizni inventarizatsiya qilib, kuchlarni birlashtirishni koʻrib chiqish kerak.
Bu umumiy xavfsizligimizga tajovuz qilishga urinayotgan har qanday kuchlar uchun eng taʼsirli signal boʻladi.
Soʻnggi keskinlashuv tufayli Afgʻonistondan qochqinlar bilan yuzaga kelishi mumkin boʻlgan inqirozni qanchalik xavfli deb baholaymiz?
Aslida, bu boshlandi. Taqdir irodasiga tashlangan odamlar xavfsizlikni qidirib, jangovar joylarni tark etishga harakat qilishmoqda. Ammo oʻpiriladigan inqiroz hozircha yoʻq.
Qanday boʻlmasin, biz toliblar bilan bir necha bor muhokama qilganmiz va ular aholini xafa qilmaymiz, deb qasam ichishdi, aytgancha hozircha vaʼdalarni bajarishmoqda.
Amerikanskiye voyennыe na yugo-vostoke Afganistana - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 02.07.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Hafta oxirigacha AQSH shoshilinch ravishda Afgʻonistondan oʻz qoʻshinlarini olib chiqadi
Ular yagona narsa shundaki: uyezd boshliqlarini olib tashlab, oʻz odamlarini qoʻyish, ammo bu “oʻz odamlari” etnik jihatdan ushbu tumanlardan kelib chiqishgan.
Ha, qochqinlar muammosi bor, ammo aksariyat hollarda biz ichki koʻchganlar soni koʻpayishi haqida aytmoqdamiz. Hech kim odamlarning xavfsizligini kafolatlay olmayapti, ular jangovar harakatlar olib borilayotgan joylardan qochib ketmoqda. Koʻpchilik toliblarning birinchi kelganidagi xatti-harakatlarini eslab, qoʻrqishmoqda. Ammo bu hukumatning bosh ogʻrigʻi boʻlishi kerak edi.
Markaziy Osiyo orqali Rossiyaga va undan tashqariga qochqinlarning nazoratsiz oqimi xavfi bormi?
Boʻlmaydi, chunki chegara ozmi-koʻpmi yopiq. Ammo bu ISHID* tufali xavotirlari bilan bogʻliq holda aytgan stsenariy. ISHID* jangarilari uchun bu birinchi vazifa boʻlgan - nafaqat Afgʻonistonda, balki Markaziy Osiyoda vaziyatni beqarorlashtirish va odamlarni u yerdan qochishga majbur qilish edi.
Boyeviki dvijeniya Taliban* - Sputnik Oʻzbekiston, 1920, 24.06.2021
Afgʻonistonda vaziyat keskinlashuvi
Toliblar tojik-afgʻon chegarasini nazorat qilmoqda: endi nima boʻladi?
Shunga qaramay, afgʻonlar hozir ham mamlakatdan qochmoqdalar, ammo ular Eron, Pokiston orqali Yevropa tomon intilmoqdalar.
Toliblar Turkiyaning Kobul aeroportini qoʻriqlash uchun cheklangan kontingentni qoldirishrejalariga qatʼiy qarshi chiqishdi va ularga qarshilik koʻrsatishga vaʼda berdi. Anqara va AQSH harakatlari tufayli vaziyatning keskinlashishi xavfini koʻryapmizmi?
Bu yerdagi toliblar rahbariyat nomidan bizga Turkiyaning Kobul aeroportini nazorat qilishni oʻz zimmasiga olish rejalarini qatʼiyan rad etishlarini aytishdi, chunki Turkiya NATO aʼzosi sifatida AQSH-Tolibon kelishuvini bajarishi shart, chunki bu mamlakatdan barcha qoʻshinlar chiqib ketishi nazarda tutadi.
Shu sababli, toliblar Turkiya harbiylarini bosqinchi sifatida koʻrishlarini aytdi. Biroq menda boshqacha savol bor, NATO u yerda yigirma yil davomida yuzlab milliardlab dollar sarflab, mashgʻulotlar olib borib, nimalarni qildi? Afgʻoniston aeroportini boshqarish va oʻz aeroportini boshqarish uchun 600 nafar afgʻonistonlik mutaxassis tayyorlay olishmadimi?
Bu sharmandalik-ku. Va meni kuldirgan yana bir narsa: ular Kobul aeroportining havo hujumidan mudofaa tizimi yana ishga tushdi, deb dabdabali gapirishmoqda. Menda ikkinchi savol paydo boʻldi. Kobul aeroportiga havo hujumidan mudofaa tizimi nima uchun kerak? Toliblarda aviatsiya bormi?
* Rossiya va bir qator davlatlarda taqiqlangan terrorchilik tashkilotlari.
Yangiliklar lentasi
0
Avval yangilariAvval eskilari
loader
LIVE
Zagolovok otkrыvayemogo materiala